Chapter 103

यम उवाच- एतन्माधवमासस्य समासात्किंचिदीरितम् । माहात्म्यं पूर्णिमायाश्च विशेषाद्द्विजसत्तम १। वैशाखमासे मधुसूदनस्य प्रियं य एनं पठतीतिहासम् । स याति कृष्णालयमाशुपूतः कल्पाननेकानिह मोदते च २। धन्यं यशस्यमायुष्यमिदं स्वस्त्ययनं महत् । स्वर्ग्यं श्रीदं सौमनस्यं प्रशस्यमघमर्षणम् ३। इदं माधवमासस्य माहात्म्यं माधवप्रियम् । चरित्रं भूपतेस्तस्य संवादं चावयोरपि ४। श्रुत्वा पठित्वा विधिवदनुमोद्य मनःप्रियम् । भवेद्भक्तिर्भगवति यया स्यात्पापसंक्षयः ५। अथ गच्छ महीदेव देवलोकाद्यथेच्छया । निपात्य भुवि वैदेहं रुदंत्यद्यापि बांधवाः ६। विलप्यमानैरपि बंधुभिस्तैर्न यावदग्नौ तव तच्छरीरम् । प्रक्षिप्यते हंत जवैर्न तावद्याहि स्वयं सुप्त इव प्रबुद्धः ७। ममप्रसादादिह पुण्ययोगः श्रुतो यथावत्तमिमं विधेहि । विधानतो वै समये समंते समागमोंऽते भविता सुरैश्च ८। सूत उवाच- इति देववचः श्रुत्वा नत्वा धर्माधिपं ततः । पुनः पपात स इह परितुष्टमना द्विजः ९। धर्मराजप्रसादेन ततस्तत्र महीतले । संसुप्तइव चोत्तस्थौ बंधुवर्गसमन्वितः १०। विधिमेनं द्विजो भूमौ वर्षेवर्षे च स स्वयम् । स्वयं च कारयामास माधवस्नापनं जनम् ११। यमब्राह्मणसंवादो मयायं परिकीर्तितः । तस्य माधवमासस्य पुण्यस्नानप्रसङ्गतः १२। वैशाखमासे सततं हरिप्रिये स्नानं विदध्याच्च ददाति भक्त्या । दानं च होमं सुकृतं तथा बुधो हरेःपदं तस्य नदुर्ल्लभं कदा १३। यःशृणोत्येकचित्तेनमाहात्म्यंमेषसूर्यजम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः परं पदम् १४। ऋषय ऊचुः - सूतसूत महाप्राज्ञ त्वयाऽतिकरुणात्मना । वैशाखमासमाहात्म्यं कीर्तितं पापनाशनम् १५। नियमा मधुहन्तुर्ये माधवे कथितास्त्वया । पूजनं स्नानदानाद्यं श्रौतस्मार्तविधानतः १६। यथा च माधवो देवः प्रीयते पापनाशनः । अधुना श्रोतुमिच्छामो ध्यानं तस्य महात्मनः १७। कृष्णस्य भक्तवृन्दानां प्रियस्य भवतारणम् १८। सूत उवाच- शृणुध्वं मुनयः सर्वे कृष्णस्य जगदात्मनः । गोगोपगोपीप्राणस्य वृन्दावनचरस्य च १९। एकदा नारदः पृष्टो गौतमेन द्विजोत्तमाः । स तस्मै प्राह यद्ध्यानं तद्वक्ष्ये पापनाशनम् २०। नारद उवाच- सुमप्रकरसौरभोद्गलितमाध्विकाद्युल्लसत्सुशाखिनवपल्लवप्रकरनम्र शोभायुतम् । प्रफुल्लनवमञ्जरीललितवल्लरीवेष्टितं स्मरेत सततं शिवं शितमतिः सुवृन्दावनम् २१। विकाशि सुमनोरसास्वदनमंजुलैः संचरच्छिलीमुखमुखोद्गतैर्मुखरितान्तरं झंकृतैः । कपोतशुकसारिकापरभृतादिभिः पत्रिभिर्विराणितमितस्ततो