Chapter 15

नारदउवाच- नारायणस्तदा देवो जटावल्कलधार्यथ । द्वितीयोऽनुचरस्तस्य ह्याययौ फलहस्तवान् १। तौ दृष्ट्वा स्मरदूती सा विललाप मृगेक्षणा । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्याः प्रोचतुस्तां च तावुभौ २। भयं मा गच्छ कल्याणि त्वामावां त्रातुमागतौ । वने घोरे प्रविष्टासि कथं दुष्टनिषेविते ३। एवमाश्वास्य तां तन्वीं राक्षसं प्राह माधवः । मुंचेमामधमाचार मृद्वंगीं चारुहासिनीम् ४। रेरे मूर्ख दुराचार किं कर्तुं त्वं व्यवस्थितः । सर्वस्वं लोकनेत्राणामाहारं कर्तुमुद्यतः ५। भव पुण्यप्रभावेयं हंस्येतां मंडनं भुवः । अद्यलोकं निरालोकं कंदर्पं दर्पवर्जितम् ६। करिष्यस्यधुना त्वं च हत्वा वृंदारिकां वने । तस्मादिमां विमुंचाशु सुखप्रासाददेवताम् ७। इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं राक्षसः कुपितोऽब्रवीत् । समर्थस्त्वं यदि तदा मोचयाद्यैव मत्करात् ८। इत्युक्तमात्रे वचने माधवेन क्रुधेक्षितः । पपात भस्मसाद्भूतस्त्यक्त्वा वृंदां सुदूरतः ९। अथोवाच प्रमुग्धा सा मायया जगदीशितुः । कस्त्वं कारुण्यजलधिर्येनाहमिह रक्षिता १०। शारीरं मानसं दुःखं सतापं तपसां निधे । त्वया मधुरया वाचा हृतं राक्षसनाशनात् ११। तवाश्रमे तपः सौम्य करिष्यामि तपोधन १२। तापस उवाच- भरद्वाजात्मजश्चाहं देवशर्मेति विश्रुतः । विहाय भोगानखिलान्वनं घोरमुपागतः १३। अनेन बटुनासार्धं मम शिष्येण कामगाः । बहुशः संति चान्येऽपि मच्छिष्याः कामरूपिणः १४। त्वं चेन्ममाश्रमे स्थित्वा चिकीर्षसि तपः शुभे । एहि राज्ञ्यपरं यामो वनं दूरस्थितं यतः १५। इत्युक्त्वा राजपत्नीं तां ययौ प्राचीं दिशं हरिः । वनं प्रेतपिशाचाढ्यं मंदगत्या नराधिप १६। वृंदारिकाश्रुपूर्णाक्षी तस्य पृष्ठानुगा ययौ । स्मरदूती च तत्पृष्ठे मां प्रतीक्षेति वादिनी १७। अत्रांतरे दुराचारः कोपि पापाकृतिर्वने । जालं प्रसारयामास तद्यदा जीवपूरितम् १८। ततः संकोचयामास तज्जालं पापनायकः । जालस्थांस्तु तदा जीवानुपाहृत्य मुमोच ह १९। स च व्याधः स्त्रियौ दृष्ट्वा स्मरदूती जगाद ताम् । देवि मामत्तुमायाति करे गृह्णातु मां सखी २०। वृंदा तयोक्तं श्रुत्वैनं विकृतास्यं व्यलोकयत् । वीक्ष्यतं भयवातेन निर्धूता सिंधुजप्रिया २१। दुद्राव विकलं शुभ्रं स्मरदूत्या समं वने । विद्रवंती समं सख्या तापसाश्रममागता २२। सा तापसवने तस्मिन्ददर्शात्यंतमद्भुतम् । पक्षिणः कांचनीयांगान्नानाशब्दसमाकुलान् २३। सापश्यद्धेमपद्माढ्यां