Chapter 116

कुंजल उवाच- अशोकसुंदरी पुण्या रंभया सह हर्षिता । नहुषं प्राप्य विक्रांतं तमुवाच तपस्विनी १। अहं ते धर्मतः पत्नी देवैर्दिष्टा तपस्विनी । उद्वाहयस्व मां वीर यदि धर्ममिहेच्छसि २। सदैव चिंत्यमाना च त्वामहं तपसि स्थिता । भवान्धर्मप्रसादेन मया प्राप्तो नृपोत्तम ३। नहुष उवाच- मदर्थे नियता भद्रे यदि त्वं तपसि स्थिता । गुरोर्वाक्यान्मुहूर्तेन तव भर्ता भवाम्यहम् ४। अनया रंभया सार्द्धमावां गच्छाव भामिनि । समारोप्य रथे तां तु तां रंभां तु मनोरमाम् ५। तेनैव रथवर्येण वशिष्ठस्याश्रमं प्रति । जगाम लघुवेगेन ताभ्यां सह महायशाः ६। तमाश्रमगतं विप्रं समालोक्य प्रणम्य च । तया सार्द्धं महातेजा हर्षेण महतान्वितः ७। यथा युद्धं रणे जातं निहतो दानवाधमः । निवेदयामास सर्वं वशिष्ठाय महात्मने ८। वशिष्ठोऽपि समाकर्ण्य नहुषस्य विचेष्टितम् । हर्षेण महताविष्ट आशीर्भिरभिनंद्य तम् ९। तिथौ लग्ने शुभे प्राप्ते तयोस्तु मुनिपुंगवः । विवाहं कारयामास अग्निब्राह्मणसन्निधौ १०। आशीर्भिरभिनंद्यैव मिथुनं प्रेषितं पुनः । मातरं पितरं पश्य द्रुतं गत्वा महामते ११। त्वां च दृष्ट्वा हि ते माता पितासौ तव सुव्रत । हर्षेण वृद्धिमाप्नोतु पर्वणीव तु सागरः १२। एवं संप्रेषितो वीरो मुनिना ब्रह्मसूनुना । तेनैव रथवर्येण जगाम लघुविक्रमः १३। नमस्कृत्य द्विजेंद्रं तं गतो मातलिना तदा । स्वपुरं पितरं द्रष्टुं तथैव च स्वमातरम् १४। सूत उवाच- अप्सरा मेनिका नाम प्रेषिता दैवतैस्ततः । आयोर्भार्या सुदुःखेन पतिता शोकसागरे १५। तामुवाच महाभागां देवीमिंदुमतीं प्रति । मुंच शोकं महाभागे तनयं पश्य सस्नुषम् १६। निहत्य दानवं पापं तव पुत्रापहारकम् । समायांतं सभायां च वीरश्रियासमन्वितम् १७। सुवृत्तं संगरे तस्य नहुषेण यथा कृतम् । तस्यै निवेदयामास इंदुमत्यै च मेनिका १८। मेनिकाया वचः श्रुत्वा हर्षेण महतान्विता । सखि सत्यं ब्रवीषि त्वमित्युवाच सगद्गदम् १९। सामृतं सुप्रियं प्रोक्तं मनःप्रोत्साहकारकम् । जीवादिकं मया देयं त्वयि सर्वस्वमेव हि २०। एवमाभाष्य तां देवी राजानमिदमब्रवीत् । तव पुत्रो महाबाहुः समायातो हि सांप्रतम् २१। आख्याति च महाराज एषा मे वै वराप्सराः । भर्तारमेवमाभाष्य विरराम सुहर्षिता २२। समाकर्ण्य नृपेंद्रस्तु तामुवाच प्रियां प्रति । पुरा प्रोक्तं महाभागे मुनिना नारदेन हि २३। पुत्रं प्रति न कर्तव्यं दुःखं राजंस्त्वया कदा । तं निहत्य सुवीर्येण दानवं चैष्यते सुतः २४। संजातं सत्यमेवं वै मुनिना भाषितं पुरा । अन्यथा वचनं तस्य कथं देवि भविष्यति २५। दत्तात्रेयो मुनिश्रेष्ठः साक्षाद्देवो भविष्यति । शुश्रूषितस्त्वया देवि मया च तपसा पुरा २६। पुत्ररत्नं तेन दत्तं वैष्णवांशप्रधारकम् । सदा हनिष्यति परं दानवं पापचेतनम् २७। सर्वदैत्यप्रहर्ता च प्रजापालो महाबलः । दत्तात्रेयेण मे दत्तो वैष्णवांशः सुतोत्तमः २८। एवं संभाष्य तां देवीं राजा चेंदुमतीं तदा । महोत्सवं ततश्चक्रे पुत्रस्यागमनं प्रति २९। हर्षेण महताविष्टो विष्णुं सस्मार वै पुनः ३०। सर्वोपपन्नं सुरवर्गयुक्तमानंदरूपं परमार्थमेकम् । क्लेशापहं सौख्यप्रदं नराणां सद्वैष्णवानामिह मोक्षदं परम् ३१। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने षोडशाधिकशततमोऽध्यायः ११६।

