Chapter 7

शौनक उवाच- कथयस्व महाप्राज्ञ गोलोकं याति कर्मणा । सुमते दुस्तरात्केन जनः संसारसागरात् । राधायाश्चाष्टमी सूत तस्या माहात्म्यमुत्तमम् १। सूत उवाच- ब्रह्माणं नारदोऽपृच्छत्पुरा चैतन्महामुने । तच्छृणुष्व समासेन पृष्टवान्स इति द्विज २। नारद उवाच- पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविदां वर । राधाजन्माष्टमी तात कथयस्व ममाग्रतः ३। तस्याः पुण्यफलं किंवा कृतं केन पुरा विभो । अकुर्वतां जनानां हि किल्बिषं किं भवेद्द्विज ४। केनैव तु विधानेन कर्त्तव्यं तद्व्रतं कदा । कस्माज्जाता च सा राधा तन्मे कथय मूलतः ५। ब्रह्मोवाच- राधाजन्माष्टमीं वत्स शृणुष्व सुसमाहितः । कथयामि समासेन समग्रं हरिणा विना ६। कथितुं तत्फलं पुण्यं न शक्नोत्यपि नारद । कोटिजन्मार्जितं पापं ब्रह्महत्यादिकं महत् ७। कुर्वंति ये सकृद्भक्त्या तेषां नश्यति तत्क्षणात् । एकादश्याः सहस्रेण यत्फलं लभते नरः ८। राधाजन्माष्टमी पुण्यं तस्माच्छतगुणाधिकम् । मेरुतुल्यसुवर्णानि दत्वा यत्फलमाप्यते ९। सकृद्राधाष्टमीं कृत्वा तस्माच्छतगुणाधिकम् । कन्यादानसहस्रेण यत्पुण्यं प्राप्यते जनैः १०। वृषभानुसुताष्टम्या तत्फलं प्राप्यते जनैः । गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा तु यत्फलं लभेत् ११। कृष्णप्राणप्रियाष्टम्याः फलं प्राप्नोति मानवः । एतद्व्रतं तु यः पापी हेलया श्रद्धयापि वा १२। करोति विष्णुसदनं गच्छेत्कोटिकुलान्वितः । पुरा कृतयुगे वत्स वरनारी सुशोभना १३। सुमध्या हरिणीनेत्रा शुभांगी चारुहासिनी । सुकेशी चारुकर्णी च नाम्ना लीलावती स्मृता १४। तया बहूनि पापानि कृतानि सुदृढानि च । एकदा साधनाकांक्षी निःसृत्य पुरतः स्वतः १५। गतान्यनगरं तत्र दृष्ट्वा सुज्ञ जनान्बहून् । राधाष्टमीव्रतपरान्सुंदरे देवतालये १६। गंधपुष्पैर्धूपदीपैर्वस्त्रैर्नानाविधैः फलैः । भक्तिभावैः पूजयंतो राधाया मूर्तिमुत्तमाम् १७। केचिद्गायंति नृत्यंति पठंति स्तवमुत्तमम् । तालवेणुमृदंगांश्च वादयंति च के मुदा १८। तांस्तांस्तथाविधान्दृष्ट्वा कौतूहलसमन्विता । जगाम तत्समीपं सा पप्रच्छ विनयान्विता १९। भोभोः पुण्यात्मानो यूयं किं कुर्वंतो मुदान्विताः । कथयध्वं पुण्यवंतो मां चैव विनयान्विताम् २०। तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा परकार्यहितेरताः । आरेभिरे तदा वक्तुं वैष्णवा व्रततत्पराः २१। राधाव्रतिन ऊचुः- भाद्रे मासि सिताष्टम्यां जाता श्रीराधिका यतः । अष्टमी साद्य संप्राप्ता तां कुर्वाम प्रयत्नतः २२। गोघातजनितं पापं स्तेयजं ब्रह्मघातजम् । परस्त्रीहरणाच्चैव