Chapter 99

नारद उवाच- स मां संपूज्य विधिवद्दानवेंद्रो ऽतिभक्तितः । संप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद नृपसत्तम १। जलंधर उवाच- कुतस्त्वागम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित् । यदर्थमिह चायातस्तदा ज्ञापय मां मुने २। नारद उवाच- गतः कैलासशिखरं दैत्येंद्राहं यदृच्छया । तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् ३। योजनायुतविस्तीर्णे कल्पद्रुम महावने । कामधेनुशताकीर्णे चिंतामणि सुदीपिते ४। तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा । क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रिलोक्यां वा न वेति च ५। तावत्तवापि दैत्येंद्र समृद्धिः सम्भृता मया । तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सान्निध्यमिहागतः ६। त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्स्त्रीरत्नरहितां ध्रुवम् । तर्कयामि शिवादन्यत्त्रिलोक्यां न समृद्धिमान् ७। अप्सरो नागकन्याश्च यद्यपि त्वद्वशे स्थिताः । तथापि ता न पार्वत्या रूपेण सदृशा ध्रुवम् ८। यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः । स्वधैर्यममुचत्पूर्वं तया कान्योपमीयते ९। वीतरागोऽपि हि यथा मदनारिः स्वलीलया । विश्वतंत्रोऽपि तपसा स चात्मवशगः कृतः १०। सौंदर्यगहने भ्रामन्शबरीरूपया पुरा । यस्याः पुनः पुनः पश्यन्रूपं धाता विसर्जने ११। ससर्जाप्सरसस्तास्तास्तत्समैकापि नाभवत् । अतः स्त्रीरत्नसंभोक्तुः समृद्धिस्तस्य सा वरा १२। तथा न तव दैत्येंद्र सर्वरत्नाधिपस्य च । एवमुक्त्वा तमामंत्र्य गते मयि स दैत्यराट् १३। तद्रूपश्रवणादासीदनंगज्वरपीडितः । अथ संप्रेषयामास दूतं च सिंहिकासुतम् १४। त्र्यंबकाय तदा किंचिद्विष्णुमायाविमोहितः । कैलासमगमद्राहुः सर्वशुक्लेंदुवर्चसम् १५। कार्त्स्न्येन कृष्णपक्षेंदुवर्चसं स्वांगजेन तु । निवेदितस्तदादेशान्नंदिना च प्रवेशितः । त्र्यंबकाभ्रूलतासंज्ञा प्रेरितो वाक्यमब्रवीत् १६। राहुरुवाच- देवपन्नगसेव्यस्य त्रैलोक्याधिपतेः प्रभोः । सर्वरत्नेश्वरस्य त्वमाज्ञां शृणु वृषध्वज १७। श्मशानवासिनो नित्यं मुंडमालाधरस्य च । दिगंबरस्य ते भार्या कथं हैमवती शुभा १८। अहं रत्नाधिनाथोऽस्मि सा च स्त्री रत्नसंज्ञका । तस्मान्ममैव सा योग्या नैव भिक्षाशिनस्तव १९। नारद उवाच- वदत्येवं तदा राहौ भ्रूमध्याच्छूलपाणिनः । अभवत्पुरुषो रौद्रस्तीव्राशनिसमस्वनः २०। सिंहास्यः प्रचलज्जिह्वः सज्वलन्नयनो महान् । ऊर्ध्वकेशः शुष्कतनुर्नृसिंह इव चापरः २१। स तं खादितुमारेभे दृष्ट्वा राहुर्भयातुरः । अधावदतिवेगेन बहिः स च दधार तम् २२। स च राहुर्महाबाहुर्मेघगंभीरया गिरा । उवाच देवदेवेशं पाहि मां शरणागतम् २३। ब्राह्मणं मां महादेव खादितुं समुपागतः । एतस्माद्रक्ष देवेश शरणागतवत्सल २४। महादेवो वचः श्रुत्वा ब्राह्मणस्य तदाब्रवीत् । नैवासौ वध्यतामेति दूतोऽयं परवान्यतः २५। मुंचेति पुरुषः श्रुत्वा राहुं तत्याज सोंबरे । राहुं त्यक्त्वा स षुरुषो महादेवं व्यजिज्ञपत् २६। पुरुष उवाच- क्षुधा मां बाधते स्वामिन्क्षुत्क्षामश्चास्मि सर्वथा । किं भक्ष्यं मम देवेश तदाज्ञापय मां प्रभो २७। ईश्वर उवाच- संभक्षयात्मनः शीघ्रं मांसं त्वं हस्तपादयोः २८। नारद उवाच- सशिवेनैवमाज्ञप्तश्चखाद पुरुषः स्वयम् । हस्तपादोद्भवं मांसं शिरःशेषो यदाभवत् २९। दृष्ट्वा शिरोऽवशेषं तु सुप्रसन्नः सदाशिवः । पुरुषं भीमकर्माणं तमुवाच सविस्मयः ३०। ईश्वर उवाच- त्वं कीर्तिमुखसंज्ञो हि भव मद्द्वारगः सदा । त्वदर्चां नैव कुर्वंति नैव ते मत्प्रियंकराः ३१*। नारद उवाच- तदाप्रभृति देवस्य द्वारे कीर्तिमुखः स्थितः । नार्चयंतीह ये पूर्वं तेषामर्चा वृथा भवेत् ३२। राहुर्विमुक्तो यस्तेन सोऽपतद्बर्बरस्थले । अतः स बर्बरोद्भूत इति भूमौ पृथां गतः ३३। ततश्च राहुः पुनरेव जातमात्मानमस्मिन्निति मन्यमानः । समेत्य सर्वं कथयां बभूव जलंधरायेशविचेष्टितं तत् ३४। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे कार्तिकामाहात्म्ये श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे दूतसंवादो जालंधरोपाख्यानंनाम नवनवतितमोऽध्यायः ९९।

nārada uvāca- sa māṃ saṃpūjya vidhivaddānaveṃdro 'tibhaktitaḥ | saṃprahasya tadā vākyaṃ jagāda nṛpasattama 1| jalaṃdhara uvāca- kutastvāgamyate brahmankiṃ ca dṛṣṭaṃ tvayā kvacit | yadarthamiha cāyātastadā jñāpaya māṃ mune 2| nārada uvāca- gataḥ kailāsaśikharaṃ daityeṃdrāhaṃ yadṛcchayā | tatromayā sahāsīnaṃ dṛṣṭavānasmi śaṃkaram 3| yojanāyutavistīrṇe kalpadruma mahāvane | kāmadhenuśatākīrṇe ciṃtāmaṇi sudīpite 4| taṃ dṛṣṭvā mahadāścaryaṃ vitarko me'bhavattadā | kvāpīdṛśī bhavedvṛddhistrilokyāṃ vā na veti ca 5| tāvattavāpi daityeṃdra samṛddhiḥ sambhṛtā mayā | tadvilokanakāmo'haṃ tvatsānnidhyamihāgataḥ 6| tvatsamṛddhimimāṃ paśyanstrīratnarahitāṃ dhruvam | tarkayāmi śivādanyattrilokyāṃ na samṛddhimān 7| apsaro nāgakanyāśca yadyapi tvadvaśe sthitāḥ | tathāpi tā na pārvatyā rūpeṇa sadṛśā dhruvam 8| yasyā lāvaṇyajaladhau nimagnaścaturānanaḥ | svadhairyamamucatpūrvaṃ tayā kānyopamīyate 9| vītarāgo'pi hi yathā madanāriḥ svalīlayā | viśvataṃtro'pi tapasā sa cātmavaśagaḥ kṛtaḥ 10| sauṃdaryagahane bhrāmanśabarīrūpayā purā | yasyāḥ punaḥ punaḥ paśyanrūpaṃ dhātā visarjane 11| sasarjāpsarasastāstāstatsamaikāpi nābhavat | ataḥ strīratnasaṃbhoktuḥ samṛddhistasya sā varā 12| tathā na tava daityeṃdra sarvaratnādhipasya ca | evamuktvā tamāmaṃtrya gate mayi sa daityarāṭ 13| tadrūpaśravaṇādāsīdanaṃgajvarapīḍitaḥ | atha saṃpreṣayāmāsa dūtaṃ ca siṃhikāsutam 14| tryaṃbakāya tadā kiṃcidviṣṇumāyāvimohitaḥ | kailāsamagamadrāhuḥ sarvaśukleṃduvarcasam 15| kārtsnyena kṛṣṇapakṣeṃduvarcasaṃ svāṃgajena tu | niveditastadādeśānnaṃdinā ca praveśitaḥ | tryaṃbakābhrūlatāsaṃjñā prerito vākyamabravīt 16| rāhuruvāca- devapannagasevyasya trailokyādhipateḥ prabhoḥ | sarvaratneśvarasya tvamājñāṃ śṛṇu vṛṣadhvaja 17| śmaśānavāsino nityaṃ muṃḍamālādharasya ca | digaṃbarasya te bhāryā kathaṃ haimavatī śubhā 18| ahaṃ ratnādhinātho'smi sā ca strī ratnasaṃjñakā | tasmānmamaiva sā yogyā naiva bhikṣāśinastava 19| nārada uvāca- vadatyevaṃ tadā rāhau bhrūmadhyācchūlapāṇinaḥ | abhavatpuruṣo raudrastīvrāśanisamasvanaḥ 20| siṃhāsyaḥ pracalajjihvaḥ sajvalannayano mahān | ūrdhvakeśaḥ śuṣkatanurnṛsiṃha iva cāparaḥ 21| sa taṃ khāditumārebhe dṛṣṭvā rāhurbhayāturaḥ | adhāvadativegena bahiḥ sa ca dadhāra tam 22| sa ca rāhurmahābāhurmeghagaṃbhīrayā girā | uvāca devadeveśaṃ pāhi māṃ śaraṇāgatam 23| brāhmaṇaṃ māṃ mahādeva khādituṃ samupāgataḥ | etasmādrakṣa deveśa śaraṇāgatavatsala 24| mahādevo vacaḥ śrutvā brāhmaṇasya tadābravīt | naivāsau vadhyatāmeti dūto'yaṃ paravānyataḥ 25| muṃceti puruṣaḥ śrutvā rāhuṃ tatyāja soṃbare | rāhuṃ tyaktvā sa ṣuruṣo mahādevaṃ vyajijñapat 26| puruṣa uvāca- kṣudhā māṃ bādhate svāminkṣutkṣāmaścāsmi sarvathā | kiṃ bhakṣyaṃ mama deveśa tadājñāpaya māṃ prabho 27| īśvara uvāca- saṃbhakṣayātmanaḥ śīghraṃ māṃsaṃ tvaṃ hastapādayoḥ 28| nārada uvāca- saśivenaivamājñaptaścakhāda puruṣaḥ svayam | hastapādodbhavaṃ māṃsaṃ śiraḥśeṣo yadābhavat 29| dṛṣṭvā śiro'vaśeṣaṃ tu suprasannaḥ sadāśivaḥ | puruṣaṃ bhīmakarmāṇaṃ tamuvāca savismayaḥ 30| īśvara uvāca- tvaṃ kīrtimukhasaṃjño hi bhava maddvāragaḥ sadā | tvadarcāṃ naiva kurvaṃti naiva te matpriyaṃkarāḥ 31*| nārada uvāca- tadāprabhṛti devasya dvāre kīrtimukhaḥ sthitaḥ | nārcayaṃtīha ye pūrvaṃ teṣāmarcā vṛthā bhavet 32| rāhurvimukto yastena so'patadbarbarasthale | ataḥ sa barbarodbhūta iti bhūmau pṛthāṃ gataḥ 33| tataśca rāhuḥ punareva jātamātmānamasminniti manyamānaḥ | sametya sarvaṃ kathayāṃ babhūva jalaṃdharāyeśaviceṣṭitaṃ tat 34| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kārtikāmāhātmye śrīkṛṣṇasatyabhāmāsaṃvāde dūtasaṃvādo jālaṃdharopākhyānaṃnāma navanavatitamo'dhyāyaḥ 99|