भुजगशत्रुनृत्याकुलम् २२। कलिन्ददुहितुश्च लल्लहरिविप्लुषां वाहिभिर्विनिद्र सरसीरुहोदररजश्च योद्धूसरैः । प्रदीपित मनोभवव्रजविलासिनी वाससां विलोलनपरैर्निषेवितमनारतं मारुतैः २३। प्रवालनवपल्लवं मरकतच्छदं मौक्तिकप्रभाप्रकरकोरकं कमलरागनानाफलम् । स्थविष्ठमखिलर्तुभिः सततसेवितं कामदं तदन्तरपिकल्पकाङ्घ्रिपमुदञ्चितं चिन्तयेत् २४। सुहेमशिखराचलेउदितभानुवद्भासुरामधोऽस्य कनकस्थलीममृतशीकरासारिणः । प्रदीप्तमणिकुट्टिमां कुसुमरेणुपुञ्जोज्ज्वलां स्मरेत्पुनरतन्द्रितो विगतषट्तरङ्गांबुधः २५। तद्रत्नकुट्टिमनिविष्टमहिष्ठयोगपीठेऽष्टपत्रमरुणं कमलं विचिन्त्य । उद्यद्विरोचनसरोचिरमुष्यमध्ये संचिन्तयेत्सुखनिविष्टमथोमुकुन्दम् २६। सुत्रामहेति दलिताञ्जनमेघपुञ्जप्रत्यग्रनीलजलजन्मसमानभासम् । सुस्निग्धनीलघनकुञ्चितकेशजालं राजन्मनोज्ञशितिकण्ठशिखण्डचूडम् २७। रोलम्बलालितसुरद्रुमसूनुसंपद्युक्तं समुत्कचनवोत्पलकर्णपूरम् । लोलालिभिः स्फुरितभालतलप्रदीप्तगोरोचनातिलकमुज्ज्वलचिल्लिचापम् २८। आपूर्णशारदगताङ्क शशाङ्कबिम्बकान्ताननं कमलपत्रविशालनेत्रम् । रत्नस्फुरन्मकरकुण्डलरश्मिदीप्तगण्डस्थलीमुकुरमुन्नतचारुनासम् २९। सिन्दूरसुन्दरतराधरमिन्दुकुन्दमन्दारमन्दहसितद्युतिदीपिताशम् । वन्यप्रवालकुसुमप्रचयावकॢप्तग्रैवेयकोज्ज्वलमनोहरकम्बुकण्ठम् ३०। मत्तभ्रमद्भ्रमरघुष्टविलम्बमानं संतानकप्रसरदामपरिष्कृतांसम् । हारावलीभगणराजितपीवरोरुव्योमस्थलीलसितकौस्तुभभानुमन्तम् ३१। श्रीवत्सलक्षणसुलक्षितमुन्नतांसमाजानुपीनपरिवृत्तसुजातबाहुम् । आबन्धुरोदरमुदारगभीरनाभिं भृङ्गाङ्गनानि करमंजुलरोमराजिम् ३२। नानामणिप्रघटिताङ्गदकङ्कणोर्मि ग्रैवेयसारसननूपुरतुन्दबन्धम् । दिव्याङ्गरागपरिपिञ्जरिताङ्गयष्टिमापीतवस्त्रपरिवीतनितम्बबिम्बम् ३३। चारूरुजानुमनुवृत्तमनोज्ञजङ्घं कान्तोन्नतप्रपदनिन्दित कूर्मकान्तिम् । माणिक्यदर्पणलसन्नखराजराजद्रक्ताङ्गुलिच्छदनुसुन्दरपादपद्मम् ३४। मत्स्याङ्कुशारिदरकेतुयवाब्जवज्रैः संलक्षितारुणकराङ्घ्रितलाभिरामम् । लावण्यसारसमुदायविनिर्मिताङ्गं सौन्दर्यनिन्दितमनोभव देहकान्तिम् ३५। आस्यारविन्दपरिपूरितवेणुरन्ध्रलोलत्कराङ्गुलिसमीरितदिव्यरागैः । शश्वद्भवैः कृतनिविष्टसमस्तजन्तुसंतानसंनतिमनन्तसुखाम्बुराशिम् ३६। गोभिर्मुखाम्बुजविलीनविलोचनाभिरूधोभरस्खलितमन्थरमन्दगाभिः । दन्ताग्रदष्टपरिशिष्टतृणाङ्कुराभिरालम्बिवालधिलताभिरथाभिवीतम् ३७। संप्रस्नुतस्तनविभूषणपूर्णनिश्चलास्याद्दृढक्षरितफेनिलदुग्धमुग्धैः । वेणुप्रवर्तितमनोहरमन्दगीतदत्तोच्चकर्णयुगलैरपितर्णकैश्च ३८। प्रत्यग्रशृङ्गमृदुमस्तकसंप्रहारसंरम्भभावनविलोलखुराग्रपातैः । आमेदुरैर्बहुलसास्नगलैरुदग्रपुच्छैश्च वत्सतरवत्सतरीनिकायैः ३९। हम्भारवक्षुभितदिग्वलयैर्महद्भिरध्युक्षभिः पृथुककुद्भरभारखिन्नैः । उत्तम्भितश्रुतिपुटीपरिपीतवंशध्वानामृतोद्धतविकासिविशालघोणैः ४०। गोपैः समानगुणशीलवयोविलासवेशैश्च मूर्छितकलस्वनवेणुवीणैः । मन्दोच्चतारपटुगानपरैर्विलोलदोर्वल्लरीललितलास्यविधानदक्षैः ४१। जङ्घान्तपीवरकटीरतटीनिबद्धव्यालोलकिङ्किणिघटारणितैरटद्भिः । मुग्धैस्तरक्षुनखकल्पितकान्तभूषैरव्यक्तमंजुवचनैः पृथुकैः परीतम् ४२। अथ सुललितगोपसुन्दरीणां पृथुकबरीषनितम्बमन्थराणाम् । गुरुकुचभरभंगुरावलग्नत्रिवलिविजृम्भितरोमराजिभाजाम् ४३। तदतिरुचिरचारुवेणुवाद्यामृतरसपल्लविताङ्गजाङ्घ्रिपस्य । मुकुलविमलरम्यरूढरोमोद्गमसमलंकृतगात्रवल्लरीणाम् ४४। तदतिरुचिर मन्दहासचन्द्रातपपरिजृम्भितरागवारिराशेः । तरलतरतरङ्गभङ्गविप्रुट्प्रकरघनश्रमबिन्दुसंततानाम् ४५। तदतिललितमन्दचिल्लिचापच्युतनिशितेक्षणमारबाणवृष्ट्या । दलितसकलमर्मविह्वलाङ्गप्रविसृतदुःसहवेपथुव्यथानाम् ४६। तदतिरुचिरवेषरूपशोभामृतरसपानविधानलालसानाम् । प्रणयसलिलपूरवाहिनीनामलसविलोलविलोचनाम्बुजानाम् ४७। विस्रंसत्कबरीकलापविगलत्फुल्लत्प्रसूनास्रवन् । माध्वीलम्पटचञ्चरीकघटयासंसेवितानां मुहुः । मारोन्मादमदस्खलन्मृदुगिरामालोलकाञ्च्युल्लस-। न्नीवीविश्लथमानचीनसिचयान्तार्चिर्नितम्बत्विषाम् ४८। स्खलितलसितपादाम्भोजमन्दाभिघातच्छुरितमणितुलाकोट्याकुलाशामुखानाम् । चलदधरदलानांकुड्मलापक्ष्मलाक्षि- द्वयसरसिरुहाणामुल्लसत्कुण्डलानाम् ४९। द्राघिष्ठश्वसनसमीरणाभितापप्रम्लानीभवदरुणौष्ठपल्लवानाम् । नानोपायनविलसत्कराम्बुजानामालीभिः सततनिषेवितं समन्तात् ५०। तासामायतलोलनीलनयनव्याकोशलीनाम्बुज- स्रग्भिः संपरिपूजिताखिलतनुं नानाविलासास्पदम् । तन्मुग्धाननपङ्कजप्रविगलन्माध्वीरसास्वादिनीं- बिभ्राणं प्रणयान्मदाक्षिमधुहृन्मालां मनोहारिणीम् ५१। गोपीगोपपशूनां बहिः स्मरेदग्रतोऽस्य गीर्वाणघटांवित्तार्थिनीं विरिञ्चित्रिनयनशतमन्युपूर्विकां स्तोत्रपराम् ५२। तद्वद्दक्षिणतो मुनिनिकरं दृढधर्मवाञ्छया समाम्नायपरम् । योगीन्द्रानथ पृष्ठे मुमुक्षमाणान्समाधिना तु सनकाद्यान् ५३। सव्ये सकान्तानथ यक्षसिद्धगन्धर्वविद्याधरचारणांश्च । सकिन्नरानप्सरसश्च मुख्याः कामार्थिनीर्नर्तनगीतवाद्यैः ५४। शङ्खेन्दुकुन्दधवलं सकलागमज्ञं