Skip to main content

Uttara-khaṇḍa · Chapter 161

Chapter 161

Unit 573 of 693Uttara-khaṇḍa · Chapter 161Uttara-khaṇḍa · Chapter 1611 source entries

Uttara-khaṇḍa · Chapter 161

Source

महादेव उवाच। सोमतीर्थं ततो गच्छेद्गुप्तं साभ्रमतीतटे । पातालात्तत्र निर्गत्य कालाग्निरभवद्भवः १। सोमतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा सोमेश्वरं शिवम् । सोमपानफलं साक्षाद्भवतीति न संशयः २। रूपवान्सुभगो भोगी सर्वशास्त्रविशारदः । नरो भवति लोकेऽस्मिन्परत्र च शिवं व्रजेत् ३। अत्रेतिहासं वक्ष्यामि शृणु सुंदरि तत्वतः । यं श्रुत्वा मुच्यते चात्र ब्रह्महत्यादिपातकात् ४। कौषीतकेन ऋषिणा तपस्तप्तं विशेषतः । निराहारी स वै जातः पर्णाशनरतः परम् ५। वायुभक्षस्ततः कुर्वन्नात्मध्यानपरायणः । एवं बहुयुगं तत्र तप्तं तेन महत्तपः ६। कदाचिद्दैवयोगेन सुप्रसन्नो महेश्वरः । यं यं प्रार्थयसे विप्र तत्सर्वं प्रददाम्यहम् ७। कौषीतक उवाच। तव प्रसादाद्देवेश अत्र लिंगं प्रजायताम् । अत्र सोमेश्वर इति ख्यातो देवो भवेद्ध्रुवम् ८। यत्र स्नात्वा च भुक्त्वा च वांछितं फलमाप्नुयात् । अत्र स्थाने विशेषेण रुद्रजाप्यादिकं यदि ९। कारयंति नरश्रेष्ठा धर्मानर्थाल्लँभंति ते । अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो लभते धनम् १०। राज्यकामी तु तद्राज्यं लभते नात्र संशयः । यदि चेत्त्वं प्रसन्नोऽसि तत्सर्वं देहि मे प्रभो ११। ईश्वर उवाच। तदा चैव सुरेशेन सर्वं दत्तं द्विजन्मने । तदा प्रभृति तत्तीर्थं सोमलिंगेति विश्रुतम् १२। चंदनैर्वा बिल्वपत्रैयेऽर्चयंति सदाशिवम् । लभंते मानुषे देहे सौख्यं पुत्रादिसंभवम् १३। सोमवारे तथा प्राप्ते यो गच्छति हरालयम् । वाछितं लभते नित्यं सोमलिंग प्रसादतः १४। अत्र गत्वा तु यो देवि यद्ददाति फलादिकम् । यया कामनया चैव तं तं प्राप्नोति निश्चितम् १५। श्वेतैर्वा करवीरैश्च पारिजातैस्तथा पुनः । येऽर्चयंति च तं देवं श्रीमहेशं पिनाकिनम् १६। ते लभंते सुरश्रेष्ठे शैवं पदमनुत्तमम् १७।

