Chapter 2

सूत उवाच- शृणु शौनक वक्ष्यामि चान्यधर्म्मं पुरातनम् । व्यासजैमिनिसंवादं श्रोतॄणां पापनाशनम् १। जैमिनिरुवाच- कर्म्मणा हि गुरो केन मंदिरं जगतीपतेः । याति तत्कथयस्वाद्य नरः पापी च मे प्रभो २। व्यास उवाच- श्रीकृष्णमंदिरे यो वै लेपनं कुरुते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः श्रांतो याति हरेर्गृहम् ३। यश्चांबुलेपनं कुर्यात्संक्षेपाच्छृणु जैमिने । तस्यपुण्यमहं वच्मि मंदिरे जगतीपतेः ४। तत्र यावंति पश्यंति रजांसि च द्विजोत्तम । तावत्कल्पसहस्राणि स वसेद्विष्णुमंदिरे ५। पुरासीद्दंडको नाम्ना चौरो लोकभयप्रदः । ब्रह्मस्वहारी मित्रघ्नो युगे द्वापरसंज्ञके ६। असत्यभाषी क्रूरश्च परस्त्रीगमने रतः । गोमांसाशी सुरापश्च पाखंडजनसंगभाक् ७। वृत्तिच्छेदी द्विजातीनां न्यासापहारकस्तथा । शरणागतहंता च वेश्याविभ्रमलोलुपः ८। एकदा स द्विजश्रेष्ठ कस्यचिद्विष्णुमंदिरम् । जगाम हरणार्थाय विष्णोर्द्रव्यं स मूढधीः ९। अथ द्वारि प्रविश्यासावंघ्रिः कर्द्दमसंयुतः । प्रोच्छितः सकलं निम्ने भूमौ देवगृहस्य च १०। तेनैव कर्म्मणा भूमिर्निम्नरिक्ता बभूव ह । लोहस्य च शलाकाभ्यां मुद्घाट्यत्वररंमुदा ११। प्रविवेश हरेर्गेहं वितानवरशोभितम् । रत्नकांचनदीपाढ्यं परिध्वस्त महत्तमम् १२। नानापुष्पसुगंधाढ्यं नानापात्रसमाकुलम् । सुवासितस्य तैलस्य गंधेन परिपूरितम् १३। अनेनहारकेणाथ पर्य्यंके सुमनोहरे । शायितो राधया सार्द्धं दृष्टः पीतांबरोऽच्युतः १४। प्रणम्य राधिकानाथं निष्पापः सोऽभवत्तदा । नेष्याम्यथ न नेष्यामि अनेन किं भवेन्मम १५। सेवां कर्त्तुमशक्तोऽहं यतश्चौरोऽस्मि सर्वदा । द्रव्येण कार्यमस्तीति तन्नेतुं कृतवान्मनः १६। पातयित्वांशुकं भूमौ कौशेयं कमलापतेः । बबंध वस्तुजातं च पाणौ कृत्वा सकंपितः १७। विष्णोर्मायापतेश्चाथ तानि सर्वाणि जैमिने । कृत्वा शब्दं सुघोरं च पतितान्यथ तानि वै १८। परित्यज्य सुनिद्रां च धावंत इति किन्वहो । आगता बहुशो लोकाश्चोरो द्रव्यं जवेन च १९। त्यक्त्वा धनं च चौरोऽपि त्रस्तः किंचिज्जगाम ह । दंशितः कालसर्पेण मृतोऽसौ गतकिल्बिषः २०। यमाज्ञया तस्य दूताः पाशमुद्गरपाणयः । आगतास्तं समानेतुं दंष्ट्रिणश्चर्मवाससः २१। बबंधुश्चर्मपाशेन निन्युर्दुर्गमवर्त्मना । दृष्ट्वा तं शमनः क्रुद्धः पप्रच्छ सचिवं प्रति २२। यम उवाच- अनेन किं कृतं कर्म पापं वा पुण्यमेव वा । समूलं वद हे प्राज्ञ चित्रगुप्त ममाग्रतः २३। चित्रगुप्त उवाच- सृष्टानि यानि पापानि विधात्रा पृथिवीतले । कृतान्यनेन मूढेन सत्यमेतन्मयोदितम् २४। किंत्वाकर्णय लोकेश सुकृतं चास्य वर्त्तते । मन्येऽहं यमुनाभ्रातः सर्वपापविलोपि तत् २५। धर्मराज उवाच- किं पुण्यं वर्त्ततेऽमात्य वद सारं ममांतिके । श्रुत्वैवं तद्विधास्यामि यत्र योग्यो भवेदसौ २६। यमस्य वचनं श्रुत्वा सभयश्चित्रगुप्तकः । कृत्वा हस्तांजलिं प्राह चात्मनः स्वामिने द्विज २७। चित्रगुप्त उवाच- हरणार्थं हरेर्द्रव्यं गतोऽसौ पापिनां वरः । प्रोज्झितः कर्द्दमो राजन्पादयोर्द्वारतो हरेः २८। बभूव लिप्ता सा भूमिर्बिलच्छिद्र विवर्जिता । तेन पुण्यप्रभावेण निर्गतं पातकं महत् । वैकुंठं प्रतियोग्योऽसौ निर्गतस्तव दंडतः २९। व्यास उवाच- श्रुत्वा स वचनं तस्य पीठं कनकनिर्मितम् । ददौ तस्मै चोपविष्टस्तत्र पूज्योयमेनसः ३०। ननाम शिरसा तं वै प्रोवाच विनयान्वितः । यम उवाच- पवित्रं मंदिरं मेऽद्य पादयोस्तद्धि रेणुभिः ३१। कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि न संशयः । इदानीं गच्छ भो साधो हरेर्मंदिरमुत्तमम् ३२। नानाभोगसमायुक्तं जन्ममृत्युनिवारणम् । व्यास उवाच- इत्युक्त्वा धर्मराजोऽसौ स्यंदने स्वर्णनिर्मिते ३३। राजहंसयुते दिव्ये तमारोप्य गतैनसम् । समस्तसुखदं स्थानं प्रेषयामास चक्रिणः ३४। एवं प्रविष्टो वैकुंठे तत्र तस्थौ सुखं चिरम् । लेपनं ये प्रकुर्वंति भक्त्या तु हरिमंदिरम् ३५। तेषां किं वा भविष्यति न जानेऽहं द्विजोत्तम । य इदं शृणुयाद्भक्त्या पठेद्यो वा समाहितः ३६। कोटिजन्मार्जितं पापं नश्यत्येव न संशयः ३७। इति श्रीपाद्मेमहापुराणे ब्रह्मखंडे हरिमंदिरलेपनमाहात्म्यं। नाम द्वितीयोऽध्यायः २।

sūta uvāca- śṛṇu śaunaka vakṣyāmi cānyadharmmaṃ purātanam | vyāsajaiminisaṃvādaṃ śrotṝṇāṃ pāpanāśanam 1| jaiminiruvāca- karmmaṇā hi guro kena maṃdiraṃ jagatīpateḥ | yāti tatkathayasvādya naraḥ pāpī ca me prabho 2| vyāsa uvāca- śrīkṛṣṇamaṃdire yo vai lepanaṃ kurute naraḥ | sarvapāpavinirmuktaḥ śrāṃto yāti harergṛham 3| yaścāṃbulepanaṃ kuryātsaṃkṣepācchṛṇu jaimine | tasyapuṇyamahaṃ vacmi maṃdire jagatīpateḥ 4| tatra yāvaṃti paśyaṃti rajāṃsi ca dvijottama | tāvatkalpasahasrāṇi sa vasedviṣṇumaṃdire 5| purāsīddaṃḍako nāmnā cauro lokabhayapradaḥ | brahmasvahārī mitraghno yuge dvāparasaṃjñake 6| asatyabhāṣī krūraśca parastrīgamane rataḥ | gomāṃsāśī surāpaśca pākhaṃḍajanasaṃgabhāk 7| vṛtticchedī dvijātīnāṃ nyāsāpahārakastathā | śaraṇāgatahaṃtā ca veśyāvibhramalolupaḥ 8| ekadā sa dvijaśreṣṭha kasyacidviṣṇumaṃdiram | jagāma haraṇārthāya viṣṇordravyaṃ sa mūḍhadhīḥ 9| atha dvāri praviśyāsāvaṃghriḥ karddamasaṃyutaḥ | procchitaḥ sakalaṃ nimne bhūmau devagṛhasya ca 10| tenaiva karmmaṇā bhūmirnimnariktā babhūva ha | lohasya ca śalākābhyāṃ mudghāṭyatvararaṃmudā 11| praviveśa harergehaṃ vitānavaraśobhitam | ratnakāṃcanadīpāḍhyaṃ paridhvasta mahattamam 12| nānāpuṣpasugaṃdhāḍhyaṃ nānāpātrasamākulam | suvāsitasya tailasya gaṃdhena paripūritam 13| anenahārakeṇātha paryyaṃke sumanohare | śāyito rādhayā sārddhaṃ dṛṣṭaḥ pītāṃbaro'cyutaḥ 14| praṇamya rādhikānāthaṃ niṣpāpaḥ so'bhavattadā | neṣyāmyatha na neṣyāmi anena kiṃ bhavenmama 15| sevāṃ karttumaśakto'haṃ yataścauro'smi sarvadā | dravyeṇa kāryamastīti tannetuṃ kṛtavānmanaḥ 16| pātayitvāṃśukaṃ bhūmau kauśeyaṃ kamalāpateḥ | babaṃdha vastujātaṃ ca pāṇau kṛtvā sakaṃpitaḥ 17| viṣṇormāyāpateścātha tāni sarvāṇi jaimine | kṛtvā śabdaṃ sughoraṃ ca patitānyatha tāni vai 18| parityajya sunidrāṃ ca dhāvaṃta iti kinvaho | āgatā bahuśo lokāścoro dravyaṃ javena ca 19| tyaktvā dhanaṃ ca cauro'pi trastaḥ kiṃcijjagāma ha | daṃśitaḥ kālasarpeṇa mṛto'sau gatakilbiṣaḥ 20| yamājñayā tasya dūtāḥ pāśamudgarapāṇayaḥ | āgatāstaṃ samānetuṃ daṃṣṭriṇaścarmavāsasaḥ 21| babaṃdhuścarmapāśena ninyurdurgamavartmanā | dṛṣṭvā taṃ śamanaḥ kruddhaḥ papraccha sacivaṃ prati 22| yama uvāca- anena kiṃ kṛtaṃ karma pāpaṃ vā puṇyameva vā | samūlaṃ vada he prājña citragupta mamāgrataḥ 23| citragupta uvāca- sṛṣṭāni yāni pāpāni vidhātrā pṛthivītale | kṛtānyanena mūḍhena satyametanmayoditam 24| kiṃtvākarṇaya lokeśa sukṛtaṃ cāsya varttate | manye'haṃ yamunābhrātaḥ sarvapāpavilopi tat 25| dharmarāja uvāca- kiṃ puṇyaṃ varttate'mātya vada sāraṃ mamāṃtike | śrutvaivaṃ tadvidhāsyāmi yatra yogyo bhavedasau 26| yamasya vacanaṃ śrutvā sabhayaścitraguptakaḥ | kṛtvā hastāṃjaliṃ prāha cātmanaḥ svāmine dvija 27| citragupta uvāca- haraṇārthaṃ harerdravyaṃ gato'sau pāpināṃ varaḥ | projjhitaḥ karddamo rājanpādayordvārato hareḥ 28| babhūva liptā sā bhūmirbilacchidra vivarjitā | tena puṇyaprabhāveṇa nirgataṃ pātakaṃ mahat | vaikuṃṭhaṃ pratiyogyo'sau nirgatastava daṃḍataḥ 29| vyāsa uvāca- śrutvā sa vacanaṃ tasya pīṭhaṃ kanakanirmitam | dadau tasmai copaviṣṭastatra pūjyoyamenasaḥ 30| nanāma śirasā taṃ vai provāca vinayānvitaḥ | yama uvāca- pavitraṃ maṃdiraṃ me'dya pādayostaddhi reṇubhiḥ 31| kṛtārtho'smi kṛtārtho'smi kṛtārtho'smi na saṃśayaḥ | idānīṃ gaccha bho sādho harermaṃdiramuttamam 32| nānābhogasamāyuktaṃ janmamṛtyunivāraṇam | vyāsa uvāca- ityuktvā dharmarājo'sau syaṃdane svarṇanirmite 33| rājahaṃsayute divye tamāropya gatainasam | samastasukhadaṃ sthānaṃ preṣayāmāsa cakriṇaḥ 34| evaṃ praviṣṭo vaikuṃṭhe tatra tasthau sukhaṃ ciram | lepanaṃ ye prakurvaṃti bhaktyā tu harimaṃdiram 35| teṣāṃ kiṃ vā bhaviṣyati na jāne'haṃ dvijottama | ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā paṭhedyo vā samāhitaḥ 36| koṭijanmārjitaṃ pāpaṃ naśyatyeva na saṃśayaḥ 37| iti śrīpādmemahāpurāṇe brahmakhaṃḍe harimaṃdiralepanamāhātmyaṃ| nāma dvitīyo'dhyāyaḥ 2|