Chapter 48

ब्राह्मण्युवाच- माथुरे विषये रम्ये मथुरायां नृपोत्तमः । उग्रसेनेति विख्यातो यादवः परवीरहा १। सर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञो वेदज्ञः श्रुतवान्बली । दाता भोक्ता गुणग्राही सद्गुणान्वेत्ति भूपतिः २। राज्यं चकार मेधावी प्रजा धर्मेण पालयेत् । एवं स च महातेजा उग्रसेनः प्रतापवान् ३। वैदर्भे विषये पुण्ये सत्यकेतुः प्रतापवान् । तस्य कन्या महाभागा पद्माक्षी कमलानना ४। नाम्ना पद्मावती नाम सत्यधर्मपरायणा । सा तु स्त्रीणां गुणैर्युक्ता द्वितीयेव समुद्रजा ५। वैदर्भी शुशुभे राजन्स्वगुणैः सत्यकारणैः । माथुर उग्रसेनस्तु उपयेमे सुलोचनाम् ६। तया सह महाभाग सुखं रेमे प्रतापवान् । अतिप्रीतो गुणैस्तस्यास्तया सह सुखीभवेत् ७। तस्याः स्नेहेन प्रीत्या च संमुग्धो माथुरेश्वरः । पद्मावती महाभागा तस्य प्राणप्रियाभवत् ८। तया विना न बुभुजे तया सह प्रक्रीडयेत् । तया विना न सेवेत परमं सुखमेव सः ९। एवं प्रीतिकरौ जातौ परस्परमनुत्तमौ । स्नेहवंतौ द्विजश्रेष्ठ सुखसंप्रीतिदायकौ १०। सत्यकेतुश्च राजेंद्रः सस्मार स पद्मावतीम् । स्वसुतां तां महाभागो माता तस्याः सुदुःखिता ११। स दूतान्प्रेषयामास वैदर्भो मथुरां प्रति । उग्रसेनं नृवीरेंद्रं सादरेण द्विजोत्तम १२। उग्रसेनं महाराजं स दूतो वाक्यमब्रवीत् । विदर्भाधिपतिर्वीरो भक्त्या स्नेहेन नंदयन् १३। आत्मनः कुशलं ब्रूते भवतां परिपृच्छति । सत्यकेतुर्महाराज त्वामेवं परिपृष्टवान् १४। दर्शनाय प्रेषयस्व सुतां पद्मावतीं मम । यदि त्वं मन्यसे नाथ प्रीतिस्नेहं हितस्य च १५। प्रेषयस्व महाभागां प्रियां प्रीतिकरां तव । औत्कण्ठ्येन महाराज स सोत्कंठेन वर्तते १६। समाकर्ण्य ततो वाक्यमुग्रसेनो नृपोत्तमः । प्रीत्या स्नेहेन तस्यापि सत्यकेतोर्महात्मनः १७। दाक्षिण्येन च विप्रेंद्र प्रेषयामास भूपतिः । पद्मावतीं प्रियां भार्यामुग्रसेनः प्रतापवान् १८। प्रेषितानेन राजेंद्र गता पद्मावती स्वकम् । पूर्वं गृहं सती सा तु महाहर्षेण संकुला १९। पितृपूर्वं कुटुंबं तु ददृशे चारुमंगला । पितुः पादौ ननामाथ शिरसा सत्यतत्परा २०। आगतायां महाराजा पद्मावत्यां द्विजोत्तम । हर्षेण महताविष्टो विदर्भाधिपतिर्नृपः २१। वर्द्धिता दानमानैश्च वस्त्रालंकारभूषणैः । पद्मावती सुखेनापि पितुर्गेहे प्रवर्तते २२। सखीभिः सहिता सा तु निःशंका परिवर्तते । रमते सा तदा तत्र यथापूर्वं तथैव च २३। गृहे वने तडागेषु प्रासादे च तथैव सा । पुनर्बालेव भूता सा निर्लज्जा संप्रवर्तते २४। निःशंका वर्तते विप्र सखीभिः सह सर्वदा । पतिव्रता महाभागा हर्षेण महतान्विता २५। सुखं तु पितृगेहस्य दुर्लभं श्वशुरे गृहे । एवं ज्ञात्वा तदा रेमे कदा ईदृग्भविष्यति २६। अनेन मोहभावेन क्रीडालुब्धा वरानना । सखीभिः सहिता नित्यं वनेषूपवने तदा २७। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेऽष्टचत्वारिंशोऽध्यायः ४८।