सौदामिनीततिपिशङ्गजटाकलापम् । तत्पादपङ्कजगताममलां च भक्तिं वाञ्छन्तमुज्झिततरान्यसमस्तसङ्गम् ५५। नानाविध श्रुतिगुणान्वितसप्तरागग्रामत्रयीगतमनोहरमूर्छनाभिः । संप्रीणयन्तमुदिताभिरपि प्रभक्त्या संचिन्तयन्नभसि मां द्रुहिणप्रसूतम् ५६। इति ध्यात्वाऽत्मानं पटुविशदधीर्नन्दतनयं नरो बुद्ध्यैवाऽर्घप्रभृतिभिरनिन्द्योपहृतिभिः । यजेद्भूयो भक्त्या स्ववपुषि बहिष्ठैश्च विभवैरिति प्रोक्तं सर्वं यदभिलषितं भूसुरवराः ५७। इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे वैशाखमाहात्म्ये त्र्युत्तरशततमोऽध्यायः १०३।

yama uvāca- etanmādhavamāsasya samāsātkiṃcidīritam | māhātmyaṃ pūrṇimāyāśca viśeṣāddvijasattama 1| vaiśākhamāse madhusūdanasya priyaṃ ya enaṃ paṭhatītihāsam | sa yāti kṛṣṇālayamāśupūtaḥ kalpānanekāniha modate ca 2| dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyamidaṃ svastyayanaṃ mahat | svargyaṃ śrīdaṃ saumanasyaṃ praśasyamaghamarṣaṇam 3| idaṃ mādhavamāsasya māhātmyaṃ mādhavapriyam | caritraṃ bhūpatestasya saṃvādaṃ cāvayorapi 4| śrutvā paṭhitvā vidhivadanumodya manaḥpriyam | bhavedbhaktirbhagavati yayā syātpāpasaṃkṣayaḥ 5| atha gaccha mahīdeva devalokādyathecchayā | nipātya bhuvi vaidehaṃ rudaṃtyadyāpi bāṃdhavāḥ 6| vilapyamānairapi baṃdhubhistairna yāvadagnau tava taccharīram | prakṣipyate haṃta javairna tāvadyāhi svayaṃ supta iva prabuddhaḥ 7| mamaprasādādiha puṇyayogaḥ śruto yathāvattamimaṃ vidhehi | vidhānato vai samaye samaṃte samāgamoṃ'te bhavitā suraiśca 8| sūta uvāca- iti devavacaḥ śrutvā natvā dharmādhipaṃ tataḥ | punaḥ papāta sa iha parituṣṭamanā dvijaḥ 9| dharmarājaprasādena tatastatra mahītale | saṃsuptaiva cottasthau baṃdhuvargasamanvitaḥ 10| vidhimenaṃ dvijo bhūmau varṣevarṣe ca sa svayam | svayaṃ ca kārayāmāsa mādhavasnāpanaṃ janam 11| yamabrāhmaṇasaṃvādo mayāyaṃ parikīrtitaḥ | tasya mādhavamāsasya puṇyasnānaprasaṅgataḥ 12| vaiśākhamāse satataṃ haripriye snānaṃ vidadhyācca dadāti bhaktyā | dānaṃ ca homaṃ sukṛtaṃ tathā budho hareḥpadaṃ tasya nadurllabhaṃ kadā 13| yaḥśṛṇotyekacittenamāhātmyaṃmeṣasūryajam | sarvapāpavinirmukto yāti viṣṇoḥ paraṃ padam 14| ṛṣaya ūcuḥ - sūtasūta mahāprājña tvayā'tikaruṇātmanā | vaiśākhamāsamāhātmyaṃ kīrtitaṃ pāpanāśanam 15| niyamā madhuhanturye mādhave kathitāstvayā | pūjanaṃ snānadānādyaṃ śrautasmārtavidhānataḥ 16| yathā ca mādhavo devaḥ prīyate pāpanāśanaḥ | adhunā śrotumicchāmo dhyānaṃ tasya mahātmanaḥ 17| kṛṣṇasya bhaktavṛndānāṃ priyasya bhavatāraṇam 18| sūta uvāca- śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve kṛṣṇasya jagadātmanaḥ | gogopagopīprāṇasya vṛndāvanacarasya ca 19| ekadā nāradaḥ pṛṣṭo gautamena dvijottamāḥ | sa tasmai prāha yaddhyānaṃ tadvakṣye pāpanāśanam 20| nārada uvāca- sumaprakarasaurabhodgalitamādhvikādyullasatsuśākhinavapallavaprakaranamra śobhāyutam | praphullanavamañjarīlalitavallarīveṣṭitaṃ smareta satataṃ śivaṃ śitamatiḥ suvṛndāvanam 21| vikāśi sumanorasāsvadanamaṃjulaiḥ saṃcaracchilīmukhamukhodgatairmukharitāntaraṃ jhaṃkṛtaiḥ | kapotaśukasārikāparabhṛtādibhiḥ patribhirvirāṇitamitastato bhujagaśatrunṛtyākulam 22| kalindaduhituśca lallaharivipluṣāṃ vāhibhirvinidra sarasīruhodararajaśca yoddhūsaraiḥ | pradīpita manobhavavrajavilāsinī vāsasāṃ vilolanaparairniṣevitamanārataṃ mārutaiḥ 23| pravālanavapallavaṃ marakatacchadaṃ mauktikaprabhāprakarakorakaṃ kamalarāganānāphalam | sthaviṣṭhamakhilartubhiḥ satatasevitaṃ kāmadaṃ tadantarapikalpakāṅghripamudañcitaṃ cintayet 24| suhemaśikharācaleuditabhānuvadbhāsurāmadho'sya kanakasthalīmamṛtaśīkarāsāriṇaḥ | pradīptamaṇikuṭṭimāṃ kusumareṇupuñjojjvalāṃ smaretpunaratandrito vigataṣaṭtaraṅgāṃbudhaḥ 25| tadratnakuṭṭimaniviṣṭamahiṣṭhayogapīṭhe'ṣṭapatramaruṇaṃ kamalaṃ vicintya | udyadvirocanasarociramuṣyamadhye saṃcintayetsukhaniviṣṭamathomukundam 26| sutrāmaheti dalitāñjanameghapuñjapratyagranīlajalajanmasamānabhāsam | susnigdhanīlaghanakuñcitakeśajālaṃ rājanmanojñaśitikaṇṭhaśikhaṇḍacūḍam 27| rolambalālitasuradrumasūnusaṃpadyuktaṃ samutkacanavotpalakarṇapūram | lolālibhiḥ sphuritabhālatalapradīptagorocanātilakamujjvalacillicāpam 28| āpūrṇaśāradagatāṅka śaśāṅkabimbakāntānanaṃ kamalapatraviśālanetram | ratnasphuranmakarakuṇḍalaraśmidīptagaṇḍasthalīmukuramunnatacārunāsam 29| sindūrasundaratarādharamindukundamandāramandahasitadyutidīpitāśam | vanyapravālakusumapracayāvakḷptagraiveyakojjvalamanoharakambukaṇṭham 30| mattabhramadbhramaraghuṣṭavilambamānaṃ saṃtānakaprasaradāmapariṣkṛtāṃsam | hārāvalībhagaṇarājitapīvaroruvyomasthalīlasitakaustubhabhānumantam 31| śrīvatsalakṣaṇasulakṣitamunnatāṃsamājānupīnaparivṛttasujātabāhum | ābandhurodaramudāragabhīranābhiṃ bhṛṅgāṅganāni karamaṃjularomarājim 32| nānāmaṇipraghaṭitāṅgadakaṅkaṇormi graiveyasārasananūpuratundabandham | divyāṅgarāgaparipiñjaritāṅgayaṣṭimāpītavastraparivītanitambabimbam 33| cārūrujānumanuvṛttamanojñajaṅghaṃ kāntonnataprapadanindita kūrmakāntim | māṇikyadarpaṇalasannakharājarājadraktāṅgulicchadanusundarapādapadmam 34| matsyāṅkuśāridaraketuyavābjavajraiḥ saṃlakṣitāruṇakarāṅghritalābhirāmam | lāvaṇyasārasamudāyavinirmitāṅgaṃ saundaryaninditamanobhava dehakāntim 35| āsyāravindaparipūritaveṇurandhralolatkarāṅgulisamīritadivyarāgaiḥ | śaśvadbhavaiḥ kṛtaniviṣṭasamastajantusaṃtānasaṃnatimanantasukhāmburāśim 36| gobhirmukhāmbujavilīnavilocanābhirūdhobharaskhalitamantharamandagābhiḥ | dantāgradaṣṭapariśiṣṭatṛṇāṅkurābhirālambivāladhilatābhirathābhivītam 37| saṃprasnutastanavibhūṣaṇapūrṇaniścalāsyāddṛḍhakṣaritapheniladugdhamugdhaiḥ | veṇupravartitamanoharamandagītadattoccakarṇayugalairapitarṇakaiśca 38| pratyagraśṛṅgamṛdumastakasaṃprahārasaṃrambhabhāvanavilolakhurāgrapātaiḥ | āmedurairbahulasāsnagalairudagrapucchaiśca vatsataravatsatarīnikāyaiḥ 39| hambhāravakṣubhitadigvalayairmahadbhiradhyukṣabhiḥ pṛthukakudbharabhārakhinnaiḥ | uttambhitaśrutipuṭīparipītavaṃśadhvānāmṛtoddhatavikāsiviśālaghoṇaiḥ 40| gopaiḥ samānaguṇaśīlavayovilāsaveśaiśca mūrchitakalasvanaveṇuvīṇaiḥ | mandoccatārapaṭugānaparairviloladorvallarīlalitalāsyavidhānadakṣaiḥ 41| jaṅghāntapīvarakaṭīrataṭīnibaddhavyālolakiṅkiṇighaṭāraṇitairaṭadbhiḥ | mugdhaistarakṣunakhakalpitakāntabhūṣairavyaktamaṃjuvacanaiḥ pṛthukaiḥ parītam 42| atha sulalitagopasundarīṇāṃ pṛthukabarīṣanitambamantharāṇām | gurukucabharabhaṃgurāvalagnatrivalivijṛmbhitaromarājibhājām 43| tadatiruciracāruveṇuvādyāmṛtarasapallavitāṅgajāṅghripasya | mukulavimalaramyarūḍharomodgamasamalaṃkṛtagātravallarīṇām 44| tadatirucira mandahāsacandrātapaparijṛmbhitarāgavārirāśeḥ | taralatarataraṅgabhaṅgavipruṭprakaraghanaśramabindusaṃtatānām 45| tadatilalitamandacillicāpacyutaniśitekṣaṇamārabāṇavṛṣṭyā | dalitasakalamarmavihvalāṅgapravisṛtaduḥsahavepathuvyathānām 46| tadatiruciraveṣarūpaśobhāmṛtarasapānavidhānalālasānām | praṇayasalilapūravāhinīnāmalasavilolavilocanāmbujānām 47| visraṃsatkabarīkalāpavigalatphullatprasūnāsravan | mādhvīlampaṭacañcarīkaghaṭayāsaṃsevitānāṃ muhuḥ | māronmādamadaskhalanmṛdugirāmālolakāñcyullasa-| nnīvīviślathamānacīnasicayāntārcirnitambatviṣām 48| skhalitalasitapādāmbhojamandābhighātacchuritamaṇitulākoṭyākulāśāmukhānām | caladadharadalānāṃkuḍmalāpakṣmalākṣi- dvayasarasiruhāṇāmullasatkuṇḍalānām 49| drāghiṣṭhaśvasanasamīraṇābhitāpapramlānībhavadaruṇauṣṭhapallavānām | nānopāyanavilasatkarāmbujānāmālībhiḥ satataniṣevitaṃ samantāt 50| tāsāmāyatalolanīlanayanavyākośalīnāmbuja- sragbhiḥ saṃparipūjitākhilatanuṃ nānāvilāsāspadam | tanmugdhānanapaṅkajapravigalanmādhvīrasāsvādinīṃ- bibhrāṇaṃ praṇayānmadākṣimadhuhṛnmālāṃ manohāriṇīm 51| gopīgopapaśūnāṃ bahiḥ smaredagrato'sya gīrvāṇaghaṭāṃvittārthinīṃ viriñcitrinayanaśatamanyupūrvikāṃ stotraparām 52| tadvaddakṣiṇato muninikaraṃ dṛḍhadharmavāñchayā samāmnāyaparam | yogīndrānatha pṛṣṭhe mumukṣamāṇānsamādhinā tu sanakādyān 53| savye sakāntānatha yakṣasiddhagandharvavidyādharacāraṇāṃśca | sakinnarānapsarasaśca mukhyāḥ kāmārthinīrnartanagītavādyaiḥ 54| śaṅkhendukundadhavalaṃ sakalāgamajñaṃ saudāminītatipiśaṅgajaṭākalāpam | tatpādapaṅkajagatāmamalāṃ ca bhaktiṃ vāñchantamujjhitatarānyasamastasaṅgam 55| nānāvidha śrutiguṇānvitasaptarāgagrāmatrayīgatamanoharamūrchanābhiḥ | saṃprīṇayantamuditābhirapi prabhaktyā saṃcintayannabhasi māṃ druhiṇaprasūtam 56| iti dhyātvā'tmānaṃ paṭuviśadadhīrnandatanayaṃ naro buddhyaivā'rghaprabhṛtibhiranindyopahṛtibhiḥ | yajedbhūyo bhaktyā svavapuṣi bahiṣṭhaiśca vibhavairiti proktaṃ sarvaṃ yadabhilaṣitaṃ bhūsuravarāḥ 57| iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vaiśākhamāhātmye tryuttaraśatatamo'dhyāyaḥ 103|