Chapter 134

महादेव उवाच। वेत्रवत्यास्तु माहात्म्यं वक्ष्यामि शृणु सुंदरि । यत्र स्नात्वा विमुच्यंते यावदाभूतसंप्लवम् १। वृत्रेण च कृतः कूपो महागंभीरसंज्ञकः । कूपात्सा निःसृता देवी महापापौघनाशिनी २। यथा गंगा तथेयं च सरिच्छ्रेष्ठा सुरोत्तमे । अस्या दर्शनमात्रेण पापौघाः शमयंति च ३। शृणु देवि प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यच्छ्रुत्वा पापिनो दोषैर्विमुक्ताः कर्मबंधनात् ४। चंपके नगरे चैव राजा राज्यं करोति सः । सदा दुष्टो दुष्टरूपो जनानां स प्रपीडकः ५। अधर्मो धर्मरूपश्च विष्णुनिंदापरायणः । देव द्विज निहंता च आश्रमाणां विदूषकः ६। वेदनिंदापरः श्रीमान्मूर्खो वा निर्घृणः शठः । असच्छास्त्रेषु निरतः परदाराभिमर्शकः ७। विदारुणेति नामा च संजातो मूर्ख एव च । कदाचिद्दैवयोगेन आगतस्तां नदीं प्रति ८। आखेटकसमायुक्तः स्वयं कुष्ठी सुरेश्वरि । महापापादयं जातो ब्राह्मणानां च निंदनात् ९। वृथावादी दुरात्मा च शठो वै निर्घृणः पशुः । वेदनिंदारतो नित्यं गोशास्त्राणां प्रदूषकः १०। एवंविधो वने भ्राम्यंस्तृषार्तः स सुहृद्वृतः । अश्वादुत्तीर्य राजाऽसौ जलं पीत्वा गृहं गतः ११। तेनैवोदकपानेन गतं कुष्ठं न संशयः । बुद्धिस्तु निर्मला जाता तस्य राज्ञो विशेषतः १२। विष्णौ भक्तिः समुत्पन्ना तदा तस्य सुरेश्वरि । ततः प्रभृति कालेन स्नानं वै कृतवान्सदा १३। निर्मलो बहुरूपाढ्यो जातस्तत्र सुरेश्वरि । इहलोके सुखं भुक्त्वा कृत्वा यज्ञाननेकशः १४। विप्रेभ्यो दक्षिणां दत्वा स गतो वैष्णवं पदम् । इति ज्ञात्वा तु भो देवि वेत्रवत्यां विशेषतः १५। स्नानं कुर्वंति ये विप्रास्ते मुक्ता नगनंदिनि । राजन्यो वाथ वैश्यो वा शूद्रो वा सुरसत्तमे १६। यत्र स्नानं प्रकुर्वंति ते मुक्ताः पापबंधनात् । कार्तिके वाऽथ माघे वा बाह्यो वा वेदनिंदकः १७। सरितां संगमे स्नात्वा मुच्यते देवि किल्बिषात् । साभ्रमत्याः समं यत्र तस्याः संगः प्रदृश्यते १८। तत्र स्नात्वा विशेषेण मुच्यते ब्रह्महा सदा । खेटकं नगरं दिव्यं स्वर्गरूपं तु वाऽनघे १९। ब्रह्मणा तत्र वै देवि योगाश्च बहवः कृताः । तत्र स्नात्वा च भुक्त्वा च पुनर्जन्म न विद्यते २०। सा द्वितीया स्मृता गंगा कलौ देवि विशेषतः । ये नराः सुखमिच्छंति धनमिच्छंति ये नराः २१। स्वर्गमिच्छंति ये लोकास्ते वै स्नात्वा पुनःपुनः । इहलोके सुखं भुक्त्वा यांति विष्णोः सनातनम् २२। सूर्यवंशे च ये जाताः सोमवंशे तथैव च । आगता वेत्रवत्यां तु स्नात्वा निर्वृतिमागताः २३। दर्शनाद्धरते दुःखं स्पर्शनान्मानसं ह्यघम् । स्नात्वा भुक्त्वा तथा देवि मुक्तिभागी न संशयः २४। स्नानाज्जपात्तथाहोमादनंतं फलमश्नुते । गत्वा वाराणसीतीर्थं भक्त्या चांद्रायणं चरेत् २५। तत्र गत्वा महत्पुण्यं तत्पुण्यं सुरसत्तमे । वेत्रवत्यां विशेषेण पंचत्वं यदि गच्छति २६। स वै चतुर्भुजो भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि ये देवाः पितरस्तथा २७। ते सर्वे च वसंतीह वेत्रवत्यां सुरेश्वरि । किमन्यद्बहुनोक्तेन भूयो भूयो वरानने २८। वेत्रवत्याः समं तीर्थं पृथिव्यां न सनातनि । अहं विष्णुस्तथा ब्रह्मा देवाश्च परमर्षयः २९। तिष्ठंति देवताः सर्वे वेत्रवत्यां महेश्वरि । एककालं द्विकालं वा त्रिकालं च विशेषतः ३०। स्नानं कुर्वंति ये तत्र ते वै मुक्ता न संशयः ३१। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायां उत्तरखंडे वेत्रवती माहात्म्ये चतुस्त्रिंशाधिकशततमोऽध्यायः १३४।