वापीं तु स्वर्णभूमिकाम् । क्षीरं वहंति सरितः स्रवंति मधु भूरुहः २४। शर्कराराशयस्तत्र मोदकानां च संचयाः । भक्ष्याणि स्वादुसर्वाणि बहून्याभरणानि च २५। बहुशस्त्राणि दिव्यानि नभसः संपतंति च । क्रीडंति हरयस्तृप्ता उत्पतंति पतंति च २६। मठेति सुंदरं वृंदा तं ददर्श तपस्विनम् । व्याघ्रचर्मासनगतं भासयंतं जगत्त्रयम् २७। तमुवाच विभो पाहि पाहि पापर्द्धिकादथ । तपसा किं च धर्मेण मौनेन च जपेन च २८। भीतत्राणात्परं नान्यत्पुण्यमस्ति तपोधन । एवमुक्तवती भीता सालसांगी तपस्विनम् २९। तावत्प्राप्तः सदुष्टात्मा सर्वजीवप्रबंधकः । वृंदादेवी भयत्रस्ता हरिकंठे समाश्लिषत् ३०। सुखस्पर्शं भुजाभ्यां सा शोकवल्लीव लिंगिता । तवालिंगनभावेन पुनरेव भविष्यति ३१। शिरः सर्वांगसंपन्नं त्वद्भर्तुरधिकं गुणैः । अथ त्वं प्रमदे गच्छ पत्यर्थे चित्रशालिकाम् ३२। सा चित्रशालामित्युक्ता विवेश मुनिना तदा । दिव्यपर्यंकमारूढा गृह्य कांतस्य तच्छिरः ३३। चकाराधरपानं सा मीलिताक्ष्यतिलोलुपा । यावत्तावदभूद्राजन्रूपं जालंधराकृति ३४। तत्कांतसदृशाकारस्तद्वक्षस्तद्वदुन्नतिः । तद्वाक्यस्तन्मनोभावस्तदासीज्जगदीश्वरः ३५। अथ संपूर्णकायं तं प्रियं वीक्ष्य जगाद सा । तव कुर्वे प्रियं स्वामिन्ब्रूहि त्वं स्वरणं च मे ३६। वृंदावचनमाकर्ण्य प्राह मायासमुद्रजः । शृणु देवि यथा युद्धं वृत्तं शंभोर्मया सह ३७। प्रिये रुद्रेण रौद्रेण छिन्नं चक्रेण मे शिरः । तावत्वत्सिद्धियोगाच्च त्वद्गतेन ममात्मना ३८। छिन्नं तदत्र चानीतं जीवितं तेंगसंगतः । प्रिये त्वं मद्वियोगेन बाले जातासि दुःखिता ३९। क्षंतव्यं विप्रियं मह्यं यत्त्वां त्यक्त्वा रणं गतः । इत्यादि वचनैस्तेन वृंदा संस्मारिता तदा ४०। तांबूलैश्च विनोदैश्च वस्त्रालंकरणैः शुभैः । अथ वृंदारिका देवी सर्वभोगसमन्विता ४१। प्रियं गाढं समालिंग्य चुचुंब रतिलोलुपा । मोक्षादप्यधिकं सौख्यं वृंदा मोहनसंभवम् ४२। मेने नारायणो देवो लक्ष्मीप्रेमरसाधिकम् । वृंदां वियोगजं दुःखं विनोदयति माधवे ४३। तत्क्रीडाचारुविलसद्वापिका राजहंसके । तद्रूपभावात्कृष्णोऽसौ पद्मायां विगतस्पृहः ४४। अभूद्वृंदावने तस्मिंस्तुलसीरूप धारिणी । वृंदांगस्वेदतो भूम्यां प्रादुर्भूताति पावनी ४५। वृंदांग संगजं चेदमनुभूय सुंखं हरिः । दिनानि कतिचिन्मेने शिवकार्यं जगत्पतिः ४६। एकदा सुरतस्यांते सा स्वकंठे तपस्विनम् । वृंदा ददर्श संलग्नं द्विभुजं पुरुषोत्तमम् ४७। तं दृष्ट्वा प्राह सा कंठाद्विमुच्य भुजबंधनम् । कथं तापसरूपेण त्वं मां मोहितुमागतः ४८। निशम्य वचनं तस्याः सांत्वयन्प्राह तां हरिः । शृणु वृंदारिके त्वं मां विद्धि लक्ष्मीमनोहरम् ४९। तव भर्ता हरं जेतुं गौरीमानयितुं गतः । अहं शिवः शिवश्चाहं पृथक्त्वे न व्यवस्थितौ 6.15.