Chapter 182

[https://www.youtube.com/watch?v=uj36L5hnb78&t=0s हिन्दीरूपान्तरणम्]शिव उवाच। अष्टमाध्यायमाहात्म्यं शृणु वक्ष्यामि पार्वति । यस्य श्रवणमात्रेण परां मुदमवाप्स्यसि १। आमर्दकं पुरं नाम्ना विश्रुतं दक्षिणापथि । द्विजन्मा [http://puranastudy.ultimatefreehost.in/pur_index21/bhaava.htm भावउपरि टिप्पणी]भावशर्मेति तत्रासीद्गणिकापतिः २। खादन्मांसं पिबन्मद्यं चोरयन्साधुसंपदः । रममाणः परस्त्रीभिराखेटक कुतूहली ३। अत्यवाहयदत्युग्रो गरीयांसं मनोरथम् । सुहृदां विटगोष्ठ्यां च तालीफलसुधारसम् ४। निपीय कंठपर्यंतमजीर्णेनातिपीडितः । मृतः कालेन पापात्मा जातस्तालीतरुर्महान् ५। तस्यच्छायामुपाश्रित्य निबिडामतिशीतलाम् । अभूतां दंपती कौचिद्ब्रह्मराक्षसतां गतौ ६। देव्युवाच। किं जातीयौ किमात्मानौ किंवृत्तावित्युदीरय । कर्मणा केन वा देव ब्रह्मराक्षसता तयोः ७। शिव उवाच। वेदवेदांगतत्वज्ञः सर्वशास्त्रार्थकोविदः । सदाचारोऽभवत्कश्चिद्दिवजो नाम कुशीवलः ८। जाया च तस्य कुमति नामधेया दुराशया । स सभार्यो महादानान्याददानोऽतिलोभवान् ९। महिषीं कालपुरुषं हयादीननुवासरम् । अप्रयच्छन्द्विजातिभ्यो दानलब्धां वराटिकाम् १०। कालेन दंपती प्रेतौ ब्रह्मराक्षसरूपिणौ । पर्यटंतौ महीमेतां क्षुत्तृषाकुलविग्रहौ ११। विशश्रमतुरागत्य मूलं तालीतरोस्ततः । कथमेतन्महादुःखमावयोरपगच्छति १२। कथं वा जायते मुक्तिर्ब्रह्मराक्षसयोनितः । इति पृष्टो गृहिण्याऽसौ ब्राह्मणः समभाषत १३। ब्रह्मविद्योपदेशेन विनाध्यात्मविचारणात् । विनाकर्मविधिज्ञानात्कथं मुच्येत संकटात् १४। भार्योवाच। किं तद् ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम । एतावदुक्ते तत्पत्न्या यदाश्चर्यमभूच्छृणु १५। अष्टमाध्यायश्लोकार्द्धश्रवणात्स तरुस्तदा । विहाय तालीरूपं तद्बभूव द्विजसत्तमः १६। सद्योज्ञानविधूतात्मा विमुक्तः पापकंचुकात् । तन्माहात्म्याद्विनिर्मुक्तौ दंपती तौ बभूवतुः १७। एतावदेव मुक्तं च दैवान्निर्गत्य तन्मुखात् । ततोंतरिक्षादायांतं क्वणत्किंकिणिकं शुभम् १८। दिवि दिव्यांगनावक्त्रचंद्रमंडलमंडितम् । अप्सरोवदनांभोज भ्राम्यद्भ्रमरसंकुलम् १९। निर्मथ्यमानदुग्धाब्धि वेलाडिंडिरपांडुरैः । गंगातरंगसुभगैश्चामरैरुपशोभितम् २०। गायद्गंधर्वसुभगं नृत्यत्सुरवधूशतम् । दिव्यं विमानमारूढौ दंपती जग्मतुर्दिवम् २१। अत्रत्यं वृत्तमखिलमेतद्विस्मयकारकम् । ततो लिलेख मेधावी श्लोकार्द्धमिदमादरात् २२। ययौ वाराणसीं नाम नगरीं मुक्तिदायिनीम् । आराधयितुमन्विच्छन्देवदेवं जनार्दनम् २३। स तत्र कर्तुमारेभे तपः परमुदारधीः । अत्रांतरे जगन्नाथो देवदेवो जनार्दनः २४। पृष्टो दुग्धाब्धिसुतया संयोज्य करसंपुटम् । निद्रापथं विहायैव स्थीयते कथ्यतामिति २५। श्रीभगवानुवाच। काश्यां भागीरथी तीरे तपस्यतितरां द्विजः । भावशर्माति मेधावी मद्भक्तिरसपूरितः २६। जपन्गीताष्टमाध्यायश्लोकार्द्धं नियतेंद्रियः । संतुष्टवानहं देवि तदीयतपसा भृशम् २७। चिरं विचारयन्नेव तत्तपः सदृशं फलम् । दातुमुत्कंठितमना वर्तेयं सांप्रतं प्रिये २८। पार्वत्युवाच। हरिः प्रसन्नभूतोऽपि चिंतां प्राप यदि प्रभो । भावशर्मा हरेर्भक्तः प्राप्तः किं तत्फलं पुनः २९। श्रीमहादेव उवाच। ततः प्रसादमासाद्य प्रसन्नस्य मुरद्विषः । सुखमात्यंतिकं प्राप भावशर्मा द्विजोत्तमः । लेभिरे पदवीं सर्वे तदीया अपि वंशजाः ३०। तत्कर्मवशतो ये वै संप्राप्ता यातनां पुरा । एतदेवाष्टमाध्यायमाहात्म्यं किंचिदेव ते ३१। कथितं मृगशावाक्षि द्रष्टव्यं तु सदैव च ३२।

