Chapter 70

व्यास उवाच- ततो देवांतको दैत्यो व्यनदत्समरं प्रति। रणं चकार धर्मेण संदष्टौष्ठपुटो बली१। स गत्वा चाब्रवीद्वाक्यं सर्वलोकविगर्हितं। न जानासि महद्धर्मं दुष्ट मोहाद्यथाक्रमम्२। पापपुण्यप्रयोगेण निग्रहानुग्रहे प्रभुः। अहं च निर्मितो धात्रा करोमि तव शासनम्३। न जानासि यतो धर्मं कालमृत्यु पुरःसरः। न रोगो न जरा कालो न मृत्युर्न च किंकरः४। धर्मात्प्रचलितः कर्मी कष्टं याति दिवानिशम्। उक्तं वसुं महावीर्यं यमं धर्मैकसाक्षिकम्५। स जघान त्रिभिर्बाणैः कालमृत्युसमप्रभैः। प्रचिच्छेद स धर्मात्मा ते त्वन्यैर्विशिखैस्त्रिभिः६। ततस्तूच्चैः शरैः प्राज्यैर्युगांतानलसप्रभैः। निजघान यमं संख्ये स चिच्छेद शरैः शरान्७। एतस्मिन्नंतरे क्रुद्धौ परस्परजयैषिणौ। जघ्नतुः समरेन्योन्यं महाबलपराक्रमौ८। अहोरात्रं तयोर्युद्धमवर्त्तत सुदारुणम्। एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धः शक्त्या प्रशमनं रुषा९। बिभेद दैत्यशार्दूलो ह्यहंकारयुतो बली। तामेवाथ रुषा धर्मो गृहीत्वा शक्तिकां द्रुतं१०। निजघान तयैवामुंस्तनयोरंतरे भृशम्। स विह्वलित सर्वांगो मुखादागतशोणितः११। ततः क्रुद्धो महातेजा धृत्वा दंडं सुदारुणम्। अमोघं पातयामास तस्य दैत्यस्य विग्रहे१२। साश्वं रथं तथा सूतं योद्धारं शस्त्रसंचयम्। चकार भस्मसात्तं च शमनः क्रोधमूर्च्छितः१३। पतिते च तथा दैत्ये दुर्धर्षो नाम दानवः। शमनं शूलहस्तस्तु प्रदुद्राव जिघांसया१४। शूलहस्तं समायांतं बडवानलसन्निभम्। आससाद रणे मृत्युः शक्तिहस्तोतिनिर्भयः१५। स च दृष्ट्वाऽसुरो मृत्युं शूलेनैव जघान ह। शक्तिं चैव ततो मृत्युः प्रचिक्षेप रणाजिरे१६। संदह्य सहसा शूलं वह्निकूटसमप्रभम्। दैत्यस्य हृदयं भित्वा गता सा च धरातलम्१७। सरथः स पपातोर्व्यां शक्तिजर्जरविग्रहः। अथान्यो दुर्मुखो मृत्युं कृष्टचापो महाबलः१८। खड्गचर्मधरः कालो रथ एव गतोभवत्। दृष्ट्वा तं विशिखैः प्राज्यैर्जघान स यमं रणे१९। स चाप्लत्य रथाद्देवो ह्यसिना च सकुंडलम्। शिरश्चिच्छेद सहसा पातयित्वा च भूतले२०। हतशेषं बलं सर्वं प्रदुद्राव दिशो दश२१। इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवांतकर्दुर्धर्षदुर्मुखवधोनाम सप्ततिमोऽध्यायः७०।

vyāsa uvāca- tato devāṃtako daityo vyanadatsamaraṃ prati| raṇaṃ cakāra dharmeṇa saṃdaṣṭauṣṭhapuṭo balī1| sa gatvā cābravīdvākyaṃ sarvalokavigarhitaṃ| na jānāsi mahaddharmaṃ duṣṭa mohādyathākramam2| pāpapuṇyaprayogeṇa nigrahānugrahe prabhuḥ| ahaṃ ca nirmito dhātrā karomi tava śāsanam3| na jānāsi yato dharmaṃ kālamṛtyu puraḥsaraḥ| na rogo na jarā kālo na mṛtyurna ca kiṃkaraḥ4| dharmātpracalitaḥ karmī kaṣṭaṃ yāti divāniśam| uktaṃ vasuṃ mahāvīryaṃ yamaṃ dharmaikasākṣikam5| sa jaghāna tribhirbāṇaiḥ kālamṛtyusamaprabhaiḥ| praciccheda sa dharmātmā te tvanyairviśikhaistribhiḥ6| tatastūccaiḥ śaraiḥ prājyairyugāṃtānalasaprabhaiḥ| nijaghāna yamaṃ saṃkhye sa ciccheda śaraiḥ śarān7| etasminnaṃtare kruddhau parasparajayaiṣiṇau| jaghnatuḥ samarenyonyaṃ mahābalaparākramau8| ahorātraṃ tayoryuddhamavarttata sudāruṇam| etasminnantare kruddhaḥ śaktyā praśamanaṃ ruṣā9| bibheda daityaśārdūlo hyahaṃkārayuto balī| tāmevātha ruṣā dharmo gṛhītvā śaktikāṃ drutaṃ10| nijaghāna tayaivāmuṃstanayoraṃtare bhṛśam| sa vihvalita sarvāṃgo mukhādāgataśoṇitaḥ11| tataḥ kruddho mahātejā dhṛtvā daṃḍaṃ sudāruṇam| amoghaṃ pātayāmāsa tasya daityasya vigrahe12| sāśvaṃ rathaṃ tathā sūtaṃ yoddhāraṃ śastrasaṃcayam| cakāra bhasmasāttaṃ ca śamanaḥ krodhamūrcchitaḥ13| patite ca tathā daitye durdharṣo nāma dānavaḥ| śamanaṃ śūlahastastu pradudrāva jighāṃsayā14| śūlahastaṃ samāyāṃtaṃ baḍavānalasannibham| āsasāda raṇe mṛtyuḥ śaktihastotinirbhayaḥ15| sa ca dṛṣṭvā'suro mṛtyuṃ śūlenaiva jaghāna ha| śaktiṃ caiva tato mṛtyuḥ pracikṣepa raṇājire16| saṃdahya sahasā śūlaṃ vahnikūṭasamaprabham| daityasya hṛdayaṃ bhitvā gatā sā ca dharātalam17| sarathaḥ sa papātorvyāṃ śaktijarjaravigrahaḥ| athānyo durmukho mṛtyuṃ kṛṣṭacāpo mahābalaḥ18| khaḍgacarmadharaḥ kālo ratha eva gatobhavat| dṛṣṭvā taṃ viśikhaiḥ prājyairjaghāna sa yamaṃ raṇe19| sa cāplatya rathāddevo hyasinā ca sakuṃḍalam| śiraściccheda sahasā pātayitvā ca bhūtale20| hataśeṣaṃ balaṃ sarvaṃ pradudrāva diśo daśa21| iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe devāṃtakardurdharṣadurmukhavadhonāma saptatimo'dhyāyaḥ70|