५०। जालंधरो हतः संख्ये भज मामधुनानघे । नारद उवाच- इति विष्णोर्वचः श्रुत्वा विषण्णवदनाभवत् । ततो वृंदारिका राजन्कुपिता प्रत्युवाच ह ५१। रणे बद्धोऽसि येन त्वं जीवन्मुक्तः पितुर्गिरा । विविधैः सत्कृतो रत्नैर्युक्तं तस्य हृता वधूः ५२। पतिर्धर्मस्य यो नित्यं परदाररतः कथम् । ईश्वरोऽपि कृतं भुंक्ते कर्मेत्याहुर्मनीषिणः ५३। अहं मोहं यथानीता त्वया माया तपस्विना । तथा तव वधूं माया तपस्वीकोऽपि नेष्यति ५४। इति शप्तस्तथा विष्णुर्जगामादृश्यतां क्षणात् । सा चित्रशालापर्यंकः स च तेऽथप्लवंगमाः ५५। नष्टं सर्वं हरौ याते वनं शून्यं विलोक्य सा । वृंदा प्राह सखीं प्राप्य जिह्मं तद्विष्णुना कृतम् ५६। त्यक्तं पुरं गतं राज्यं कांतः संदेहतां गतः । अहं वने विदित्वैतत्क्व यामि विधिनिर्मिता ५७। मनोरथानां विषयमभून्मे प्रियदर्शनम् । प्राह निःश्वस्य चैवोष्णं राज्ञी वृंदातिदुःखिता ५८। मम प्राप्तं हि मरणं त्वया हि स्मरदूतिके । इत्युक्ता सा तया प्राह मम त्वं प्राणरूपिणी ५९। तस्यास्तथोक्तमाकर्ण्य इतिकर्त्तव्यतां ततः । वने निश्चित्य सा वृंदा गत्वा तत्र महत्सरः ६०। विहाय दुःखमकरोद्गात्रक्षालनमंबुना । तीरे पद्मासनं बद्ध्वा कृत्वा निर्विषयं मनः ६१। शोषयामास देहं स्वं विष्णुसंगेन दूषितम् । तपश्चचारसात्युग्रं निराहारा सखीसमम् ६२। गंधर्वलोकतो वृंदामथागत्याप्सरोगणः । प्राह याहीति कल्याणि स्वर्गं मा त्यज विग्रहम् ६३। गांधर्वं शस्त्रमेतत्त्रिभुवनविजयं श्रीपतिस्तोषमग्र्यं। नीतो येनेह वृंदे त्यजसि कथमिदं तद्वपुः प्राप्तकामम् । कांतं ते विद्धि शूलिप्रवरशरहतं पुण्यलाभस्य भूषास्वर्गस्य त्वं। भवाद्य द्रुतममरवनं चंडिभद्रे भज त्वम् ६४। श्रुत्वा शास्त्रं वधूनां जलधिजदयिता वाक्यमाह प्रहस्य । स्वर्गादाहृत्य मुक्तात्रिदशपति वधूश्चातिवीरेण पत्या । आदौ पात्रं सुखानामहममरजिता प्रेयसा तद्वियुक्तानिर्दुष्टा तद्य। तिष्ये प्रियममृतगतं प्राप्नुयां येन चैव ६५। इत्युक्त्वा ससखी वृंदा विससर्जाप्सरोगणान् । तत्प्रीतिपाशबद्धास्ता नित्यमायांति यांति च ६६। योगाभ्यासेन वृंदाथ दग्ध्वा ज्ञानाग्निना गुणान् । विषयेभ्यः समाहृत्य मनः प्राप ततः परम् ६७। दृष्ट्वा