तथा च गुरुतल्पजम् २३। विश्वासघातजं चैव स्त्रीहत्याजनितं तथा । एतानि नाशयत्याशु कृता या चाष्टमी नृणाम् २४। तेषां च वचनं श्रुत्वा सर्वपातकनाशनम् । करिष्याम्यहमित्येव परामृष्य पुनः पुनः २५। तत्रैव व्रतिभिः सार्द्धं कृत्वा सा व्रतमुत्तमम् । दैवात्सा पंचतां याता सर्पघातेन निर्मला २६। ततो यमाज्ञया दूताः पाशमुद्गरपाणयः । आगतास्तां समानेतुं बबंधुरतिकृच्छ्रतः २७। यदा नेतुं मनश्चक्रुर्यमस्य सदनं प्रति । तदागता विष्णुदूताः शंखचक्रगदाधराः २८। हिरण्मयं विमानं च राजहंसयुतं शुभम् । छेदनं चक्रधाराभिः पाशं कृत्वा त्वरान्विताः २९। रथे चारोपयामासुस्तां नारीं गतकिल्बिषाम् । निन्युर्विष्णुपुरं ते च गोलोकाख्यं मनोहरम् ३०। कृष्णेन राधया तत्र स्थिता व्रतप्रसादतः । राधाष्टमीव्रतं तात यो न कुर्य्याच्च मूढधीः ३१। नरकान्निष्कृतिर्नास्ति कोटिकल्पशतैरपि । स्त्रियश्च या न कुर्वंति व्रतमेतच्छुभप्रदम् ३२। राधाविष्णोः प्रीतिकरं सर्वपापप्रणाशनम् । अंते यमपुरीं गत्वा पतंति नरके चिरम् ३३। कदाचिज्जन्मचासाद्य पृथिव्यां विधवा ध्रुवम् । एकदा पृथिवी वत्स दुष्टसंघैश्च ताडिता ३४। गौर्भूत्वा च भृशं दीना चाययौ सा ममांतिकम् । निवेदयामास दुःखं रुदंती च पुनः पुनः ३५। तद्वाक्यं च समाकर्ण्य गतोऽहं विष्णुसंनिधिम् । कृष्णे निवेदितश्चाशु पृथिव्या दुःखसंचयः ३६। तेनोक्तं गच्छ भो ब्रह्मन्देवैः सार्द्धं च भूतले । अहं तत्रापि गच्छामि पश्चान्ममगणैः सह ३७। तच्छ्रुत्वा सहितो दैवैरागतः पृथिवीतलम् । ततः कृष्णः समाहूय राधां प्राणगरीयसीम् ३८। उवाच वचनं देवि गच्छेहं पृथिवीतलम् । पृथिवीभारनाशाय गच्छ त्वं मर्त्त्यमंडलम् ३९। इति श्रुत्वापि सा राधाप्यागता पृथिवीं ततः । भाद्रे मासि सिते पक्षे अष्टमीसंज्ञिके तिथौ ४०। वृषभानो र्यज्ञभूमौ जाता सा राधिका दिवा । यज्ञार्थं शोधितायां च दृष्टा सा दिव्यरूपिणी ४१। राजानं दमना भूत्वा तां प्राप्य निजमंदिरम् । दत्तवान्महिषीं नीत्वा सा च तां पर्यपालयत् ४२। इति ते कथितं वत्स त्वया पृष्टं च यद्वचः । गोपनीयं गोपनीयं गोपनीयं प्रयत्नतः ४३। सूत उवाच- य इदं शृणुयाद्भक्त्या चतुर्वर्गफलप्रदम् । सर्वपापविनिर्मुक्तश्चांतेयातिहरेर्गृहम् ४४। इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे ब्रह्मनारदसंवादे श्रीराधाष्टमीमाहात्म्यंनाम सप्तमोऽध्यायः ७।

