Chapter 101

नारद उवाच- ते गणाधिपतीन्दृष्ट्वा नंदीभमुखषण्मुखान् । अमर्षादभ्यधावंत द्वंद्वयुद्धाय दानवाः १। नंदिनं कालनेमिश्च शुंभो लंबोदरं तथा । निशुंभः षण्मुखं वेगादभ्यधावत दंशितः २। निशुंभः कार्तिकेयस्य मयूरं पंचभिः शरैः । हृदि विव्याध वेगेन मूर्छितः स पपात च ३। ततः शक्तिधरः शक्तिं यावज्जग्राह रोषितः । तावन्निशुंभो वेगेन स्वशक्त्या तमपातयत् ४। ततो नंदीश्वरो बाणैः कालनेमिमविध्यत । सप्तभिश्च हयान्केतूंस्त्रिभिः सारथिमच्छिनत् ५। कालनेमिस्तु संक्रुद्धो धनुश्चिच्छेद नंदिनः । तदपास्य सशूलेन तं वक्षस्य हनद्दृढम् ६। सशूलभिन्नहृदयो हताश्वो हतसारथिः । अद्रेः शिखरमामुच्य शैलाद्रिं सोऽप्यपातयत् ७। अथ शुंभो गणेशश्च रथमूषकवाहनौ । युध्यमानौ शरव्रातैः परस्परमविध्यताम् ८। अथ शुंभं गणाध्यक्षो हृदि विव्याध पत्रिणा । सारथिं पंचभिर्बाणैः पातयामास भूतले ९। ततः शुंभोऽतिक्रुद्धोऽपि बाणषष्ट्या गणाधिपम् । मूषकं च त्रिभिर्विद्ध्वा ननाद जलदस्वनः १०। मूषकः शरभिन्नांगश्चचाल कृतवेदनः । लंबोदरः समुत्तीर्य पदातिरभवन्नृप ११। ततो लंबोदरः शुंभं हत्वा परशुना हृदि । अपातयत्तदा भूमौ मूषकं चारुहत्पुनः १२। कालनेमिर्निशुंभश्च उभौ लंबोदरं शरैः । युगपज्जघ्नतुः कोपात्तोत्रेणेव महाद्विपम् १३। तं पीड्यमानमालोक्य वीरभद्रो महाबलः । अभ्यधावत वेगेन भूतकोटियुतस्तदा १४। कूष्मांडा भैरवाश्चापि वेताला योगिनीगणाः । पिशाचा योगिनीसंघा गणाश्चापि तमन्वयुः १५। ततः किलकिलाशब्दैः सिंहनादैः सघुर्घुरैः । विनादिता डमरुकैः पृथिवी समकंपत १६। ततो भूतानि धावंति भक्षयंति स्म दानवान् । उत्पतंति पतंति स्म ननृतुश्चरणांगणे १७। नंदी च कार्तिकेयश्च समायातौ त्वरान्वितौ । निजघ्नतू रणे दैत्यान्निरंतर शरव्रजैः १८। छिन्नभिन्नाह तैर्दैत्यैः पातितैर्भर्त्सितैस्तथा । व्याकुला सा भवत्सेना विषण्णवदना तदा १९। प्रविध्वस्तां ततः सेनां दृष्ट्वा सागरनंदनः । रथेनातिपताकेन गणानभिययौ बली २०। हस्त्यश्वरथसंह्रादः शंखभेरीरवस्तदा । अभवत्सिंहनादश्च सेनयोरुभयोस्तदा २१। जालंधरशरव्रातैर्नीहारपटलैरिव । द्यावापृथिव्योराच्छन्नमंतरं समपद्यत २२। गणेशं पंचभिर्विध्वा शैलाद्रिमपि पंचभिः । वीरभद्रं च विंशत्या ननाद जलदस्वनः २३। कार्तिकेयस्ततो दैत्यं शक्त्या विव्याध सत्वरः । व्याघूर्णः शक्तिनिर्भिन्नः किंचिद्व्याकुलमानसः २४। ततः क्रोधपरीताक्षः कार्तिकेयं जलंधरः । गदया ताडयामास स च भूमितलेऽपतत् २५। तथैव नंदिनं वेगादपातयत भूतले । ततो गणेश्वरः क्रुद्धो गदां परशुनाच्छिनत् २६। वीरभद्रस्त्रिभिर्बाणैर्हृदि विव्याध दानवम् । सप्तभिश्च हयान्केतून्धनुश्छन्नं च चिच्छिदे २७। ततोऽतिक्रुद्धो दैत्येंद्रः शक्तिमुद्यम्य दारुणाम् । गणेशं पातयामास रथमन्यं समारुहत् २८। अभ्ययादथ वेगेन वीरभद्रं रुषान्वितः । ततस्तौ सूर्यसंकाशौ युयुधाते परस्परम् २९। वीरभद्रस्तस्य हयांस्तथा बाणैरपातयत् । धनुश्चिच्छेद दैत्येंद्रो युयुधे परिघायुधः ३०। स वीरभद्रं त्वरयाभिगम्य जघान दैत्यः परिघेन मूर्ध्नि । स चापि दैत्यः प्रविभिन्नमूर्द्धा पपात भूमौ रुधिरं समुद्गिरन् ३१। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामुत्तरखंडे कार्त्तिकमाहात्म्ये श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे दैत्यसेनापराभवोनाम एकाधिकशततमोऽध्यायः १०१।

