Chapter 59

युधिष्ठिर उवाच- कथयस्व प्रसादेन ममाग्रे मधुसूदन । इषस्य शुक्लपक्षे तु किं नामैकादशीभवेत् १। श्रीकृष्ण उवाच- शृणुराजेंद्र वक्ष्यामि माहात्म्यं पाप नाशनम् । शुक्लपक्षे चाश्विनस्य भवेदेकादशी तु या २। पापांकुशेति विख्याता सर्वपापहरा परा । पद्मनाभाभिधानं मां पूजयेत्तत्र मानवः ३। सर्वाभीष्ट फलं प्राप्तौ स्वर्गमोक्षप्रदं नृणाम् । तपस्तप्त्वा पुनस्तीव्रं चिरं सुनियतेन्द्रियः ४। यत्फलं समवाप्नोति तन्न त्वा गरुडध्वजम् । कृत्वापि बहुशःपापं नरो मोह समन्वितः ५। न याति नरकं नत्वा सर्वपापहरं हरिम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ६। तानि सर्वाण्यवाप्नोति विष्णोर्नामानुकीर्त्तनात् । देवं शार्ङ्गधरं विष्णुं ये प्रपन्ना जनार्दनम् ७। न तेषां यमलोकस्य यातना जायते क्वचित् । उपोष्यैकादशीमेकां प्रसंगेनापि मानवः । न याति यातनां यामीं पापं कृत्वापि दारुणम् ८। वैष्णवः पुरुषो भूत्वा शिवनिंदां करोति यः । न विंदेद्वैष्णवं लोकं स याति नरकं ध्रुवम् ९। शैवः पाशुपतो भूत्वा विष्णुनिंदां करोति चेत् । रौरवे पच्यते घोरे यावदिन्द्राश्चतुर्दश १०। नेदृशं पावनं किंचित्त्रिषु लोकेषु विद्यते । यादृशं पद्मनाभस्य व्रतं पातकनाशनम् ११। तावत्पापानि देहेऽस्मिन्तिष्ठंति मनुजाधिपम् । यावन्नोपवसेज्जंतुः पद्मनाभदिनं शुभम् १२। अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । एकादश्युपवासस्य कलां नार्हंति षोडशीम् १३। एकादशीसमं किंचिद्व्रतं लोके न विद्यते । व्याजेनापि कृता यैश्च न ते यांति हि भास्करिम् १४। स्वर्गमोक्षप्रदा ह्येषा शरीरारोग्यदायिनी । कलत्रसुतदा ह्येषा धनमित्रप्रदायिनी १५। न गंगा न गया राजन्न च काशी च पुष्करम् । न चापि कौरवं क्षेत्रं पुण्यं भूप हरेर्दिनात् १६। रात्रौ जागरणं कृत्वा समुपोष्य हरेर्दिनम् । अनायासेन भूपाल प्राप्यते वैष्णवं पदम् १७। दशैव मातृके पक्षे राजेंद्र दश पैतृके । प्रियाया दशपक्षे तु पुरुषानुद्धरेन्नरः १८। चतुर्भुजा दिव्यरूपा नागारिकृतकेतनाः । स्रग्विणः पीतवस्त्राश्च प्रयांति हरिमंदिरम् १९। बालत्वे यौवनत्वे च वृद्धत्वे च नृपोत्तम । उपोष्यैकादशीं नूनं नैव प्राप्नोति दुर्गतिम् २०। पापांकुशामुपोष्यैव आश्विनस्य सिते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो हरिलोकं स गच्छति २१। दत्त्वा हेमतिलान्भूमिं गामन्नमुदकं तथा । उपानच्छत्रवस्त्रादीन्न पश्यति यमं नरः २२। यस्य पुण्यविहीनानि दिनान्यायांति यांति च । स लोहकारभस्त्रेव श्वसन्नपि न जीवति २३। अवंध्यं दिवसं कुर्याद्दरिद्रोऽपि नृपोत्तम । सदाचरन्यथाशक्ति स्नानदानादिकाः क्रियाः २४। होमस्नानजपध्यानसत्रादिपुण्यकर्मणाम् । कर्त्तारो नैव पश्यंति घोरां तां यमयातनाम् २५। दीर्घायुषो धनाढ्याश्च कुलीना रोगवर्जिताः । दृश्यंते मानवा लोके पुण्यकर्त्तार ईदृशाः २६। किमत्र बहुनोक्तेन यांत्यधर्मेण दुर्गतिम् । आरोहंति दिवं धर्मैर्नात्रकार्या विचारणा २७। इति ते कथितं राजन्यत्पृष्टोऽहं त्वयानघ । पापांकुशाया माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि २८। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमापतिनारदसंवादे आश्विनशुक्लपापांकुशैकादशीमाहात्म्यनामैकोनषष्टितमोऽध्यायः५९।