mahādeva uvāca| vetravatyāstu māhātmyaṃ vakṣyāmi śṛṇu suṃdari | yatra snātvā vimucyaṃte yāvadābhūtasaṃplavam 1| vṛtreṇa ca kṛtaḥ kūpo mahāgaṃbhīrasaṃjñakaḥ | kūpātsā niḥsṛtā devī mahāpāpaughanāśinī 2| yathā gaṃgā tatheyaṃ ca saricchreṣṭhā surottame | asyā darśanamātreṇa pāpaughāḥ śamayaṃti ca 3| śṛṇu devi pravakṣyāmi itihāsaṃ purātanam | yacchrutvā pāpino doṣairvimuktāḥ karmabaṃdhanāt 4| caṃpake nagare caiva rājā rājyaṃ karoti saḥ | sadā duṣṭo duṣṭarūpo janānāṃ sa prapīḍakaḥ 5| adharmo dharmarūpaśca viṣṇuniṃdāparāyaṇaḥ | deva dvija nihaṃtā ca āśramāṇāṃ vidūṣakaḥ 6| vedaniṃdāparaḥ śrīmānmūrkho vā nirghṛṇaḥ śaṭhaḥ | asacchāstreṣu nirataḥ paradārābhimarśakaḥ 7| vidāruṇeti nāmā ca saṃjāto mūrkha eva ca | kadāciddaivayogena āgatastāṃ nadīṃ prati 8| ākheṭakasamāyuktaḥ svayaṃ kuṣṭhī sureśvari | mahāpāpādayaṃ jāto brāhmaṇānāṃ ca niṃdanāt 9| vṛthāvādī durātmā ca śaṭho vai nirghṛṇaḥ paśuḥ | vedaniṃdārato nityaṃ gośāstrāṇāṃ pradūṣakaḥ 10| evaṃvidho vane bhrāmyaṃstṛṣārtaḥ sa suhṛdvṛtaḥ | aśvāduttīrya rājā'sau jalaṃ pītvā gṛhaṃ gataḥ 11| tenaivodakapānena gataṃ kuṣṭhaṃ na saṃśayaḥ | buddhistu nirmalā jātā tasya rājño viśeṣataḥ 12| viṣṇau bhaktiḥ samutpannā tadā tasya sureśvari | tataḥ prabhṛti kālena snānaṃ vai kṛtavānsadā 13| nirmalo bahurūpāḍhyo jātastatra sureśvari | ihaloke sukhaṃ bhuktvā kṛtvā yajñānanekaśaḥ 14| viprebhyo dakṣiṇāṃ datvā sa gato vaiṣṇavaṃ padam | iti jñātvā tu bho devi vetravatyāṃ viśeṣataḥ 15| snānaṃ kurvaṃti ye viprāste muktā naganaṃdini | rājanyo vātha vaiśyo vā śūdro vā surasattame 16| yatra snānaṃ prakurvaṃti te muktāḥ pāpabaṃdhanāt | kārtike vā'tha māghe vā bāhyo vā vedaniṃdakaḥ 17| saritāṃ saṃgame snātvā mucyate devi kilbiṣāt | sābhramatyāḥ samaṃ yatra tasyāḥ saṃgaḥ pradṛśyate 18| tatra snātvā viśeṣeṇa mucyate brahmahā sadā | kheṭakaṃ nagaraṃ divyaṃ svargarūpaṃ tu vā'naghe 19| brahmaṇā tatra vai devi yogāśca bahavaḥ kṛtāḥ | tatra snātvā ca bhuktvā ca punarjanma na vidyate 20| sā dvitīyā smṛtā gaṃgā kalau devi viśeṣataḥ | ye narāḥ sukhamicchaṃti dhanamicchaṃti ye narāḥ 21| svargamicchaṃti ye lokāste vai snātvā punaḥpunaḥ | ihaloke sukhaṃ bhuktvā yāṃti viṣṇoḥ sanātanam 22| sūryavaṃśe ca ye jātāḥ somavaṃśe tathaiva ca | āgatā vetravatyāṃ tu snātvā nirvṛtimāgatāḥ 23| darśanāddharate duḥkhaṃ sparśanānmānasaṃ hyagham | snātvā bhuktvā tathā devi muktibhāgī na saṃśayaḥ 24| snānājjapāttathāhomādanaṃtaṃ phalamaśnute | gatvā vārāṇasītīrthaṃ bhaktyā cāṃdrāyaṇaṃ caret 25| tatra gatvā mahatpuṇyaṃ tatpuṇyaṃ surasattame | vetravatyāṃ viśeṣeṇa paṃcatvaṃ yadi gacchati 26| sa vai caturbhujo bhūtvā yāti viṣṇoḥ paraṃ padam | pṛthivyāṃ yāni tīrthāni ye devāḥ pitarastathā 27| te sarve ca vasaṃtīha vetravatyāṃ sureśvari | kimanyadbahunoktena bhūyo bhūyo varānane 28| vetravatyāḥ samaṃ tīrthaṃ pṛthivyāṃ na sanātani | ahaṃ viṣṇustathā brahmā devāśca paramarṣayaḥ 29| tiṣṭhaṃti devatāḥ sarve vetravatyāṃ maheśvari | ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ ca viśeṣataḥ 30| snānaṃ kurvaṃti ye tatra te vai muktā na saṃśayaḥ 31| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāṃ uttarakhaṃḍe vetravatī māhātmye catustriṃśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ 134|