Chapter 156

महादेव उवाच। दुग्धेश्वरस्य पूर्वे तु तीर्थं परमपावनम् । चंद्रभागेति वै नाम्ना नदी यत्र तु संगता १। तत्र चंद्रेश्वरो देवो नित्यं तिष्ठति पुण्यदः । यो हरः सर्वदा व्यापी लोकानां सुखदो महान् २। अत्र स्नानं प्रकुर्वंति ध्यानं कुर्वंति नित्यशः । तत्फलं प्राप्नुयुस्ते वै साभ्रमत्यां शिवार्चनात् ३। सोमेनात्र तपस्तप्तं कालं बहुतरं किल । तस्माच्चन्द्रेश्वरो नाम स्थापितो वै महेश्वरः ४। शुक्रेणापि तपस्तप्तं चन्द्रभागा समीपतः । अतस्तीर्थाधिकं तीर्थं पावनं सर्वदा भुवि ५। कलौ गुप्तं तु ऋषिणा कारितं वै सुरेश्वरि । यत्र हेममयं लिगं दृश्यते नात्र संशयः ६। अत्र स्नात्वा च पीत्वा च कृत्वा वै शिवपूजनम् । ये नराः संगमिष्यंति धर्मानर्थांल्लभंति ते ७। वृषोत्सर्गादिकं कर्म ये कुर्वंति विशेषतः । भुक्त्वा स्वर्गपदं ते वै पश्चाद्यांति हरालयम् ८। स्नानार्थे प्रत्यहं देवि चंद्रभागा समीपतः । आगमिष्यंति ये लोकास्ते ज्ञेयाः पुण्यभागिनः ९। गत्वा परतटे ये वै ह्यर्चयंति च तं शिवम् । चंद्रेश्वरेति नामानं श्रीहरं पापकृंतनम् १०। अत्र गत्वा विशेषेण रुद्रजाप्यादिकं तथा । ये कुर्वंति नरश्रेष्ठास्ते ज्ञेयाः शिवरूपिणः ११। सर्वदा तु सुरश्रेष्ठ यत्र स्नानं प्रकुर्वते । ते नरा विष्णुरूपाणि विज्ञेया नात्र संशयः १२। येऽत्र श्राद्धं प्रकुर्वंति तिलपिंडेन वा पुनः । तेऽपि विष्णुपदं यांति पिंडदानप्रभावतः १३। अत्र दानं प्रकर्त्तव्यं स्नानं वै विधिपूर्वकम् । यत्र स्नात्वा तु मुच्यंते ब्रह्महत्यादिकिल्बिषात् १४। तटेस्मिन्ये विशेषेण वटं चारोपयंति ते । मृताः शिवपदं यांति यावच्चंद्र दिवाकरौ १५।

mahādeva uvāca| dugdheśvarasya pūrve tu tīrthaṃ paramapāvanam | caṃdrabhāgeti vai nāmnā nadī yatra tu saṃgatā 1| tatra caṃdreśvaro devo nityaṃ tiṣṭhati puṇyadaḥ | yo haraḥ sarvadā vyāpī lokānāṃ sukhado mahān 2| atra snānaṃ prakurvaṃti dhyānaṃ kurvaṃti nityaśaḥ | tatphalaṃ prāpnuyuste vai sābhramatyāṃ śivārcanāt 3| somenātra tapastaptaṃ kālaṃ bahutaraṃ kila | tasmāccandreśvaro nāma sthāpito vai maheśvaraḥ 4| śukreṇāpi tapastaptaṃ candrabhāgā samīpataḥ | atastīrthādhikaṃ tīrthaṃ pāvanaṃ sarvadā bhuvi 5| kalau guptaṃ tu ṛṣiṇā kāritaṃ vai sureśvari | yatra hemamayaṃ ligaṃ dṛśyate nātra saṃśayaḥ 6| atra snātvā ca pītvā ca kṛtvā vai śivapūjanam | ye narāḥ saṃgamiṣyaṃti dharmānarthāṃllabhaṃti te 7| vṛṣotsargādikaṃ karma ye kurvaṃti viśeṣataḥ | bhuktvā svargapadaṃ te vai paścādyāṃti harālayam 8| snānārthe pratyahaṃ devi caṃdrabhāgā samīpataḥ | āgamiṣyaṃti ye lokāste jñeyāḥ puṇyabhāginaḥ 9| gatvā parataṭe ye vai hyarcayaṃti ca taṃ śivam | caṃdreśvareti nāmānaṃ śrīharaṃ pāpakṛṃtanam 10| atra gatvā viśeṣeṇa rudrajāpyādikaṃ tathā | ye kurvaṃti naraśreṣṭhāste jñeyāḥ śivarūpiṇaḥ 11| sarvadā tu suraśreṣṭha yatra snānaṃ prakurvate | te narā viṣṇurūpāṇi vijñeyā nātra saṃśayaḥ 12| ye'tra śrāddhaṃ prakurvaṃti tilapiṃḍena vā punaḥ | te'pi viṣṇupadaṃ yāṃti piṃḍadānaprabhāvataḥ 13| atra dānaṃ prakarttavyaṃ snānaṃ vai vidhipūrvakam | yatra snātvā tu mucyaṃte brahmahatyādikilbiṣāt 14| taṭesminye viśeṣeṇa vaṭaṃ cāropayaṃti te | mṛtāḥ śivapadaṃ yāṃti yāvaccaṃdra divākarau 15|