śaunaka uvāca- kathayasva mahāprājña golokaṃ yāti karmaṇā | sumate dustarātkena janaḥ saṃsārasāgarāt | rādhāyāścāṣṭamī sūta tasyā māhātmyamuttamam 1| sūta uvāca- brahmāṇaṃ nārado'pṛcchatpurā caitanmahāmune | tacchṛṇuṣva samāsena pṛṣṭavānsa iti dvija 2| nārada uvāca- pitāmaha mahāprājña sarvaśāstravidāṃ vara | rādhājanmāṣṭamī tāta kathayasva mamāgrataḥ 3| tasyāḥ puṇyaphalaṃ kiṃvā kṛtaṃ kena purā vibho | akurvatāṃ janānāṃ hi kilbiṣaṃ kiṃ bhaveddvija 4| kenaiva tu vidhānena karttavyaṃ tadvrataṃ kadā | kasmājjātā ca sā rādhā tanme kathaya mūlataḥ 5| brahmovāca- rādhājanmāṣṭamīṃ vatsa śṛṇuṣva susamāhitaḥ | kathayāmi samāsena samagraṃ hariṇā vinā 6| kathituṃ tatphalaṃ puṇyaṃ na śaknotyapi nārada | koṭijanmārjitaṃ pāpaṃ brahmahatyādikaṃ mahat 7| kurvaṃti ye sakṛdbhaktyā teṣāṃ naśyati tatkṣaṇāt | ekādaśyāḥ sahasreṇa yatphalaṃ labhate naraḥ 8| rādhājanmāṣṭamī puṇyaṃ tasmācchataguṇādhikam | merutulyasuvarṇāni datvā yatphalamāpyate 9| sakṛdrādhāṣṭamīṃ kṛtvā tasmācchataguṇādhikam | kanyādānasahasreṇa yatpuṇyaṃ prāpyate janaiḥ 10| vṛṣabhānusutāṣṭamyā tatphalaṃ prāpyate janaiḥ | gaṃgādiṣu ca tīrtheṣu snātvā tu yatphalaṃ labhet 11| kṛṣṇaprāṇapriyāṣṭamyāḥ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ | etadvrataṃ tu yaḥ pāpī helayā śraddhayāpi vā 12| karoti viṣṇusadanaṃ gacchetkoṭikulānvitaḥ | purā kṛtayuge vatsa varanārī suśobhanā 13| sumadhyā hariṇīnetrā śubhāṃgī cāruhāsinī | sukeśī cārukarṇī ca nāmnā līlāvatī smṛtā 14| tayā bahūni pāpāni kṛtāni sudṛḍhāni ca | ekadā sādhanākāṃkṣī niḥsṛtya purataḥ svataḥ 15| gatānyanagaraṃ tatra dṛṣṭvā sujña janānbahūn | rādhāṣṭamīvrataparānsuṃdare devatālaye 16| gaṃdhapuṣpairdhūpadīpairvastrairnānāvidhaiḥ phalaiḥ | bhaktibhāvaiḥ pūjayaṃto rādhāyā mūrtimuttamām 17| kecidgāyaṃti nṛtyaṃti paṭhaṃti stavamuttamam | tālaveṇumṛdaṃgāṃśca vādayaṃti ca ke mudā 18| tāṃstāṃstathāvidhāndṛṣṭvā kautūhalasamanvitā | jagāma tatsamīpaṃ sā papraccha vinayānvitā 19| bhobhoḥ puṇyātmāno yūyaṃ kiṃ kurvaṃto mudānvitāḥ | kathayadhvaṃ puṇyavaṃto māṃ caiva vinayānvitām 20| tasyāstu vacanaṃ śrutvā parakāryahiteratāḥ | ārebhire tadā vaktuṃ vaiṣṇavā vratatatparāḥ 21| rādhāvratina ūcuḥ- bhādre māsi sitāṣṭamyāṃ jātā śrīrādhikā yataḥ | aṣṭamī sādya saṃprāptā tāṃ kurvāma prayatnataḥ 22| goghātajanitaṃ pāpaṃ steyajaṃ brahmaghātajam | parastrīharaṇāccaiva tathā ca gurutalpajam 23| viśvāsaghātajaṃ caiva strīhatyājanitaṃ tathā | etāni nāśayatyāśu kṛtā yā cāṣṭamī nṛṇām 24| teṣāṃ ca vacanaṃ śrutvā sarvapātakanāśanam | kariṣyāmyahamityeva parāmṛṣya punaḥ punaḥ 25| tatraiva vratibhiḥ sārddhaṃ kṛtvā sā vratamuttamam | daivātsā paṃcatāṃ yātā sarpaghātena nirmalā 26| tato yamājñayā dūtāḥ pāśamudgarapāṇayaḥ | āgatāstāṃ samānetuṃ babaṃdhuratikṛcchrataḥ 27| yadā netuṃ manaścakruryamasya sadanaṃ prati | tadāgatā viṣṇudūtāḥ śaṃkhacakragadādharāḥ 28| hiraṇmayaṃ vimānaṃ ca rājahaṃsayutaṃ śubham | chedanaṃ cakradhārābhiḥ pāśaṃ kṛtvā tvarānvitāḥ 29| rathe cāropayāmāsustāṃ nārīṃ gatakilbiṣām | ninyurviṣṇupuraṃ te ca golokākhyaṃ manoharam 30| kṛṣṇena rādhayā tatra sthitā vrataprasādataḥ | rādhāṣṭamīvrataṃ tāta yo na kuryyācca mūḍhadhīḥ 31| narakānniṣkṛtirnāsti koṭikalpaśatairapi | striyaśca yā na kurvaṃti vratametacchubhapradam 32| rādhāviṣṇoḥ prītikaraṃ sarvapāpapraṇāśanam | aṃte yamapurīṃ gatvā pataṃti narake ciram 33| kadācijjanmacāsādya pṛthivyāṃ vidhavā dhruvam | ekadā pṛthivī vatsa duṣṭasaṃghaiśca tāḍitā 34| gaurbhūtvā ca bhṛśaṃ dīnā cāyayau sā mamāṃtikam | nivedayāmāsa duḥkhaṃ rudaṃtī ca punaḥ punaḥ 35| tadvākyaṃ ca samākarṇya gato'haṃ viṣṇusaṃnidhim | kṛṣṇe niveditaścāśu pṛthivyā duḥkhasaṃcayaḥ 36| tenoktaṃ gaccha bho brahmandevaiḥ sārddhaṃ ca bhūtale | ahaṃ tatrāpi gacchāmi paścānmamagaṇaiḥ saha 37| tacchrutvā sahito daivairāgataḥ pṛthivītalam | tataḥ kṛṣṇaḥ samāhūya rādhāṃ prāṇagarīyasīm 38| uvāca vacanaṃ devi gacchehaṃ pṛthivītalam | pṛthivībhāranāśāya gaccha tvaṃ marttyamaṃḍalam 39| iti śrutvāpi sā rādhāpyāgatā pṛthivīṃ tataḥ | bhādre māsi site pakṣe aṣṭamīsaṃjñike tithau 40| vṛṣabhāno ryajñabhūmau jātā sā rādhikā divā | yajñārthaṃ śodhitāyāṃ ca dṛṣṭā sā divyarūpiṇī 41| rājānaṃ damanā bhūtvā tāṃ prāpya nijamaṃdiram | dattavānmahiṣīṃ nītvā sā ca tāṃ paryapālayat 42| iti te kathitaṃ vatsa tvayā pṛṣṭaṃ ca yadvacaḥ | gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ 43| sūta uvāca- ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā caturvargaphalapradam | sarvapāpavinirmuktaścāṃteyātiharergṛham 44| iti śrīpādme mahāpurāṇe brahmakhaṃḍe brahmanāradasaṃvāde śrīrādhāṣṭamīmāhātmyaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ 7|