nārada uvāca- te gaṇādhipatīndṛṣṭvā naṃdībhamukhaṣaṇmukhān | amarṣādabhyadhāvaṃta dvaṃdvayuddhāya dānavāḥ 1| naṃdinaṃ kālanemiśca śuṃbho laṃbodaraṃ tathā | niśuṃbhaḥ ṣaṇmukhaṃ vegādabhyadhāvata daṃśitaḥ 2| niśuṃbhaḥ kārtikeyasya mayūraṃ paṃcabhiḥ śaraiḥ | hṛdi vivyādha vegena mūrchitaḥ sa papāta ca 3| tataḥ śaktidharaḥ śaktiṃ yāvajjagrāha roṣitaḥ | tāvanniśuṃbho vegena svaśaktyā tamapātayat 4| tato naṃdīśvaro bāṇaiḥ kālanemimavidhyata | saptabhiśca hayānketūṃstribhiḥ sārathimacchinat 5| kālanemistu saṃkruddho dhanuściccheda naṃdinaḥ | tadapāsya saśūlena taṃ vakṣasya hanaddṛḍham 6| saśūlabhinnahṛdayo hatāśvo hatasārathiḥ | adreḥ śikharamāmucya śailādriṃ so'pyapātayat 7| atha śuṃbho gaṇeśaśca rathamūṣakavāhanau | yudhyamānau śaravrātaiḥ parasparamavidhyatām 8| atha śuṃbhaṃ gaṇādhyakṣo hṛdi vivyādha patriṇā | sārathiṃ paṃcabhirbāṇaiḥ pātayāmāsa bhūtale 9| tataḥ śuṃbho'tikruddho'pi bāṇaṣaṣṭyā gaṇādhipam | mūṣakaṃ ca tribhirviddhvā nanāda jaladasvanaḥ 10| mūṣakaḥ śarabhinnāṃgaścacāla kṛtavedanaḥ | laṃbodaraḥ samuttīrya padātirabhavannṛpa 11| tato laṃbodaraḥ śuṃbhaṃ hatvā paraśunā hṛdi | apātayattadā bhūmau mūṣakaṃ cāruhatpunaḥ 12| kālanemirniśuṃbhaśca ubhau laṃbodaraṃ śaraiḥ | yugapajjaghnatuḥ kopāttotreṇeva mahādvipam 13| taṃ pīḍyamānamālokya vīrabhadro mahābalaḥ | abhyadhāvata vegena bhūtakoṭiyutastadā 14| kūṣmāṃḍā bhairavāścāpi vetālā yoginīgaṇāḥ | piśācā yoginīsaṃghā gaṇāścāpi tamanvayuḥ 15| tataḥ kilakilāśabdaiḥ siṃhanādaiḥ saghurghuraiḥ | vināditā ḍamarukaiḥ pṛthivī samakaṃpata 16| tato bhūtāni dhāvaṃti bhakṣayaṃti sma dānavān | utpataṃti pataṃti sma nanṛtuścaraṇāṃgaṇe 17| naṃdī ca kārtikeyaśca samāyātau tvarānvitau | nijaghnatū raṇe daityānniraṃtara śaravrajaiḥ 18| chinnabhinnāha tairdaityaiḥ pātitairbhartsitaistathā | vyākulā sā bhavatsenā viṣaṇṇavadanā tadā 19| pravidhvastāṃ tataḥ senāṃ dṛṣṭvā sāgaranaṃdanaḥ | rathenātipatākena gaṇānabhiyayau balī 20| hastyaśvarathasaṃhrādaḥ śaṃkhabherīravastadā | abhavatsiṃhanādaśca senayorubhayostadā 21| jālaṃdharaśaravrātairnīhārapaṭalairiva | dyāvāpṛthivyorācchannamaṃtaraṃ samapadyata 22| gaṇeśaṃ paṃcabhirvidhvā śailādrimapi paṃcabhiḥ | vīrabhadraṃ ca viṃśatyā nanāda jaladasvanaḥ 23| kārtikeyastato daityaṃ śaktyā vivyādha satvaraḥ | vyāghūrṇaḥ śaktinirbhinnaḥ kiṃcidvyākulamānasaḥ 24| tataḥ krodhaparītākṣaḥ kārtikeyaṃ jalaṃdharaḥ | gadayā tāḍayāmāsa sa ca bhūmitale'patat 25| tathaiva naṃdinaṃ vegādapātayata bhūtale | tato gaṇeśvaraḥ kruddho gadāṃ paraśunācchinat 26| vīrabhadrastribhirbāṇairhṛdi vivyādha dānavam | saptabhiśca hayānketūndhanuśchannaṃ ca cicchide 27| tato'tikruddho daityeṃdraḥ śaktimudyamya dāruṇām | gaṇeśaṃ pātayāmāsa rathamanyaṃ samāruhat 28| abhyayādatha vegena vīrabhadraṃ ruṣānvitaḥ | tatastau sūryasaṃkāśau yuyudhāte parasparam 29| vīrabhadrastasya hayāṃstathā bāṇairapātayat | dhanuściccheda daityeṃdro yuyudhe parighāyudhaḥ 30| sa vīrabhadraṃ tvarayābhigamya jaghāna daityaḥ parighena mūrdhni | sa cāpi daityaḥ pravibhinnamūrddhā papāta bhūmau rudhiraṃ samudgiran 31| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahasrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kārttikamāhātmye śrīkṛṣṇasatyabhāmāsaṃvāde daityasenāparābhavonāma ekādhikaśatatamo'dhyāyaḥ 101|