Chapter 45

पंचचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः सुकलोवाच- अथ ते लुब्धकाः सर्वे शूकरीं प्रति जग्मिरे । शूराश्च दारुणाः प्राप्ताः पाशहस्ताश्च भीषणाः १। चतुरश्च ततो डिंभान्कृत्वा स्थित्वा च शूकरी । कुटुंबेन समं कांतं हतं दृष्ट्वा महाहवे २। भर्तुर्मे चिंतितं प्राप्तमृषिदेवैश्च पूजितः । गतः स्वर्गं महात्मासौ वीर्येणानेन कर्मणा ३। अनेनापि पथा यास्ये स्वर्गं भर्त्ता स तिष्ठति । तया सुनिश्चितं कृत्वा पुत्रान्प्रतिविचिंतितम् ४। यदा जीवंति मे बालाश्चत्वारो वंशधारकाः । भवत्यस्य सुवीरस्य कोलस्यापि महात्मनः ५। केनोपायेन पुत्रान्वै रक्षायुक्तान्करोम्यहम् । इति चिंतापरा भूत्वा दृष्ट्वा पर्वतसंकटम् ६। तत्र मार्गं सुविस्तीर्णं निष्कासाय प्रयास्यते । तया सुनिश्चितं कृत्वा पुत्रान्प्रति विचिंतितम् ७। तानुवाच महाराज पुत्रान्प्रति सुमोहितान् । यावत्तिष्ठाम्यहं पुत्रास्तावद्गच्छत शीघ्रगाः ८। तेषां मध्ये सुतो ज्येष्ठः कथं यास्यामि मातरम् । संत्यज्य जीवलोभाच्च धिङ्मे मातः सुजीवितम् ९। पितृवैरं करिष्यामि साधयिष्ये रणे रिपून् । गृहीत्वा त्वं कनीयसोभ्रातॄन्स्त्रीन्दुर्गकंदरम् १०। पितरं मातरं त्यक्त्वा यो याति हि स पापधीः । नरकं च प्रयात्येव कृमिकोटिसमाकुलम् ११। तमुवाच सुदुःखार्ता त्वां त्यक्त्वाहं कथं सुत । संयास्यामि महापापा त्रयो गच्छंतु मे सुताः १२। कनीयसस्त्रयस्त्वेव गता गिरिवनांतरम् । तौ जग्मतू रणभुवं तेषामेव सुपश्यताम् १३। तेजसा सुबलेनापि गर्जंतौ च पुनःपुनः । अथ ते लुब्धकाः शूराः संप्राप्ता वातरंहसः १४। पथा तेनापि दुर्गेण त्रयस्ते प्रेषिता नृप । तिष्ठतः स्म पथं रुद्ध्वा द्वावेतौ जननीसुतौ १५। लुब्धकाश्च ततः प्राप्ताः खड्गबाणधनुर्धराः । प्रजघ्नुस्तोमरैस्तीक्ष्णैश्चक्रैश्च मुशलैस्ततः १६। मातरं पृष्ठतः कृत्वा तनयो युध्यते स तैः । दंष्ट्रया निहताः केचित्केचित्तुंडेन घातिताः १७। संजघान खुराग्रैश्च शूराश्च पतिता रणे । युयुधे शूकरः संख्ये दृष्टो राज्ञा महात्मना १८। पितुः सकाशाच्छूरोयमिति ज्ञात्वा ससम्मुखः । बाणपाणिर्महातेजा मनुसूनुः प्रतापवान् १९। निशितेनापि बाणेन अर्द्धचंद्रानुकारिणा । राज्ञा हतः पपातोर्व्यां विद्धोरस्को महात्मना २०। ममार सहसा भूमौ पपात स हि शूकरः । पुत्रमोहं परं प्राप्ता तस्योपरि गता स्वयम् २१। तया च निहताः शूरास्तुंडघातैर्महीतले । निपेतुर्लुब्धकाः शूराः कतिनष्टा मृता नृप २२। द्रावयंती महत्सैन्यं दंष्ट्रया सूकरी ततः । यथा कृत्या समुद्भूता महाभयविधायिका २३। तमुवाच ततो राज्ञी देवराजसुतोपमम् । अनया निहतं राजन्महत्सैन्यं तवैव हि २४। कस्मादुपेक्षसे कांत तन्मे त्वं कारणं वद । तामुवाच महाराजो नाहं हन्मि इमां स्त्रियम् २५। महादोषं प्रिये दृष्टं स्त्रीवधे दैवतैः किल । तस्मान्न घातयेन्नारीं प्रेषयेहं न कंचन २६। अस्या वधनिमित्तार्थे पापाद्बिभेमि सुंदरि । एवमुक्त्वा तदा राजा विरराम महीपतिः २७। लुब्धको झार्झरो नाम ददृशे स तु सूकरीम् । कुर्वंतीं कदनं तेषां दुःसहां सुभटैरपि २८। आविव्याध सुवेगेन बाणेन निशितेन हि । संलग्नेन तु बाणेन शोणितेन परिप्लुता २९। शोभमाना त्वरां प्राप्ता वीरश्रिया समाकुला । तुंडेनापि हतः संख्ये झार्झरः स तया पुनः ३०। पतमानेन तेनापि झार्झरेण तदा हता । खड्गेन निशितेनापि पपात विदलीकृता ३१। श्वसमाना रणेनापि मूर्च्छनाभि परिप्लुता । दुःखेन महताविष्टा जीवमाना महीतले ३२। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे पंचचत्वारिंशोऽध्यायः ४५।

paṃcacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ sukalovāca- atha te lubdhakāḥ sarve śūkarīṃ prati jagmire | śūrāśca dāruṇāḥ prāptāḥ pāśahastāśca bhīṣaṇāḥ 1| caturaśca tato ḍiṃbhānkṛtvā sthitvā ca śūkarī | kuṭuṃbena samaṃ kāṃtaṃ hataṃ dṛṣṭvā mahāhave 2| bharturme ciṃtitaṃ prāptamṛṣidevaiśca pūjitaḥ | gataḥ svargaṃ mahātmāsau vīryeṇānena karmaṇā 3| anenāpi pathā yāsye svargaṃ bharttā sa tiṣṭhati | tayā suniścitaṃ kṛtvā putrānprativiciṃtitam 4| yadā jīvaṃti me bālāścatvāro vaṃśadhārakāḥ | bhavatyasya suvīrasya kolasyāpi mahātmanaḥ 5| kenopāyena putrānvai rakṣāyuktānkaromyaham | iti ciṃtāparā bhūtvā dṛṣṭvā parvatasaṃkaṭam 6| tatra mārgaṃ suvistīrṇaṃ niṣkāsāya prayāsyate | tayā suniścitaṃ kṛtvā putrānprati viciṃtitam 7| tānuvāca mahārāja putrānprati sumohitān | yāvattiṣṭhāmyahaṃ putrāstāvadgacchata śīghragāḥ 8| teṣāṃ madhye suto jyeṣṭhaḥ kathaṃ yāsyāmi mātaram | saṃtyajya jīvalobhācca dhiṅme mātaḥ sujīvitam 9| pitṛvairaṃ kariṣyāmi sādhayiṣye raṇe ripūn | gṛhītvā tvaṃ kanīyasobhrātṝnstrīndurgakaṃdaram 10| pitaraṃ mātaraṃ tyaktvā yo yāti hi sa pāpadhīḥ | narakaṃ ca prayātyeva kṛmikoṭisamākulam 11| tamuvāca suduḥkhārtā tvāṃ tyaktvāhaṃ kathaṃ suta | saṃyāsyāmi mahāpāpā trayo gacchaṃtu me sutāḥ 12| kanīyasastrayastveva gatā girivanāṃtaram | tau jagmatū raṇabhuvaṃ teṣāmeva supaśyatām 13| tejasā subalenāpi garjaṃtau ca punaḥpunaḥ | atha te lubdhakāḥ śūrāḥ saṃprāptā vātaraṃhasaḥ 14| pathā tenāpi durgeṇa trayaste preṣitā nṛpa | tiṣṭhataḥ sma pathaṃ ruddhvā dvāvetau jananīsutau 15| lubdhakāśca tataḥ prāptāḥ khaḍgabāṇadhanurdharāḥ | prajaghnustomaraistīkṣṇaiścakraiśca muśalaistataḥ 16| mātaraṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā tanayo yudhyate sa taiḥ | daṃṣṭrayā nihatāḥ kecitkecittuṃḍena ghātitāḥ 17| saṃjaghāna khurāgraiśca śūrāśca patitā raṇe | yuyudhe śūkaraḥ saṃkhye dṛṣṭo rājñā mahātmanā 18| pituḥ sakāśācchūroyamiti jñātvā sasammukhaḥ | bāṇapāṇirmahātejā manusūnuḥ pratāpavān 19| niśitenāpi bāṇena arddhacaṃdrānukāriṇā | rājñā hataḥ papātorvyāṃ viddhorasko mahātmanā 20| mamāra sahasā bhūmau papāta sa hi śūkaraḥ | putramohaṃ paraṃ prāptā tasyopari gatā svayam 21| tayā ca nihatāḥ śūrāstuṃḍaghātairmahītale | nipeturlubdhakāḥ śūrāḥ katinaṣṭā mṛtā nṛpa 22| drāvayaṃtī mahatsainyaṃ daṃṣṭrayā sūkarī tataḥ | yathā kṛtyā samudbhūtā mahābhayavidhāyikā 23| tamuvāca tato rājñī devarājasutopamam | anayā nihataṃ rājanmahatsainyaṃ tavaiva hi 24| kasmādupekṣase kāṃta tanme tvaṃ kāraṇaṃ vada | tāmuvāca mahārājo nāhaṃ hanmi imāṃ striyam 25| mahādoṣaṃ priye dṛṣṭaṃ strīvadhe daivataiḥ kila | tasmānna ghātayennārīṃ preṣayehaṃ na kaṃcana 26| asyā vadhanimittārthe pāpādbibhemi suṃdari | evamuktvā tadā rājā virarāma mahīpatiḥ 27| lubdhako jhārjharo nāma dadṛśe sa tu sūkarīm | kurvaṃtīṃ kadanaṃ teṣāṃ duḥsahāṃ subhaṭairapi 28| āvivyādha suvegena bāṇena niśitena hi | saṃlagnena tu bāṇena śoṇitena pariplutā 29| śobhamānā tvarāṃ prāptā vīraśriyā samākulā | tuṃḍenāpi hataḥ saṃkhye jhārjharaḥ sa tayā punaḥ 30| patamānena tenāpi jhārjhareṇa tadā hatā | khaḍgena niśitenāpi papāta vidalīkṛtā 31| śvasamānā raṇenāpi mūrcchanābhi pariplutā | duḥkhena mahatāviṣṭā jīvamānā mahītale 32| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne sukalācaritre paṃcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ 45|