[https://www.youtube.com/watch?v=uj36L5hnb78&t=0s hindīrūpāntaraṇam]śiva uvāca| aṣṭamādhyāyamāhātmyaṃ śṛṇu vakṣyāmi pārvati | yasya śravaṇamātreṇa parāṃ mudamavāpsyasi 1| āmardakaṃ puraṃ nāmnā viśrutaṃ dakṣiṇāpathi | dvijanmā [http://puranastudy.ultimatefreehost.in/pur_index21/bhaava.htm bhāvaupari ṭippaṇī]bhāvaśarmeti tatrāsīdgaṇikāpatiḥ 2| khādanmāṃsaṃ pibanmadyaṃ corayansādhusaṃpadaḥ | ramamāṇaḥ parastrībhirākheṭaka kutūhalī 3| atyavāhayadatyugro garīyāṃsaṃ manoratham | suhṛdāṃ viṭagoṣṭhyāṃ ca tālīphalasudhārasam 4| nipīya kaṃṭhaparyaṃtamajīrṇenātipīḍitaḥ | mṛtaḥ kālena pāpātmā jātastālītarurmahān 5| tasyacchāyāmupāśritya nibiḍāmatiśītalām | abhūtāṃ daṃpatī kaucidbrahmarākṣasatāṃ gatau 6| devyuvāca| kiṃ jātīyau kimātmānau kiṃvṛttāvityudīraya | karmaṇā kena vā deva brahmarākṣasatā tayoḥ 7| śiva uvāca| vedavedāṃgatatvajñaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ | sadācāro'bhavatkaściddivajo nāma kuśīvalaḥ 8| jāyā ca tasya kumati nāmadheyā durāśayā | sa sabhāryo mahādānānyādadāno'tilobhavān 9| mahiṣīṃ kālapuruṣaṃ hayādīnanuvāsaram | aprayacchandvijātibhyo dānalabdhāṃ varāṭikām 10| kālena daṃpatī pretau brahmarākṣasarūpiṇau | paryaṭaṃtau mahīmetāṃ kṣuttṛṣākulavigrahau 11| viśaśramaturāgatya mūlaṃ tālītarostataḥ | kathametanmahāduḥkhamāvayorapagacchati 12| kathaṃ vā jāyate muktirbrahmarākṣasayonitaḥ | iti pṛṣṭo gṛhiṇyā'sau brāhmaṇaḥ samabhāṣata 13| brahmavidyopadeśena vinādhyātmavicāraṇāt | vinākarmavidhijñānātkathaṃ mucyeta saṃkaṭāt 14| bhāryovāca| kiṃ tad brahma kimadhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama | etāvadukte tatpatnyā yadāścaryamabhūcchṛṇu 15| aṣṭamādhyāyaślokārddhaśravaṇātsa tarustadā | vihāya tālīrūpaṃ tadbabhūva dvijasattamaḥ 16| sadyojñānavidhūtātmā vimuktaḥ pāpakaṃcukāt | tanmāhātmyādvinirmuktau daṃpatī tau babhūvatuḥ 17| etāvadeva muktaṃ ca daivānnirgatya tanmukhāt | tatoṃtarikṣādāyāṃtaṃ kvaṇatkiṃkiṇikaṃ śubham 18| divi divyāṃganāvaktracaṃdramaṃḍalamaṃḍitam | apsarovadanāṃbhoja bhrāmyadbhramarasaṃkulam 19| nirmathyamānadugdhābdhi velāḍiṃḍirapāṃḍuraiḥ | gaṃgātaraṃgasubhagaiścāmarairupaśobhitam 20| gāyadgaṃdharvasubhagaṃ nṛtyatsuravadhūśatam | divyaṃ vimānamārūḍhau daṃpatī jagmaturdivam 21| atratyaṃ vṛttamakhilametadvismayakārakam | tato lilekha medhāvī ślokārddhamidamādarāt 22| yayau vārāṇasīṃ nāma nagarīṃ muktidāyinīm | ārādhayitumanvicchandevadevaṃ janārdanam 23| sa tatra kartumārebhe tapaḥ paramudāradhīḥ | atrāṃtare jagannātho devadevo janārdanaḥ 24| pṛṣṭo dugdhābdhisutayā saṃyojya karasaṃpuṭam | nidrāpathaṃ vihāyaiva sthīyate kathyatāmiti 25| śrībhagavānuvāca| kāśyāṃ bhāgīrathī tīre tapasyatitarāṃ dvijaḥ | bhāvaśarmāti medhāvī madbhaktirasapūritaḥ 26| japangītāṣṭamādhyāyaślokārddhaṃ niyateṃdriyaḥ | saṃtuṣṭavānahaṃ devi tadīyatapasā bhṛśam 27| ciraṃ vicārayanneva tattapaḥ sadṛśaṃ phalam | dātumutkaṃṭhitamanā varteyaṃ sāṃprataṃ priye 28| pārvatyuvāca| hariḥ prasannabhūto'pi ciṃtāṃ prāpa yadi prabho | bhāvaśarmā harerbhaktaḥ prāptaḥ kiṃ tatphalaṃ punaḥ 29| śrīmahādeva uvāca| tataḥ prasādamāsādya prasannasya muradviṣaḥ | sukhamātyaṃtikaṃ prāpa bhāvaśarmā dvijottamaḥ | lebhire padavīṃ sarve tadīyā api vaṃśajāḥ 30| tatkarmavaśato ye vai saṃprāptā yātanāṃ purā | etadevāṣṭamādhyāyamāhātmyaṃ kiṃcideva te 31| kathitaṃ mṛgaśāvākṣi draṣṭavyaṃ tu sadaiva ca 32|