Chapter 34

सूत उवाच- यथा शप्ता वने पूर्वं सुशंखेन महात्मना । तासु सर्वं समाख्यातं सखीष्वेव विचेष्टितम् १। आत्मनश्च महाभागा दुःखेनातिप्रपीडिता । सुनीथोवाच- अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि सख्यः शृण्वंतु सांप्रतम् २। मदीयरूपसंपत्ति वयः सगुणसंपदः । विलोक्य तातश्चिंतात्मा संजातो मम कारणात् ३। देवेभ्यो दातुकामोऽसौ मुनिभ्यस्तु महायशाः । मां च हस्ते विगृह्यैव सर्वान्वाक्यमुदाहरत् ४। गुणयुक्ता सुता बाला ममेयं चारुलोचना । दातुकामोस्मि भद्रं वो गुणिने सुमहात्मने ५। मृत्योर्वाक्यं ततो देवा ऋषयः शुश्रुवुस्तदा । तमूचुर्भाषमाणं ते देवा इंद्र पुरोगमाः ६। तव कन्या गुणाढ्येयं शीलानां परमो निधिः । दोषेणैकेन संदुष्टा ऋषिशापेन तेन वै ७। अस्यामुत्पत्स्यते पुत्रो यस्य वीर्यात्पुमान्किल । भविता स महापापी पुण्यवंशविनाशकः ८। गंगातोयेन संपूर्णः कुंभ एव प्रदृश्यते । सुरायाबिन्दुनालिप्तो मद्यकुम्भः प्रजायते ९। पापस्य पापसंसर्गात्कुलं पापि प्रजायते । आरनालस्य वै बिंदुः क्षीरमध्ये प्रयाति चेत् १०। पश्चान्नाशयते क्षीरमात्मरूपं प्रकाशयेत् । तद्वद्विनाशयेद्वंशं पापः पुत्रो न संशयः ११। अनेनापि हि दोषेण तवेयं पापभागिनी । अन्यस्मै दीयतां गच्छ देवैरुक्तः पिता मम १२। देवैश्चापि सगंधर्वैर्ऋषिभिश्च महात्मभिः । तैश्चापि संपरित्यक्तः पिता मे दुःखपीडितः १३। ममान्ये चापि स्वीकारं न कुर्वंति हि सज्जनाः । एवं पापमयं कर्म मया चैव पुरा कृतम् १४। संतप्ता दुःखशोकेन वनमेव समाश्रिता । तप एव चरिष्यामि करिष्ये कायशोषणम् १५। भवतीभिः सुपृष्टाहं कार्यकारणमेव हि । मम चिंतानुगं कर्म मया तद्वः प्रकाशितम् १६। एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी । विरराम च दुःखार्ता किंचिन्नोवाच वै पुनः १७। सख्य ऊचुः- दुःखमेव महाभागे त्यज कायविनाशनम् । नास्ति कस्य कुले दोषो देवैः पापं समाश्रितम् १८। जिह्ममुक्तं पुरा तेन ब्रह्मणा हरसंनिधौ । देवैश्चापि स हि त्यक्तो ब्रह्माऽपूज्यतमोऽभवत् १९। ब्रह्महत्या प्रयुक्तोऽसौ देवराजोपि पश्य भोः । देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुंजति २०। गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्पुरा । परदाराभिगामी स देवत्वे परिवर्त्तते २१। ब्रह्महत्योपमं कर्म दारुणं कृतवान्हरः । ब्रह्मणस्तु कपालेन चाद्यापि परिवर्तते २२। देवानमंतितं देवमृषयो वेदपारगाः । आदित्यः कुष्ठसंयुक्तस्त्रैलोक्यं च प्रकाशयेत् २३। लोकानमंतितं देवं देवाद्याः सचराचराः । कृष्णो भुंक्ते महाशापं भार्गवेण कृतं पुरा २४। गुरुभार्यांगतश्चंद्रः क्षयी तेन प्रजायते । भविष्यति महातेजा राजराजः प्रतापवान् २५। पांडुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः । गुरोश्चैव वधार्थाय अनृतं स वदिष्यति २६। एतेष्वेव महत्पापं वर्तते च महत्सु च । वैगुण्यं कस्य वै नास्ति कस्य नास्ति च लांछनम् २७। भवती स्वल्पदोषेण विलिप्तासि वरानने । उपकारं करिष्यामस्तवैव वरवर्णिनि २८। तवांगे ये गुणाः संति सत्यस्त्रीणां यथा शुभे । अन्यत्रापि न पश्यामस्तान्गुणांश्चारुलोचने २९। रूपमेव गुणः स्त्रीणां प्रथमं भूषणं शुभे । शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च ३०। आर्जवत्वं चतुर्थं च पंचमं धर्ममेव हि । मधुरत्वं ततः प्रोक्तं षष्ठमेव वरानने ३१। शुद्धत्वं सप्तमं बाले अंतर्बाह्येषु योषितम् । अष्टमं हि पितुर्भावः शुश्रूषा नवमं किल ३२। सहिष्णुर्दशमं प्रोक्तं रतिश्चैकादशं तथा । पातिव्रत्यं ततः प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि ३३। तैस्त्वं संभूषिता बाले मा बिभेषि वरानने । येनोपायेन ते भर्ता भविष्यति सुधर्मधृक् ३४। तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि । तामूचुस्ता वराः सख्यो मा त्वं वै साहसं कुरु ३५। सूत उवाच- एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः । कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति ३६। तामूचुस्ता वरा नार्यो रंभाद्याश्चारुलोचनाः । रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी ३७। ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः । तां प्रोचुश्च विशालाक्षीं मृत्योः कन्यां सुलोचनाम् ३८। विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम् । सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम् ३९। विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम् । यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम् ४०। तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत् । विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता ४१। भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति । अटमानागता पुण्यं नंदनं वनमुत्तमम् ४२। गंगातीरे ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणं रूपसंयुतम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सूर्यतेजः समप्रभम् ४३। रूपेणाप्रतिमं लोके द्वितीयमिव मन्मथम् । देवरूपं महाभागं भाग्यवंतं सुभाग्यदम् ४४। अनौपम्यं महात्मानं विष्णुतेजः समप्रभम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं विष्णुतुल्यपराक्रमम् ४५। कामक्रोधविहीनं तमत्रिवंशविभूषणम् ४६। दृष्ट्वा सुरूपं तपसां स्वरूपं दिव्यप्रभावं परितप्यमानम् । पप्रच्छ रंभां सुसखीं सरागा कोयं दिविष्ठः प्रवरो महात्मा ४७। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुस्त्रिंशोऽध्यायः ३४।

sūta uvāca- yathā śaptā vane pūrvaṃ suśaṃkhena mahātmanā | tāsu sarvaṃ samākhyātaṃ sakhīṣveva viceṣṭitam 1| ātmanaśca mahābhāgā duḥkhenātiprapīḍitā | sunīthovāca- anyaccaiva pravakṣyāmi sakhyaḥ śṛṇvaṃtu sāṃpratam 2| madīyarūpasaṃpatti vayaḥ saguṇasaṃpadaḥ | vilokya tātaściṃtātmā saṃjāto mama kāraṇāt 3| devebhyo dātukāmo'sau munibhyastu mahāyaśāḥ | māṃ ca haste vigṛhyaiva sarvānvākyamudāharat 4| guṇayuktā sutā bālā mameyaṃ cārulocanā | dātukāmosmi bhadraṃ vo guṇine sumahātmane 5| mṛtyorvākyaṃ tato devā ṛṣayaḥ śuśruvustadā | tamūcurbhāṣamāṇaṃ te devā iṃdra purogamāḥ 6| tava kanyā guṇāḍhyeyaṃ śīlānāṃ paramo nidhiḥ | doṣeṇaikena saṃduṣṭā ṛṣiśāpena tena vai 7| asyāmutpatsyate putro yasya vīryātpumānkila | bhavitā sa mahāpāpī puṇyavaṃśavināśakaḥ 8| gaṃgātoyena saṃpūrṇaḥ kuṃbha eva pradṛśyate | surāyābindunālipto madyakumbhaḥ prajāyate 9| pāpasya pāpasaṃsargātkulaṃ pāpi prajāyate | āranālasya vai biṃduḥ kṣīramadhye prayāti cet 10| paścānnāśayate kṣīramātmarūpaṃ prakāśayet | tadvadvināśayedvaṃśaṃ pāpaḥ putro na saṃśayaḥ 11| anenāpi hi doṣeṇa taveyaṃ pāpabhāginī | anyasmai dīyatāṃ gaccha devairuktaḥ pitā mama 12| devaiścāpi sagaṃdharvairṛṣibhiśca mahātmabhiḥ | taiścāpi saṃparityaktaḥ pitā me duḥkhapīḍitaḥ 13| mamānye cāpi svīkāraṃ na kurvaṃti hi sajjanāḥ | evaṃ pāpamayaṃ karma mayā caiva purā kṛtam 14| saṃtaptā duḥkhaśokena vanameva samāśritā | tapa eva cariṣyāmi kariṣye kāyaśoṣaṇam 15| bhavatībhiḥ supṛṣṭāhaṃ kāryakāraṇameva hi | mama ciṃtānugaṃ karma mayā tadvaḥ prakāśitam 16| evamuktvā sunīthā