Chapter 80

पिप्पल उवाच- कामकन्यां यदा राजा उपयेमे द्विजोत्तम । किं चक्राते तदा ते द्वे पूर्वभार्ये सुपुण्यके १। देवयानी महाभागा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी । तयोश्चरित्रं तत्सर्वं कथयस्व ममाग्रतः २। सुकर्मोवाच- यदानीता कामकन्या स्वगृहं तेन भूभुजा । अत्यर्थं स्पर्धते सा तु देवयानी मनस्विनी ३। तस्यार्थे तु सुतौ शप्तौ क्रोधेनाकुलितात्मना । शर्मिष्ठां च समाहूय शब्दं चक्रे यशस्विनी ४। रूपेण तेजसा दानैः सत्यपुण्यव्रतैस्तथा । शर्मिष्ठा देवयानी च स्पर्धेते स्म तया सह ५। दुष्टभावं तयोश्चापि साऽज्ञासीत्कामजा तदा । राज्ञे सर्वं तया विप्र कथितं तत्क्षणादिह ६। अथ क्रुद्धो महाराजः समाहूयाब्रवीद्यदुम् । शर्मिष्ठा वध्यतां गत्वा शुक्रपुत्री तथा पुनः ७। सुप्रियं कुरु मे वत्स यदि श्रेयो हि मन्यसे । एवमाकर्ण्य तत्तस्य पितुर्वाक्यं यदुस्तदा ८। प्रत्युवाच नृपेंद्रं तं पितरं प्रति मानद । नाहं तु घातये तात मातरौ दोषवर्जिते ९। मातृघाते महादोषः कथितो वेदपंडितैः । तस्माद्घातं महाराज एतयोर्न करोम्यहम् १०। दोषाणां तु सहस्रेण माता लिप्ता यदा भवेत् । भगिनी च महाराज दुहिता च तथा पुनः ११। पुत्रैर्वा भ्रातृभिश्चैव नैव वध्या भवेत्कदा । एवं ज्ञात्वा महाराज मातरौ नैव घातये १२। यदोर्वाक्यं तदा श्रुत्वा राजा क्रुद्धो बभूव ह । शशाप तं सुतं पश्चाद्ययातिः पृथिवीपतिः १३। यस्मादाज्ञाहता त्वद्य त्वया पापि समोपि हि । मातुरंशं भजस्व त्वं मच्छापकलुषीकृतः १४। एवमुक्त्वा यदुं पुत्रं ययातिः पृथिवीपतिः । पुत्रं शप्त्वा महाराजस्तया सार्द्धं महायशाः १५। रमते सुखभोगेन विष्णोर्ध्यानेन तत्परः । अश्रुबिंदुमतीसा च तेन सार्द्धं सुलोचना १६। बुभुजे चारुसर्वांगी पुण्यान्भोगान्मनोनुगान् । एवं कालो गतस्तस्य ययातेस्तु महात्मनः १७। अक्षया निर्जराः सर्वा अपरास्तु प्रजास्तथा । सर्वे लोका महाभाग विष्णुध्यानपरायणाः १८। तपसा सत्यभावेन विष्णोर्ध्यानेन पिप्पल । सर्वे लोका महाभाग सुखिनः साधुसेवकाः १९। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रेऽशीतितमोऽध्यायः ८०।

pippala uvāca- kāmakanyāṃ yadā rājā upayeme dvijottama | kiṃ cakrāte tadā te dve pūrvabhārye supuṇyake 1| devayānī mahābhāgā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī | tayoścaritraṃ tatsarvaṃ kathayasva mamāgrataḥ 2| sukarmovāca- yadānītā kāmakanyā svagṛhaṃ tena bhūbhujā | atyarthaṃ spardhate sā tu devayānī manasvinī 3| tasyārthe tu sutau śaptau krodhenākulitātmanā | śarmiṣṭhāṃ ca samāhūya śabdaṃ cakre yaśasvinī 4| rūpeṇa tejasā dānaiḥ satyapuṇyavrataistathā | śarmiṣṭhā devayānī ca spardhete sma tayā saha 5| duṣṭabhāvaṃ tayoścāpi sā'jñāsītkāmajā tadā | rājñe sarvaṃ tayā vipra kathitaṃ tatkṣaṇādiha 6| atha kruddho mahārājaḥ samāhūyābravīdyadum | śarmiṣṭhā vadhyatāṃ gatvā śukraputrī tathā punaḥ 7| supriyaṃ kuru me vatsa yadi śreyo hi manyase | evamākarṇya tattasya piturvākyaṃ yadustadā 8| pratyuvāca nṛpeṃdraṃ taṃ pitaraṃ prati mānada | nāhaṃ tu ghātaye tāta mātarau doṣavarjite 9| mātṛghāte mahādoṣaḥ kathito vedapaṃḍitaiḥ | tasmādghātaṃ mahārāja etayorna karomyaham 10| doṣāṇāṃ tu sahasreṇa mātā liptā yadā bhavet | bhaginī ca mahārāja duhitā ca tathā punaḥ 11| putrairvā bhrātṛbhiścaiva naiva vadhyā bhavetkadā | evaṃ jñātvā mahārāja mātarau naiva ghātaye 12| yadorvākyaṃ tadā śrutvā rājā kruddho babhūva ha | śaśāpa taṃ sutaṃ paścādyayātiḥ pṛthivīpatiḥ 13| yasmādājñāhatā tvadya tvayā pāpi samopi hi | māturaṃśaṃ bhajasva tvaṃ macchāpakaluṣīkṛtaḥ 14| evamuktvā yaduṃ putraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ | putraṃ śaptvā mahārājastayā sārddhaṃ mahāyaśāḥ 15| ramate sukhabhogena viṣṇordhyānena tatparaḥ | aśrubiṃdumatīsā ca tena sārddhaṃ sulocanā 16| bubhuje cārusarvāṃgī puṇyānbhogānmanonugān | evaṃ kālo gatastasya yayātestu mahātmanaḥ 17| akṣayā nirjarāḥ sarvā aparāstu prajāstathā | sarve lokā mahābhāga viṣṇudhyānaparāyaṇāḥ 18| tapasā satyabhāvena viṣṇordhyānena pippala | sarve lokā mahābhāga sukhinaḥ sādhusevakāḥ 19| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne mātāpitṛtīrthavarṇane yayāticaritre'śītitamo'dhyāyaḥ 80|