brāhmaṇyuvāca- māthure viṣaye ramye mathurāyāṃ nṛpottamaḥ | ugraseneti vikhyāto yādavaḥ paravīrahā 1| sarvadharmārthatattvajño vedajñaḥ śrutavānbalī | dātā bhoktā guṇagrāhī sadguṇānvetti bhūpatiḥ 2| rājyaṃ cakāra medhāvī prajā dharmeṇa pālayet | evaṃ sa ca mahātejā ugrasenaḥ pratāpavān 3| vaidarbhe viṣaye puṇye satyaketuḥ pratāpavān | tasya kanyā mahābhāgā padmākṣī kamalānanā 4| nāmnā padmāvatī nāma satyadharmaparāyaṇā | sā tu strīṇāṃ guṇairyuktā dvitīyeva samudrajā 5| vaidarbhī śuśubhe rājansvaguṇaiḥ satyakāraṇaiḥ | māthura ugrasenastu upayeme sulocanām 6| tayā saha mahābhāga sukhaṃ reme pratāpavān | atiprīto guṇaistasyāstayā saha sukhībhavet 7| tasyāḥ snehena prītyā ca saṃmugdho māthureśvaraḥ | padmāvatī mahābhāgā tasya prāṇapriyābhavat 8| tayā vinā na bubhuje tayā saha prakrīḍayet | tayā vinā na seveta paramaṃ sukhameva saḥ 9| evaṃ prītikarau jātau parasparamanuttamau | snehavaṃtau dvijaśreṣṭha sukhasaṃprītidāyakau 10| satyaketuśca rājeṃdraḥ sasmāra sa padmāvatīm | svasutāṃ tāṃ mahābhāgo mātā tasyāḥ suduḥkhitā 11| sa dūtānpreṣayāmāsa vaidarbho mathurāṃ prati | ugrasenaṃ nṛvīreṃdraṃ sādareṇa dvijottama 12| ugrasenaṃ mahārājaṃ sa dūto vākyamabravīt | vidarbhādhipatirvīro bhaktyā snehena naṃdayan 13| ātmanaḥ kuśalaṃ brūte bhavatāṃ paripṛcchati | satyaketurmahārāja tvāmevaṃ paripṛṣṭavān 14| darśanāya preṣayasva sutāṃ padmāvatīṃ mama | yadi tvaṃ manyase nātha prītisnehaṃ hitasya ca 15| preṣayasva mahābhāgāṃ priyāṃ prītikarāṃ tava | autkaṇṭhyena mahārāja sa sotkaṃṭhena vartate 16| samākarṇya tato vākyamugraseno nṛpottamaḥ | prītyā snehena tasyāpi satyaketormahātmanaḥ 17| dākṣiṇyena ca vipreṃdra preṣayāmāsa bhūpatiḥ | padmāvatīṃ priyāṃ bhāryāmugrasenaḥ pratāpavān 18| preṣitānena rājeṃdra gatā padmāvatī svakam | pūrvaṃ gṛhaṃ satī sā tu mahāharṣeṇa saṃkulā 19| pitṛpūrvaṃ kuṭuṃbaṃ tu dadṛśe cārumaṃgalā | pituḥ pādau nanāmātha śirasā satyatatparā 20| āgatāyāṃ mahārājā padmāvatyāṃ dvijottama | harṣeṇa mahatāviṣṭo vidarbhādhipatirnṛpaḥ 21| varddhitā dānamānaiśca vastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ | padmāvatī sukhenāpi piturgehe pravartate 22| sakhībhiḥ sahitā sā tu niḥśaṃkā parivartate | ramate sā tadā tatra yathāpūrvaṃ tathaiva ca 23| gṛhe vane taḍāgeṣu prāsāde ca tathaiva sā | punarbāleva bhūtā sā nirlajjā saṃpravartate 24| niḥśaṃkā vartate vipra sakhībhiḥ saha sarvadā | pativratā mahābhāgā harṣeṇa mahatānvitā 25| sukhaṃ tu pitṛgehasya durlabhaṃ śvaśure gṛhe | evaṃ jñātvā tadā reme kadā īdṛgbhaviṣyati 26| anena mohabhāvena krīḍālubdhā varānanā | sakhībhiḥ sahitā nityaṃ vaneṣūpavane tadā 27| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne sukalācaritre'ṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ 48|