वृंदारिकां तत्र महांतश्चाप्सरोगणाः । तुष्टुवुर्नभसस्तुष्टा ववृषुः पुष्पवृष्टिभिः ६८। शुष्ककाष्ठचयं कृत्वा तत्र वृंदाकलेवरम् । निधायाग्निं च प्रज्वाल्य स्मरदूती विवेश तम् ६९। दग्धं वृंदांगरजसां बिंबं तद्गोलकात्मकम् । कृत्वा तद्भस्मनः शेषं मंदाकिन्यां विचिक्षिपुः ७०। यत्र वृंदा परित्यज्य देहं ब्रह्मपथं गता । आसीद्वृंदावनं तत्र गोवर्द्धनसमीपतः ७१। देव्योऽथ स्वर्गमेत्य त्रिदशपतिवधूसत्त्वसंपत्तिमाहुर्देवीभ्यस्तन्निशम्य प्रमुदितमनसो निर्जराद्याश्च सर्वे । शत्रोर्दैत्यस्य हित्वा प्रबलतरभयं भीमभेर्यो निजघ्नुः श्रुत्वा तत्रासनस्थः । परिजननिवहोवापशोभां शुभस्य ७२। इति श्रीपाद्मे महापुराणे उत्तरखंडे पंचपंचाशतसहस्रसंहितायां जालंधरोपाख्याने वृंदाया ब्रह्मपदप्राप्तिर्नाम पंचदशोऽध्यायः १५।

nāradauvāca- nārāyaṇastadā devo jaṭāvalkaladhāryatha | dvitīyo'nucarastasya hyāyayau phalahastavān 1| tau dṛṣṭvā smaradūtī sā vilalāpa mṛgekṣaṇā | tacchrutvā vacanaṃ tasyāḥ procatustāṃ ca tāvubhau 2| bhayaṃ mā gaccha kalyāṇi tvāmāvāṃ trātumāgatau | vane ghore praviṣṭāsi kathaṃ duṣṭaniṣevite 3| evamāśvāsya tāṃ tanvīṃ rākṣasaṃ prāha mādhavaḥ | muṃcemāmadhamācāra mṛdvaṃgīṃ cāruhāsinīm 4| rere mūrkha durācāra kiṃ kartuṃ tvaṃ vyavasthitaḥ | sarvasvaṃ lokanetrāṇāmāhāraṃ kartumudyataḥ 5| bhava puṇyaprabhāveyaṃ haṃsyetāṃ maṃḍanaṃ bhuvaḥ | adyalokaṃ nirālokaṃ kaṃdarpaṃ darpavarjitam 6| kariṣyasyadhunā tvaṃ ca hatvā vṛṃdārikāṃ vane | tasmādimāṃ vimuṃcāśu sukhaprāsādadevatām 7| iti śrutvā harervākyaṃ rākṣasaḥ kupito'bravīt | samarthastvaṃ yadi tadā mocayādyaiva matkarāt 8| ityuktamātre vacane mādhavena krudhekṣitaḥ | papāta bhasmasādbhūtastyaktvā vṛṃdāṃ sudūrataḥ 9| athovāca pramugdhā sā māyayā jagadīśituḥ | kastvaṃ kāruṇyajaladhiryenāhamiha rakṣitā 10| śārīraṃ mānasaṃ duḥkhaṃ satāpaṃ tapasāṃ nidhe | tvayā madhurayā vācā hṛtaṃ rākṣasanāśanāt 11| tavāśrame tapaḥ saumya kariṣyāmi tapodhana 12| tāpasa uvāca- bharadvājātmajaścāhaṃ devaśarmeti viśrutaḥ | vihāya bhogānakhilānvanaṃ ghoramupāgataḥ 13| anena baṭunāsārdhaṃ mama śiṣyeṇa kāmagāḥ | bahuśaḥ saṃti cānye'pi macchiṣyāḥ kāmarūpiṇaḥ 14| tvaṃ cenmamāśrame sthitvā cikīrṣasi tapaḥ śubhe | ehi