Chapter 248

रुद्र उवाच- अथ कृष्णस्तु रामेण रुक्मिण्या दारुकेण च । दिव्यं स्यंदनमारुह्य ययौ तूर्णं स्वमालयम् १। ततः प्रविश्य नगरीं द्वारकां देवकीसुतः । शुभेह्रि शुभलग्ने वै वेदोक्तविधिना हरिः २। उपयेमे नृपसुतां रुक्मिणीं रुक्मभूषिताम् । तस्मिन्नुद्वाहसमये देवदुंदुभयो दिवि ३। विनेदुः पुष्पवर्षाणि ववृषुः सुरसत्तमाः । वसुदेवोग्रसेनौ च तथाक्रूरो यदूत्तमः ४। बलभद्रो महातेजा ये चान्ये यदुपुंगवाः । चक्रुः कृष्णस्य रुक्मिण्या विवाहं सुसुखं यथा ५। नंदगोपोथ गोपालैर्गोपवृंदैः समागतः । स्वलंकृताभिर्योषाभिर्यशोदा च समागता ६। वसुदेवस्त्रियः सर्वा देवकीप्रमुखास्तथा । रेवती रोहिणी देवी याश्चान्याः पुरयोषितः ७। सर्वाण्युद्वाहकर्माणि चक्रुर्हर्षसमन्विताः । सुराणामर्चनं प्रीत्या कर्त्तव्यं तत्र देवकी ८। वृद्धाभिर्नृपयोषिद्भिश्चकार विधिना तदा । सर्वमौद्वाहिकं कर्म उत्सवं हि द्विजोत्तमैः ९। ब्राह्मणान्भोजयामास वस्त्रैराभरणैः शुभैः । उग्रसेनादयस्तत्र राजानश्च सुपूजिताः १०। नंदगोपादयो गोपा यशोदाद्याश्च योषितः । बहुभिः स्वर्णरत्नाद्यैर्वासोभिः सविभूषणैः ११। पूजिताः संप्रहृष्टास्ते तद्विवाहमहोत्सवे । तौ दंपती समाश्लिष्य प्रणतौ जातवेदसम् १२। वेदविद्भिर्विप्रमुख्यैराशीर्भिरभिनंदितौ । तस्यां विवाहवेद्यां तु शुशुभाते वधूवरौ १३। ब्राह्मणेभ्योऽथ वृद्धेभ्यो राजन्यः सह भार्य्यया । ववंदे देवकीपुत्रो ज्येष्ठस्य भ्रातुरेव च १४। एवमौद्वाहिकं सर्वं निर्वर्त्य मधुसूदनः । व्यसर्जयन्नृपान्सर्वान्ये च तत्र समागताः १५। प्रस्थिता हरिणा तत्र पूजिता नृपपुंगवाः । ब्राह्मणाः सुमहात्मानो निर्ययुः स्वकमालयम् १६। रुक्मिण्या सह धर्मात्मा देवकीनंदनोऽव्ययः । उवास सुसुखेनैव दिव्यहर्म्यतले शुभे १७। तया वै रमयामास नारायण इव श्रिया । संस्तूयमानो मुनिभिर्दिवि देवगणैरपि १८। अहन्यहनि हृष्टात्मा सुखेनैव जनार्दनः । अथोवास सुशोभायां द्वारवत्यां सनातनः १९। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे श्रीकृष्णचरिते रुक्मिणीविवाहकथनंनाम अष्टाचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः २४८।

rudra uvāca- atha kṛṣṇastu rāmeṇa rukmiṇyā dārukeṇa ca | divyaṃ syaṃdanamāruhya yayau tūrṇaṃ svamālayam 1| tataḥ praviśya nagarīṃ dvārakāṃ devakīsutaḥ | śubhehri śubhalagne vai vedoktavidhinā hariḥ 2| upayeme nṛpasutāṃ rukmiṇīṃ rukmabhūṣitām | tasminnudvāhasamaye devaduṃdubhayo divi 3| vineduḥ puṣpavarṣāṇi vavṛṣuḥ surasattamāḥ | vasudevograsenau ca tathākrūro yadūttamaḥ 4| balabhadro mahātejā ye cānye yadupuṃgavāḥ | cakruḥ kṛṣṇasya rukmiṇyā vivāhaṃ susukhaṃ yathā 5| naṃdagopotha gopālairgopavṛṃdaiḥ samāgataḥ | svalaṃkṛtābhiryoṣābhiryaśodā ca samāgatā 6| vasudevastriyaḥ sarvā devakīpramukhāstathā | revatī rohiṇī devī yāścānyāḥ purayoṣitaḥ 7| sarvāṇyudvāhakarmāṇi cakrurharṣasamanvitāḥ | surāṇāmarcanaṃ prītyā karttavyaṃ tatra devakī 8| vṛddhābhirnṛpayoṣidbhiścakāra vidhinā tadā | sarvamaudvāhikaṃ karma utsavaṃ hi dvijottamaiḥ 9| brāhmaṇānbhojayāmāsa vastrairābharaṇaiḥ śubhaiḥ | ugrasenādayastatra rājānaśca supūjitāḥ 10| naṃdagopādayo gopā yaśodādyāśca yoṣitaḥ | bahubhiḥ svarṇaratnādyairvāsobhiḥ savibhūṣaṇaiḥ 11| pūjitāḥ saṃprahṛṣṭāste tadvivāhamahotsave | tau daṃpatī samāśliṣya praṇatau jātavedasam 12| vedavidbhirvipramukhyairāśīrbhirabhinaṃditau | tasyāṃ vivāhavedyāṃ tu śuśubhāte vadhūvarau 13| brāhmaṇebhyo'tha vṛddhebhyo rājanyaḥ saha bhāryyayā | vavaṃde devakīputro jyeṣṭhasya bhrātureva ca 14| evamaudvāhikaṃ sarvaṃ nirvartya madhusūdanaḥ | vyasarjayannṛpānsarvānye ca tatra samāgatāḥ 15| prasthitā hariṇā tatra pūjitā nṛpapuṃgavāḥ | brāhmaṇāḥ sumahātmāno niryayuḥ svakamālayam 16| rukmiṇyā saha dharmātmā devakīnaṃdano'vyayaḥ | uvāsa susukhenaiva divyaharmyatale śubhe 17| tayā vai ramayāmāsa nārāyaṇa iva śriyā | saṃstūyamāno munibhirdivi devagaṇairapi 18| ahanyahani hṛṣṭātmā sukhenaiva janārdanaḥ | athovāsa suśobhāyāṃ dvāravatyāṃ sanātanaḥ 19| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde śrīkṛṣṇacarite rukmiṇīvivāhakathanaṃnāma aṣṭācatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ 248|