kuṃjala uvāca- aśokasuṃdarī puṇyā raṃbhayā saha harṣitā | nahuṣaṃ prāpya vikrāṃtaṃ tamuvāca tapasvinī 1| ahaṃ te dharmataḥ patnī devairdiṣṭā tapasvinī | udvāhayasva māṃ vīra yadi dharmamihecchasi 2| sadaiva ciṃtyamānā ca tvāmahaṃ tapasi sthitā | bhavāndharmaprasādena mayā prāpto nṛpottama 3| nahuṣa uvāca- madarthe niyatā bhadre yadi tvaṃ tapasi sthitā | gurorvākyānmuhūrtena tava bhartā bhavāmyaham 4| anayā raṃbhayā sārddhamāvāṃ gacchāva bhāmini | samāropya rathe tāṃ tu tāṃ raṃbhāṃ tu manoramām 5| tenaiva rathavaryeṇa vaśiṣṭhasyāśramaṃ prati | jagāma laghuvegena tābhyāṃ saha mahāyaśāḥ 6| tamāśramagataṃ vipraṃ samālokya praṇamya ca | tayā sārddhaṃ mahātejā harṣeṇa mahatānvitaḥ 7| yathā yuddhaṃ raṇe jātaṃ nihato dānavādhamaḥ | nivedayāmāsa sarvaṃ vaśiṣṭhāya mahātmane 8| vaśiṣṭho'pi samākarṇya nahuṣasya viceṣṭitam | harṣeṇa mahatāviṣṭa āśīrbhirabhinaṃdya tam 9| tithau lagne śubhe prāpte tayostu munipuṃgavaḥ | vivāhaṃ kārayāmāsa agnibrāhmaṇasannidhau 10| āśīrbhirabhinaṃdyaiva mithunaṃ preṣitaṃ punaḥ | mātaraṃ pitaraṃ paśya drutaṃ gatvā mahāmate 11| tvāṃ ca dṛṣṭvā hi te mātā pitāsau tava suvrata | harṣeṇa vṛddhimāpnotu parvaṇīva tu sāgaraḥ 12| evaṃ saṃpreṣito vīro muninā brahmasūnunā | tenaiva rathavaryeṇa jagāma laghuvikramaḥ 13| namaskṛtya dvijeṃdraṃ taṃ gato mātalinā tadā | svapuraṃ pitaraṃ draṣṭuṃ tathaiva ca svamātaram 14| sūta uvāca- apsarā menikā nāma preṣitā daivataistataḥ | āyorbhāryā suduḥkhena patitā śokasāgare 15| tāmuvāca mahābhāgāṃ devīmiṃdumatīṃ prati | muṃca śokaṃ mahābhāge tanayaṃ paśya sasnuṣam 16| nihatya dānavaṃ pāpaṃ tava putrāpahārakam | samāyāṃtaṃ sabhāyāṃ ca vīraśriyāsamanvitam 17| suvṛttaṃ saṃgare tasya nahuṣeṇa yathā kṛtam | tasyai nivedayāmāsa iṃdumatyai ca menikā 18| menikāyā vacaḥ śrutvā harṣeṇa mahatānvitā | sakhi satyaṃ bravīṣi tvamityuvāca sagadgadam 19| sāmṛtaṃ supriyaṃ proktaṃ manaḥprotsāhakārakam | jīvādikaṃ mayā deyaṃ tvayi sarvasvameva hi 20| evamābhāṣya tāṃ devī rājānamidamabravīt | tava putro mahābāhuḥ samāyāto hi sāṃpratam 21| ākhyāti ca mahārāja eṣā me vai varāpsarāḥ | bhartāramevamābhāṣya virarāma suharṣitā 22| samākarṇya nṛpeṃdrastu tāmuvāca priyāṃ prati | purā proktaṃ mahābhāge muninā nāradena hi 23| putraṃ prati na kartavyaṃ duḥkhaṃ rājaṃstvayā kadā | taṃ nihatya suvīryeṇa dānavaṃ caiṣyate sutaḥ 24| saṃjātaṃ satyamevaṃ vai muninā bhāṣitaṃ purā | anyathā vacanaṃ tasya kathaṃ devi bhaviṣyati 25| dattātreyo muniśreṣṭhaḥ sākṣāddevo bhaviṣyati | śuśrūṣitastvayā devi mayā ca tapasā purā 26| putraratnaṃ tena dattaṃ vaiṣṇavāṃśapradhārakam | sadā haniṣyati paraṃ dānavaṃ pāpacetanam 27| sarvadaityaprahartā ca prajāpālo mahābalaḥ | dattātreyeṇa me datto vaiṣṇavāṃśaḥ sutottamaḥ 28| evaṃ saṃbhāṣya tāṃ devīṃ rājā ceṃdumatīṃ tadā | mahotsavaṃ tataścakre putrasyāgamanaṃ prati 29| harṣeṇa mahatāviṣṭo viṣṇuṃ sasmāra vai punaḥ 30| sarvopapannaṃ suravargayuktamānaṃdarūpaṃ paramārthamekam | kleśāpahaṃ saukhyapradaṃ narāṇāṃ sadvaiṣṇavānāmiha mokṣadaṃ param 31| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmye cyavanacaritre nahuṣākhyāne ṣoḍaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ 116|