Chapter 100

नारद उवाच- जालंधरस्तु तच्छ्रुत्वा कोपाकुलितविग्रहः । निर्जगामाशु दैत्यानां कोटिभिः परिवारितः १। गतस्तस्याग्रतः शुक्रो राहुर्दृष्टिस्थितोऽभवत् । मुकुटश्चापतद्भूमौ वेगात्प्रस्खलितस्तदा २। दैत्यसैन्यवृतैस्तत्र विमानानां शतैस्तदा । व्यराजत नभः पूर्णं प्रावृषीव बलाहकैः ३। तस्योद्योगं तदा दृष्ट्वा देवाः शक्रपुरोगमाः । अलक्षितत्वराजग्मुः शूलिनं ते व्यजिज्ञपन् ४। देवा ऊचुः । न जानासि कथं स्वामिन्देवा विज्ञापयंति भो । तदस्मद्रक्षणार्थाय जहि सागरनंदनम् ५। नारद उवाच- इति देववचः श्रुत्वा प्रहस्य वृषभध्वजः । महाविष्णुं समाहूय वचनं चेदमब्रवीत् ६। ईश्वर उवाच- जालंधरः कथं विष्णो न हतः संगरे त्वया । तद्भयाच्चापयातोऽसि त्यक्त्वा वैकुंठमात्मनः ७। भगवानुवाच- तवांशसंभवत्वाच्च भ्रातृत्वाच्च तथा श्रियः । न मया निहतः संख्ये त्वमेनं जहि दानवम् ८। ईश्वर उवाच- नायमेभिर्महातेजाः शस्त्रास्त्रैर्वध्यते मया । देवैः सर्वैः स्वतेजोंशः शस्त्रार्थे दीयतां मम ९। नारद उवाच- अथ विष्णुमुखा देवाः स्वतेजांसि ददुस्तदा । तान्येकत्वं गतानीशो दृष्ट्वा तेजो महांस्तदा १०। तेनाकरोन्महादेवः सहसा शस्त्रमुत्तमम् । चक्रं सुदर्शनं नाम ज्वालामालातिभीषणम् ११। तेजःशेषेण च तदा वज्रं च कृतवान्हरः । तावज्जलंधरो दृष्टः कैलासतलभूमिषु १२। हस्त्यश्वरथपत्तीनां कोटीभिः परिवारितः । तं दृष्ट्वा हर्षिताः सर्वे देवा जग्मुर्यथागतम् १३। गणाश्च समनह्यंत युद्धायातित्वरान्विताः । नंदीभवक्त्रसेनानीमुखाः सर्वे शिवाज्ञया १४। अवतेरुर्गणाः सर्वे कैलासाद्युद्धदुर्मदाः । ततः समभवद्युद्धं कैलासोपत्यका भुवि १५। प्रमथाधिपदैत्यानां घोरं शस्त्रास्त्रसंकुलम् । भेरीमृदंगशंखौघनिस्वनैर्वीरहर्षणैः १६। गजाश्वरथशब्दैश्च नादिता भूर्व्यकंपत । शक्तितोमरबाणौघैर्मुशलप्रासपट्टिशैः १७। व्यराजत नभः पूर्णमुल्काभिरिव संवृतम् । निहतैरथ नागाश्वैः सर्वा भूमिर्व्यराजत १८। वज्राहताश्चलशिरः शकलैरिव संवृता । प्रमथाहतदैत्यौघैर्दैत्याहतगणैस्तथा १९। वसासृङ्मांस पंकाद्यैर्भूरगम्याभवत्तदा । प्रमथाहतदैत्यौघान्भार्गवः समजीवयत् २०। युद्धे पुनः पुनश्चैव मृतसंजीवनी बलात् । तं दृष्ट्वा व्याकुलीभूत्वा गणाः सर्वे भयार्दिताः २१। शशंसुर्देवदेवेशं तत्सर्वं शुक्रचेष्टितम् । अथ रुद्रमुखात्कृत्या बभूवातीव भीषणा २२। तालजंघोदरी वक्रा स्तनापीडितभूरुहा । सा युद्धभूमिमासाद्य भक्षयंती महासुरान् २३। भार्गवं स्वकरे धृत्वा जगामांतर्हिताभवत् । विधृतं