yudhiṣṭhira uvāca- kathayasva prasādena mamāgre madhusūdana | iṣasya śuklapakṣe tu kiṃ nāmaikādaśībhavet 1| śrīkṛṣṇa uvāca- śṛṇurājeṃdra vakṣyāmi māhātmyaṃ pāpa nāśanam | śuklapakṣe cāśvinasya bhavedekādaśī tu yā 2| pāpāṃkuśeti vikhyātā sarvapāpaharā parā | padmanābhābhidhānaṃ māṃ pūjayettatra mānavaḥ 3| sarvābhīṣṭa phalaṃ prāptau svargamokṣapradaṃ nṛṇām | tapastaptvā punastīvraṃ ciraṃ suniyatendriyaḥ 4| yatphalaṃ samavāpnoti tanna tvā garuḍadhvajam | kṛtvāpi bahuśaḥpāpaṃ naro moha samanvitaḥ 5| na yāti narakaṃ natvā sarvapāpaharaṃ harim | pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca 6| tāni sarvāṇyavāpnoti viṣṇornāmānukīrttanāt | devaṃ śārṅgadharaṃ viṣṇuṃ ye prapannā janārdanam 7| na teṣāṃ yamalokasya yātanā jāyate kvacit | upoṣyaikādaśīmekāṃ prasaṃgenāpi mānavaḥ | na yāti yātanāṃ yāmīṃ pāpaṃ kṛtvāpi dāruṇam 8| vaiṣṇavaḥ puruṣo bhūtvā śivaniṃdāṃ karoti yaḥ | na viṃdedvaiṣṇavaṃ lokaṃ sa yāti narakaṃ dhruvam 9| śaivaḥ pāśupato bhūtvā viṣṇuniṃdāṃ karoti cet | raurave pacyate ghore yāvadindrāścaturdaśa 10| nedṛśaṃ pāvanaṃ kiṃcittriṣu lokeṣu vidyate | yādṛśaṃ padmanābhasya vrataṃ pātakanāśanam 11| tāvatpāpāni dehe'smintiṣṭhaṃti manujādhipam | yāvannopavasejjaṃtuḥ padmanābhadinaṃ śubham 12| aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca | ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm 13| ekādaśīsamaṃ kiṃcidvrataṃ loke na vidyate | vyājenāpi kṛtā yaiśca na te yāṃti hi bhāskarim 14| svargamokṣapradā hyeṣā śarīrārogyadāyinī | kalatrasutadā hyeṣā dhanamitrapradāyinī 15| na gaṃgā na gayā rājanna ca kāśī ca puṣkaram | na cāpi kauravaṃ kṣetraṃ puṇyaṃ bhūpa harerdināt 16| rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā samupoṣya harerdinam | anāyāsena bhūpāla prāpyate vaiṣṇavaṃ padam 17| daśaiva mātṛke pakṣe rājeṃdra daśa paitṛke | priyāyā daśapakṣe tu puruṣānuddharennaraḥ 18| caturbhujā divyarūpā nāgārikṛtaketanāḥ | sragviṇaḥ pītavastrāśca prayāṃti harimaṃdiram 19| bālatve yauvanatve ca vṛddhatve ca nṛpottama | upoṣyaikādaśīṃ nūnaṃ naiva prāpnoti durgatim 20| pāpāṃkuśāmupoṣyaiva āśvinasya site naraḥ | sarvapāpavinirmukto harilokaṃ sa gacchati 21| dattvā hematilānbhūmiṃ gāmannamudakaṃ tathā | upānacchatravastrādīnna paśyati yamaṃ naraḥ 22| yasya puṇyavihīnāni dinānyāyāṃti yāṃti ca | sa lohakārabhastreva śvasannapi na jīvati 23| avaṃdhyaṃ divasaṃ kuryāddaridro'pi nṛpottama | sadācaranyathāśakti snānadānādikāḥ kriyāḥ 24| homasnānajapadhyānasatrādipuṇyakarmaṇām | karttāro naiva paśyaṃti ghorāṃ tāṃ yamayātanām 25| dīrghāyuṣo dhanāḍhyāśca kulīnā rogavarjitāḥ | dṛśyaṃte mānavā loke puṇyakarttāra īdṛśāḥ 26| kimatra bahunoktena yāṃtyadharmeṇa durgatim | ārohaṃti divaṃ dharmairnātrakāryā vicāraṇā 27| iti te kathitaṃ rājanyatpṛṣṭo'haṃ tvayānagha | pāpāṃkuśāyā māhātmyaṃ kimanyacchrotumicchasi 28| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāpatināradasaṃvāde āśvinaśuklapāpāṃkuśaikādaśīmāhātmyanāmaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ59|