rājñyaparaṃ yāmo vanaṃ dūrasthitaṃ yataḥ 15| ityuktvā rājapatnīṃ tāṃ yayau prācīṃ diśaṃ hariḥ | vanaṃ pretapiśācāḍhyaṃ maṃdagatyā narādhipa 16| vṛṃdārikāśrupūrṇākṣī tasya pṛṣṭhānugā yayau | smaradūtī ca tatpṛṣṭhe māṃ pratīkṣeti vādinī 17| atrāṃtare durācāraḥ kopi pāpākṛtirvane | jālaṃ prasārayāmāsa tadyadā jīvapūritam 18| tataḥ saṃkocayāmāsa tajjālaṃ pāpanāyakaḥ | jālasthāṃstu tadā jīvānupāhṛtya mumoca ha 19| sa ca vyādhaḥ striyau dṛṣṭvā smaradūtī jagāda tām | devi māmattumāyāti kare gṛhṇātu māṃ sakhī 20| vṛṃdā tayoktaṃ śrutvainaṃ vikṛtāsyaṃ vyalokayat | vīkṣyataṃ bhayavātena nirdhūtā siṃdhujapriyā 21| dudrāva vikalaṃ śubhraṃ smaradūtyā samaṃ vane | vidravaṃtī samaṃ sakhyā tāpasāśramamāgatā 22| sā tāpasavane tasmindadarśātyaṃtamadbhutam | pakṣiṇaḥ kāṃcanīyāṃgānnānāśabdasamākulān 23| sāpaśyaddhemapadmāḍhyāṃ vāpīṃ tu svarṇabhūmikām | kṣīraṃ vahaṃti saritaḥ sravaṃti madhu bhūruhaḥ 24| śarkarārāśayastatra modakānāṃ ca saṃcayāḥ | bhakṣyāṇi svādusarvāṇi bahūnyābharaṇāni ca 25| bahuśastrāṇi divyāni nabhasaḥ saṃpataṃti ca | krīḍaṃti harayastṛptā utpataṃti pataṃti ca 26| maṭheti suṃdaraṃ vṛṃdā taṃ dadarśa tapasvinam | vyāghracarmāsanagataṃ bhāsayaṃtaṃ jagattrayam 27| tamuvāca vibho pāhi pāhi pāparddhikādatha | tapasā kiṃ ca dharmeṇa maunena ca japena ca 28| bhītatrāṇātparaṃ nānyatpuṇyamasti tapodhana | evamuktavatī bhītā sālasāṃgī tapasvinam 29| tāvatprāptaḥ saduṣṭātmā sarvajīvaprabaṃdhakaḥ | vṛṃdādevī bhayatrastā harikaṃṭhe samāśliṣat 30| sukhasparśaṃ bhujābhyāṃ sā śokavallīva liṃgitā | tavāliṃganabhāvena punareva bhaviṣyati 31| śiraḥ sarvāṃgasaṃpannaṃ tvadbharturadhikaṃ guṇaiḥ | atha tvaṃ pramade gaccha patyarthe citraśālikām 32| sā citraśālāmityuktā viveśa muninā tadā | divyaparyaṃkamārūḍhā gṛhya kāṃtasya tacchiraḥ 33| cakārādharapānaṃ sā mīlitākṣyatilolupā | yāvattāvadabhūdrājanrūpaṃ jālaṃdharākṛti 34| tatkāṃtasadṛśākārastadvakṣastadvadunnatiḥ | tadvākyastanmanobhāvastadāsījjagadīśvaraḥ 35| atha saṃpūrṇakāyaṃ taṃ priyaṃ vīkṣya jagāda sā | tava kurve priyaṃ svāminbrūhi tvaṃ svaraṇaṃ ca me 36| vṛṃdāvacanamākarṇya