भार्गवं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यगणास्तदा २४। प्रम्लानवदना दर्पान्निजघ्नुर्युद्धदुर्मदाः । अथाभज्यत दैत्यानां सेना गणभयार्दिता २५। वायुवेगहता यद्वत्प्रकीर्णतृणसंहतिः । भग्नां गतभयात्सेनां दृष्ट्वा हर्षं गणा ययुः २६। निशुंभशुंभसेनान्यौ कालनेमिश्च वीर्यवान् । त्रयस्ते वारयामासुर्गणसेनां महाबलाः २७। मुंचतः शरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकाः । ततो दैत्यशरौघास्ते शलभानामिव व्रजाः २८। रुरुधुः खं दिशः सर्वा गणसेनामकंपयन् । गणाः शरशतैर्भिन्ना रुधिरासारवर्षिणः २९। वसंते किंशुकाभासा न प्राज्ञायत किंचन । पतिताः पात्यमानाश्च छिन्नाभिन्नास्तदा गणाः ३०। त्यक्त्वा संग्रामभूमिं ते सर्वेऽपि विमुखाभवन् ३१। ततः प्रभग्नं स्वबलं विलोक्य गजास्यनंदीश्वरकार्तिकेयाः । चिरान्विता दैत्यवरान्प्रसह्य निवारयामासुरमर्षणास्ते ३२। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे कार्तिकमाहात्म्ये श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे दैत्यसेनावधोनाम शततमोऽध्यायः १००।

nārada uvāca- jālaṃdharastu tacchrutvā kopākulitavigrahaḥ | nirjagāmāśu daityānāṃ koṭibhiḥ parivāritaḥ 1| gatastasyāgrataḥ śukro rāhurdṛṣṭisthito'bhavat | mukuṭaścāpatadbhūmau vegātpraskhalitastadā 2| daityasainyavṛtaistatra vimānānāṃ śataistadā | vyarājata nabhaḥ pūrṇaṃ prāvṛṣīva balāhakaiḥ 3| tasyodyogaṃ tadā dṛṣṭvā devāḥ śakrapurogamāḥ | alakṣitatvarājagmuḥ śūlinaṃ te vyajijñapan 4| devā ūcuḥ | na jānāsi kathaṃ svāmindevā vijñāpayaṃti bho | tadasmadrakṣaṇārthāya jahi sāgaranaṃdanam 5| nārada uvāca- iti devavacaḥ śrutvā prahasya vṛṣabhadhvajaḥ | mahāviṣṇuṃ samāhūya vacanaṃ cedamabravīt 6| īśvara uvāca- jālaṃdharaḥ kathaṃ viṣṇo na hataḥ saṃgare tvayā | tadbhayāccāpayāto'si tyaktvā vaikuṃṭhamātmanaḥ 7| bhagavānuvāca- tavāṃśasaṃbhavatvācca bhrātṛtvācca tathā śriyaḥ | na mayā nihataḥ saṃkhye tvamenaṃ jahi dānavam 8| īśvara uvāca- nāyamebhirmahātejāḥ śastrāstrairvadhyate mayā | devaiḥ sarvaiḥ svatejoṃśaḥ śastrārthe dīyatāṃ mama 9| nārada uvāca- atha viṣṇumukhā devāḥ svatejāṃsi dadustadā | tānyekatvaṃ gatānīśo dṛṣṭvā tejo mahāṃstadā 10| tenākaronmahādevaḥ sahasā śastramuttamam | cakraṃ sudarśanaṃ nāma jvālāmālātibhīṣaṇam 11| tejaḥśeṣeṇa ca tadā vajraṃ ca kṛtavānharaḥ | tāvajjalaṃdharo dṛṣṭaḥ kailāsatalabhūmiṣu 12| hastyaśvarathapattīnāṃ koṭībhiḥ parivāritaḥ | taṃ dṛṣṭvā harṣitāḥ sarve devā jagmuryathāgatam 13| gaṇāśca samanahyaṃta yuddhāyātitvarānvitāḥ | naṃdībhavaktrasenānīmukhāḥ sarve śivājñayā 14| avaterurgaṇāḥ sarve kailāsādyuddhadurmadāḥ | tataḥ samabhavadyuddhaṃ kailāsopatyakā bhuvi 15| pramathādhipadaityānāṃ ghoraṃ śastrāstrasaṃkulam | bherīmṛdaṃgaśaṃkhaughanisvanairvīraharṣaṇaiḥ 16| gajāśvarathaśabdaiśca nāditā bhūrvyakaṃpata | śaktitomarabāṇaughairmuśalaprāsapaṭṭiśaiḥ 17| vyarājata nabhaḥ pūrṇamulkābhiriva saṃvṛtam | nihatairatha nāgāśvaiḥ sarvā bhūmirvyarājata 18| vajrāhatāścalaśiraḥ śakalairiva saṃvṛtā | pramathāhatadaityaughairdaityāhatagaṇaistathā 19| vasāsṛṅmāṃsa paṃkādyairbhūragamyābhavattadā | pramathāhatadaityaughānbhārgavaḥ samajīvayat 20| yuddhe punaḥ punaścaiva mṛtasaṃjīvanī balāt | taṃ dṛṣṭvā vyākulībhūtvā gaṇāḥ sarve bhayārditāḥ 21| śaśaṃsurdevadeveśaṃ tatsarvaṃ śukraceṣṭitam | atha rudramukhātkṛtyā babhūvātīva bhīṣaṇā 22| tālajaṃghodarī vakrā stanāpīḍitabhūruhā | sā yuddhabhūmimāsādya bhakṣayaṃtī mahāsurān 23| bhārgavaṃ svakare dhṛtvā jagāmāṃtarhitābhavat | vidhṛtaṃ bhārgavaṃ dṛṣṭvā daityasainyagaṇāstadā 24| pramlānavadanā darpānnijaghnuryuddhadurmadāḥ | athābhajyata daityānāṃ senā gaṇabhayārditā 25| vāyuvegahatā yadvatprakīrṇatṛṇasaṃhatiḥ | bhagnāṃ gatabhayātsenāṃ dṛṣṭvā harṣaṃ gaṇā yayuḥ 26| niśuṃbhaśuṃbhasenānyau kālanemiśca vīryavān | trayaste vārayāmāsurgaṇasenāṃ mahābalāḥ 27| muṃcataḥ śaravarṣāṇi prāvṛṣīva balāhakāḥ | tato daityaśaraughāste śalabhānāmiva vrajāḥ 28| rurudhuḥ khaṃ diśaḥ sarvā gaṇasenāmakaṃpayan | gaṇāḥ śaraśatairbhinnā rudhirāsāravarṣiṇaḥ 29| vasaṃte kiṃśukābhāsā na prājñāyata kiṃcana | patitāḥ pātyamānāśca chinnābhinnāstadā gaṇāḥ 30| tyaktvā saṃgrāmabhūmiṃ te sarve'pi vimukhābhavan 31| tataḥ prabhagnaṃ svabalaṃ vilokya gajāsyanaṃdīśvarakārtikeyāḥ | cirānvitā daityavarānprasahya nivārayāmāsuramarṣaṇāste 32| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kārtikamāhātmye śrīkṛṣṇasatyabhāmāsaṃvāde daityasenāvadhonāma śatatamo'dhyāyaḥ 100|