sā mṛtyoḥ kanyā yaśasvinī | virarāma ca duḥkhārtā kiṃcinnovāca vai punaḥ 17| sakhya ūcuḥ- duḥkhameva mahābhāge tyaja kāyavināśanam | nāsti kasya kule doṣo devaiḥ pāpaṃ samāśritam 18| jihmamuktaṃ purā tena brahmaṇā harasaṃnidhau | devaiścāpi sa hi tyakto brahmā'pūjyatamo'bhavat 19| brahmahatyā prayukto'sau devarājopi paśya bhoḥ | devaiḥ sārdhaṃ mahābhāgastrailokyaṃ paribhuṃjati 20| gautamasya priyāṃ bhāryāmahalyāṃ gatavānpurā | paradārābhigāmī sa devatve parivarttate 21| brahmahatyopamaṃ karma dāruṇaṃ kṛtavānharaḥ | brahmaṇastu kapālena cādyāpi parivartate 22| devānamaṃtitaṃ devamṛṣayo vedapāragāḥ | ādityaḥ kuṣṭhasaṃyuktastrailokyaṃ ca prakāśayet 23| lokānamaṃtitaṃ devaṃ devādyāḥ sacarācarāḥ | kṛṣṇo bhuṃkte mahāśāpaṃ bhārgaveṇa kṛtaṃ purā 24| gurubhāryāṃgataścaṃdraḥ kṣayī tena prajāyate | bhaviṣyati mahātejā rājarājaḥ pratāpavān 25| pāṃḍuputro mahāprājño dharmātmā sa yudhiṣṭhiraḥ | guroścaiva vadhārthāya anṛtaṃ sa vadiṣyati 26| eteṣveva mahatpāpaṃ vartate ca mahatsu ca | vaiguṇyaṃ kasya vai nāsti kasya nāsti ca lāṃchanam 27| bhavatī svalpadoṣeṇa viliptāsi varānane | upakāraṃ kariṣyāmastavaiva varavarṇini 28| tavāṃge ye guṇāḥ saṃti satyastrīṇāṃ yathā śubhe | anyatrāpi na paśyāmastānguṇāṃścārulocane 29| rūpameva guṇaḥ strīṇāṃ prathamaṃ bhūṣaṇaṃ śubhe | śīlameva dvitīyaṃ ca tṛtīyaṃ satyameva ca 30| ārjavatvaṃ caturthaṃ ca paṃcamaṃ dharmameva hi | madhuratvaṃ tataḥ proktaṃ ṣaṣṭhameva varānane 31| śuddhatvaṃ saptamaṃ bāle aṃtarbāhyeṣu yoṣitam | aṣṭamaṃ hi piturbhāvaḥ śuśrūṣā navamaṃ kila 32| sahiṣṇurdaśamaṃ proktaṃ ratiścaikādaśaṃ tathā | pātivratyaṃ tataḥ proktaṃ dvādaśaṃ varavarṇini 33| taistvaṃ saṃbhūṣitā bāle mā bibheṣi varānane | yenopāyena te bhartā bhaviṣyati sudharmadhṛk 34| tamupāyaṃ prapaśyāmastavārthaṃ vayameva hi | tāmūcustā varāḥ sakhyo mā tvaṃ vai sāhasaṃ kuru 35| sūta uvāca- evamuktā sunīthā sā punarūce sakhīstu tāḥ | kathayadhvaṃ mamopāyaṃ yena bhartā bhaviṣyati 36| tāmūcustā varā nāryo raṃbhādyāścārulocanāḥ | rūpamādhuryasaṃyuktā bhavatī bhūtivarddhanī 37| brahmaśāpena saṃbhītā vayamatra samāgatāḥ | tāṃ procuśca viśālākṣīṃ mṛtyoḥ kanyāṃ sulocanām 38| vidyāmekāṃ pradāsyāmaḥ puruṣāṇāṃ pramohinīm | sarvamāyāvidāṃ bhadre sarvabhadrapradāyinīm 39| vidyābalaṃ tato dadyustasyaitāḥ sukhadāyakam | yaṃ yaṃ mohayituṃ bhadre icchasyevaṃ surādikam 40| taṃ taṃ sadyo mohaya vā ityuktā sā tathā'karot | vidyāyāṃ hi susiddhāyāṃ sā sunīthā sunaṃditā 41| bhramatyevaṃ sakhībhistu puruṣānsā vipaśyati | aṭamānāgatā puṇyaṃ naṃdanaṃ vanamuttamam 42| gaṃgātīre tato dṛṣṭvā brāhmaṇaṃ rūpasaṃyutam | sarvalakṣaṇasaṃpannaṃ sūryatejaḥ samaprabham 43| rūpeṇāpratimaṃ loke dvitīyamiva manmatham | devarūpaṃ mahābhāgaṃ bhāgyavaṃtaṃ subhāgyadam 44| anaupamyaṃ mahātmānaṃ viṣṇutejaḥ samaprabham | vaiṣṇavaṃ sarvapāpaghnaṃ viṣṇutulyaparākramam 45| kāmakrodhavihīnaṃ tamatrivaṃśavibhūṣaṇam 46| dṛṣṭvā surūpaṃ tapasāṃ svarūpaṃ divyaprabhāvaṃ paritapyamānam | papraccha raṃbhāṃ susakhīṃ sarāgā koyaṃ diviṣṭhaḥ pravaro mahātmā 47| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne catustriṃśo'dhyāyaḥ 34|