prāha māyāsamudrajaḥ | śṛṇu devi yathā yuddhaṃ vṛttaṃ śaṃbhormayā saha 37| priye rudreṇa raudreṇa chinnaṃ cakreṇa me śiraḥ | tāvatvatsiddhiyogācca tvadgatena mamātmanā 38| chinnaṃ tadatra cānītaṃ jīvitaṃ teṃgasaṃgataḥ | priye tvaṃ madviyogena bāle jātāsi duḥkhitā 39| kṣaṃtavyaṃ vipriyaṃ mahyaṃ yattvāṃ tyaktvā raṇaṃ gataḥ | ityādi vacanaistena vṛṃdā saṃsmāritā tadā 40| tāṃbūlaiśca vinodaiśca vastrālaṃkaraṇaiḥ śubhaiḥ | atha vṛṃdārikā devī sarvabhogasamanvitā 41| priyaṃ gāḍhaṃ samāliṃgya cucuṃba ratilolupā | mokṣādapyadhikaṃ saukhyaṃ vṛṃdā mohanasaṃbhavam 42| mene nārāyaṇo devo lakṣmīpremarasādhikam | vṛṃdāṃ viyogajaṃ duḥkhaṃ vinodayati mādhave 43| tatkrīḍācāruvilasadvāpikā rājahaṃsake | tadrūpabhāvātkṛṣṇo'sau padmāyāṃ vigataspṛhaḥ 44| abhūdvṛṃdāvane tasmiṃstulasīrūpa dhāriṇī | vṛṃdāṃgasvedato bhūmyāṃ prādurbhūtāti pāvanī 45| vṛṃdāṃga saṃgajaṃ cedamanubhūya suṃkhaṃ hariḥ | dināni katicinmene śivakāryaṃ jagatpatiḥ 46| ekadā suratasyāṃte sā svakaṃṭhe tapasvinam | vṛṃdā dadarśa saṃlagnaṃ dvibhujaṃ puruṣottamam 47| taṃ dṛṣṭvā prāha sā kaṃṭhādvimucya bhujabaṃdhanam | kathaṃ tāpasarūpeṇa tvaṃ māṃ mohitumāgataḥ 48| niśamya vacanaṃ tasyāḥ sāṃtvayanprāha tāṃ hariḥ | śṛṇu vṛṃdārike tvaṃ māṃ viddhi lakṣmīmanoharam 49| tava bhartā haraṃ jetuṃ gaurīmānayituṃ gataḥ | ahaṃ śivaḥ śivaścāhaṃ pṛthaktve na vyavasthitau 6.15.50| jālaṃdharo hataḥ saṃkhye bhaja māmadhunānaghe | nārada uvāca- iti viṣṇorvacaḥ śrutvā viṣaṇṇavadanābhavat | tato vṛṃdārikā rājankupitā pratyuvāca ha 51| raṇe baddho'si yena tvaṃ jīvanmuktaḥ piturgirā | vividhaiḥ satkṛto ratnairyuktaṃ tasya hṛtā vadhūḥ 52| patirdharmasya yo nityaṃ paradārarataḥ katham | īśvaro'pi kṛtaṃ bhuṃkte karmetyāhurmanīṣiṇaḥ 53| ahaṃ mohaṃ yathānītā tvayā māyā tapasvinā | tathā tava vadhūṃ māyā tapasvīko'pi neṣyati 54| iti śaptastathā viṣṇurjagāmādṛśyatāṃ kṣaṇāt | sā citraśālāparyaṃkaḥ sa ca te'thaplavaṃgamāḥ 55| naṣṭaṃ sarvaṃ harau yāte vanaṃ śūnyaṃ vilokya sā | vṛṃdā prāha sakhīṃ prāpya jihmaṃ tadviṣṇunā kṛtam 56| tyaktaṃ puraṃ gataṃ rājyaṃ kāṃtaḥ saṃdehatāṃ gataḥ | ahaṃ vane