mahādeva uvāca| somatīrthaṃ tato gacchedguptaṃ sābhramatītaṭe | pātālāttatra nirgatya kālāgnirabhavadbhavaḥ 1| somatīrthe naraḥ snātvā dṛṣṭvā someśvaraṃ śivam | somapānaphalaṃ sākṣādbhavatīti na saṃśayaḥ 2| rūpavānsubhago bhogī sarvaśāstraviśāradaḥ | naro bhavati loke'sminparatra ca śivaṃ vrajet 3| atretihāsaṃ vakṣyāmi śṛṇu suṃdari tatvataḥ | yaṃ śrutvā mucyate cātra brahmahatyādipātakāt 4| kauṣītakena ṛṣiṇā tapastaptaṃ viśeṣataḥ | nirāhārī sa vai jātaḥ parṇāśanarataḥ param 5| vāyubhakṣastataḥ kurvannātmadhyānaparāyaṇaḥ | evaṃ bahuyugaṃ tatra taptaṃ tena mahattapaḥ 6| kadāciddaivayogena suprasanno maheśvaraḥ | yaṃ yaṃ prārthayase vipra tatsarvaṃ pradadāmyaham 7| kauṣītaka uvāca| tava prasādāddeveśa atra liṃgaṃ prajāyatām | atra someśvara iti khyāto devo bhaveddhruvam 8| yatra snātvā ca bhuktvā ca vāṃchitaṃ phalamāpnuyāt | atra sthāne viśeṣeṇa rudrajāpyādikaṃ yadi 9| kārayaṃti naraśreṣṭhā dharmānarthālla~bhaṃti te | aputro labhate putraṃ nirdhano labhate dhanam 10| rājyakāmī tu tadrājyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ | yadi cettvaṃ prasanno'si tatsarvaṃ dehi me prabho 11| īśvara uvāca| tadā caiva sureśena sarvaṃ dattaṃ dvijanmane | tadā prabhṛti tattīrthaṃ somaliṃgeti viśrutam 12| caṃdanairvā bilvapatraiye'rcayaṃti sadāśivam | labhaṃte mānuṣe dehe saukhyaṃ putrādisaṃbhavam 13| somavāre tathā prāpte yo gacchati harālayam | vāchitaṃ labhate nityaṃ somaliṃga prasādataḥ 14| atra gatvā tu yo devi yaddadāti phalādikam | yayā kāmanayā caiva taṃ taṃ prāpnoti niścitam 15| śvetairvā karavīraiśca pārijātaistathā punaḥ | ye'rcayaṃti ca taṃ devaṃ śrīmaheśaṃ pinākinam 16| te labhaṃte suraśreṣṭhe śaivaṃ padamanuttamam 17|

English translation

Mahādeva said :

1-7. A man (then) should go from there to Somatīrtha which is hidden on the bank of Sābhramatī. Bhava having come out from the nether world, became Kālāgni there. When a man bathes at Somatīrtha and sees Someśvara Śiva , he undoubtedly obtains the fruit of drinking Soma . The man becomes handsome, fortunate, enjoys (pleasures), is proficient in all sciences in this world, and would go to Śiva after death. O beautiful lady, in this matter I shall tell you an old account; listen to it; hearing it one is free from the sins like that of the murder of a brāhmaṇa . Sage Kauṣītaka especially practised a penance. He gave up food, and was very much engaged in eating leaves (only). Then he subsisted on air and was devoted to meditation on the self. Thus for many ages he practised severe penance there. Some time, fortunately (for him) Maheśvara was very much pleased. “O brāhmaṇa, I shall (give) you all that you ask for.”

Kauṣītaka said :

8-11. O lord of gods, let a Phallus spring up here by your grace. Let there certainly be here the god called Someśvara, Having bathed and eaten here, may a man obtain his desired fruit. If the best men especially mutter hymns of Rudra etc. at this place, they obtain religious virtue and worldly objects. A sonless man gets a son, and a poor man obtains wealth. One desiring a kingdom undoubtedly gets that kingdom. O lord, if you are pleased, give all that to me.

The lord said :

12-17. Then the lord of gods gave everything to the twice-born. Since then the holy place is well-known as Somaliṅga. Those who worship Sadāśiva with sandal or bilva -leaves, obtain happiness due to the birth of a son etc. in the human body (i.e. existence). Similarly, he who, on a Monday, goes to Śiva’s temple, always gets his desired objects due to the grace of Somaliṅga. O goddess, having gone there, with whatever desire a man offers a fruit etc. all that desire is surely fulfilled. Those who worship god Śrī Maheśa , Pinākin with karavīra flowers or pārijāta flowers, obtain, O best goddess, the best position of Śiva.

Complete chapter-aligned witnesses. Sanskrit Wikisource page 25366, revision 334303 (2022-03-31T02:19:51Z). English is N. A. Deshpande’s complete translation, controlled against its chapter page at https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-padma-purana/d/doc365740.html and the ten-volume archival witness. The witnesses are aligned at chapter level; no unsupported verse-by-verse equivalence is asserted.