viditvaitatkva yāmi vidhinirmitā 57| manorathānāṃ viṣayamabhūnme priyadarśanam | prāha niḥśvasya caivoṣṇaṃ rājñī vṛṃdātiduḥkhitā 58| mama prāptaṃ hi maraṇaṃ tvayā hi smaradūtike | ityuktā sā tayā prāha mama tvaṃ prāṇarūpiṇī 59| tasyāstathoktamākarṇya itikarttavyatāṃ tataḥ | vane niścitya sā vṛṃdā gatvā tatra mahatsaraḥ 60| vihāya duḥkhamakarodgātrakṣālanamaṃbunā | tīre padmāsanaṃ baddhvā kṛtvā nirviṣayaṃ manaḥ 61| śoṣayāmāsa dehaṃ svaṃ viṣṇusaṃgena dūṣitam | tapaścacārasātyugraṃ nirāhārā sakhīsamam 62| gaṃdharvalokato vṛṃdāmathāgatyāpsarogaṇaḥ | prāha yāhīti kalyāṇi svargaṃ mā tyaja vigraham 63| gāṃdharvaṃ śastrametattribhuvanavijayaṃ śrīpatistoṣamagryaṃ| nīto yeneha vṛṃde tyajasi kathamidaṃ tadvapuḥ prāptakāmam | kāṃtaṃ te viddhi śūlipravaraśarahataṃ puṇyalābhasya bhūṣāsvargasya tvaṃ| bhavādya drutamamaravanaṃ caṃḍibhadre bhaja tvam 64| śrutvā śāstraṃ vadhūnāṃ jaladhijadayitā vākyamāha prahasya | svargādāhṛtya muktātridaśapati vadhūścātivīreṇa patyā | ādau pātraṃ sukhānāmahamamarajitā preyasā tadviyuktānirduṣṭā tadya| tiṣye priyamamṛtagataṃ prāpnuyāṃ yena caiva 65| ityuktvā sasakhī vṛṃdā visasarjāpsarogaṇān | tatprītipāśabaddhāstā nityamāyāṃti yāṃti ca 66| yogābhyāsena vṛṃdātha dagdhvā jñānāgninā guṇān | viṣayebhyaḥ samāhṛtya manaḥ prāpa tataḥ param 67| dṛṣṭvā vṛṃdārikāṃ tatra mahāṃtaścāpsarogaṇāḥ | tuṣṭuvurnabhasastuṣṭā vavṛṣuḥ puṣpavṛṣṭibhiḥ 68| śuṣkakāṣṭhacayaṃ kṛtvā tatra vṛṃdākalevaram | nidhāyāgniṃ ca prajvālya smaradūtī viveśa tam 69| dagdhaṃ vṛṃdāṃgarajasāṃ biṃbaṃ tadgolakātmakam | kṛtvā tadbhasmanaḥ śeṣaṃ maṃdākinyāṃ vicikṣipuḥ 70| yatra vṛṃdā parityajya dehaṃ brahmapathaṃ gatā | āsīdvṛṃdāvanaṃ tatra govarddhanasamīpataḥ 71| devyo'tha svargametya tridaśapativadhūsattvasaṃpattimāhurdevībhyastanniśamya pramuditamanaso nirjarādyāśca sarve | śatrordaityasya hitvā prabalatarabhayaṃ bhīmabheryo nijaghnuḥ śrutvā tatrāsanasthaḥ | parijananivahovāpaśobhāṃ śubhasya 72| iti śrīpādme mahāpurāṇe uttarakhaṃḍe paṃcapaṃcāśatasahasrasaṃhitāyāṃ jālaṃdharopākhyāne vṛṃdāyā brahmapadaprāptirnāma paṃcadaśo'dhyāyaḥ 15|