Chapter 114

कुंजल उवाच- अथ ते दानवाः सर्वे हुंडस्य परिचारकाः । नहुषस्यापि संवादं रंभया तु यथाश्रुतम् १। आचचक्षुश्च दैत्येंद्रं हुंडं सर्वं सुभाषितम् । तमाकर्ण्य स चुक्रोध दूतं वाक्यमथाब्रवीत् २। गच्छ वीर ममादेशाज्जानीहि पुरुषं हि तम् । संभाषते तया सार्द्धं पुरुषः शिवकन्यया ३। स्वामिनिर्देशमाकर्ण्य जगाम लघुदानवः । विविक्ते नहुषं वीरमिदं वचनमब्रवीत् ४। रथेन साश्वसूतेन दिव्येन परितिष्ठति । धनुषा दिव्यबाणैस्तु सभायां हि भयंकरः ५। कस्य केन तु कार्येण प्रेषितः केन वैभवान् । अनया रंभया तेऽद्य अन्यया शिवकन्यया ६। किमुक्तं तत्स्फुटं सर्वं कथयस्व ममाग्रतः । हुंडस्य देवमर्दस्य न बिभेति भवान्कथम् ७। एतन्मे सर्वमाचक्ष्व यदि जीवितुमिच्छसि । सत्वरं गच्छ मा तिष्ठ दुःसहो दानवाधिपः ८। नहुष उवाच- योऽसावायुर्बली राजा सप्तद्वीपाधिपः प्रभुः । तस्य मां तनयं विद्धि सर्वदैत्यविनाशनम् ९। नहुषं नाम विख्यातं देवब्राह्मणपूजकम् । हुंडेनापहृतं बाल्ये स्वामिना तव दानव १०। सेयं कन्या शिवस्यापि दैत्येनापहृता पुरा । घोरं तपश्चरत्येषा हुंडस्यापि वधाय च ११। योहमादौ हृतो बालस्त्वया यः सूतिकागृहात् । दास्या अपि करे दत्तः सूदस्यापि दुरात्मना १२। वधार्थं श्रूयतां पाप सोहमद्य समागतः । अस्यापि हुंडदैत्यस्य दुष्टस्य पापकर्मणः १३। अन्यांश्च दानवान्घोरान्नयिष्ये यमसादनम् । मामेवं विद्धि पापिष्ठ एवं कथय दानवम् १४। एवमाकर्ण्य तत्सर्वं नहुषस्य महात्मनः । गत्वा हुंडं स दुष्टात्मा आचचक्षेऽस्य भाषितम् १५। निशम्य तन्मुखात्तूर्णं चुक्रोध दितिजेश्वरः । कस्मात्सूदेन पापेन तया दास्या न घातितः १६। सोयं वृद्धिं समायातो मया व्याधिरुपेक्षितः । अथैनं घातयिष्यामि अनया शिवकन्यया १७। आयोः पुत्रं खलं युद्धे बाणैरेभिः शिलाशितैः । एवं सचिंतयित्वा तु सारथिं वाक्यमब्रवीत् १८। स्यंदनं योजयस्व त्वं तुरगैः साधुभिः शिवैः । सेनाध्यक्षं समाहूय इत्युवाच समातुरः १९। सज्जतां मम सैन्यं त्वं शूरान्नागान्प्रकल्पय । सारोहैस्तुरगान्योधान्पताकाच्छत्रचामरैः २०। चतुरंगबलं मेऽद्य योजयस्व हि सत्वरम् । एवमाकर्ण्य तत्तस्य हुंडस्यापि ततो लघुः २१। सेनाध्यक्षो महाप्राज्ञः सर्वं चक्रे यथाविधि । चतुरंगेन तेनासौ बलेन महता वृतः २२। जगाम नहुषं वीरं चापबाणधरं रणे । इंद्रस्य स्यंदने युक्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम् २३। उद्यंतं समरे वीरं दुरापं देवदानवैः । पश्यंति गगने देवा विमानस्था महौजसः २४। तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम् । सूत उवाच- अथ ते दानवाः सर्वे ववृषुस्तं शरोत्तमैः २५। खड्गैः पाशैर्महाशूलैः शक्तिभिस्तु परश्वधैः । युयुधुः संयुगे तेन नहुषेण महात्मना २६। संरब्धा गर्जमानास्ते यथा मेघा गिरौ तथा । तद्विक्रमं समालोक्य आयुपुत्रः प्रतापवान् २७। इंद्रायुधसमं चापं विस्फार्य स गुणस्वरम् । वज्रस्फोटसमः शब्दश्चापस्यापि महात्मनः २८। नहुषेण कृतो विप्रा दानवानां भयप्रदः । महता तेन घोषेण दानवाः प्रचकंपिरे २९। कश्मलाविष्टहृदया भग्नसत्वा महाहवे ३०। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः ११४।

kuṃjala uvāca- atha te dānavāḥ sarve huṃḍasya paricārakāḥ | nahuṣasyāpi saṃvādaṃ raṃbhayā tu yathāśrutam 1| ācacakṣuśca daityeṃdraṃ huṃḍaṃ sarvaṃ subhāṣitam | tamākarṇya sa cukrodha dūtaṃ vākyamathābravīt 2| gaccha vīra mamādeśājjānīhi puruṣaṃ hi tam | saṃbhāṣate tayā sārddhaṃ puruṣaḥ śivakanyayā 3| svāminirdeśamākarṇya jagāma laghudānavaḥ | vivikte nahuṣaṃ vīramidaṃ vacanamabravīt 4| rathena sāśvasūtena divyena paritiṣṭhati | dhanuṣā divyabāṇaistu sabhāyāṃ hi bhayaṃkaraḥ 5| kasya kena tu kāryeṇa preṣitaḥ kena vaibhavān | anayā raṃbhayā te'dya anyayā śivakanyayā 6| kimuktaṃ tatsphuṭaṃ sarvaṃ kathayasva mamāgrataḥ | huṃḍasya devamardasya na bibheti bhavānkatham 7| etanme sarvamācakṣva yadi jīvitumicchasi | satvaraṃ gaccha mā tiṣṭha duḥsaho dānavādhipaḥ 8| nahuṣa uvāca- yo'sāvāyurbalī rājā saptadvīpādhipaḥ prabhuḥ | tasya māṃ tanayaṃ viddhi sarvadaityavināśanam 9| nahuṣaṃ nāma vikhyātaṃ devabrāhmaṇapūjakam | huṃḍenāpahṛtaṃ bālye svāminā tava dānava 10| seyaṃ kanyā śivasyāpi daityenāpahṛtā purā | ghoraṃ tapaścaratyeṣā huṃḍasyāpi vadhāya ca 11| yohamādau hṛto bālastvayā yaḥ sūtikāgṛhāt | dāsyā api kare dattaḥ sūdasyāpi durātmanā 12| vadhārthaṃ śrūyatāṃ pāpa sohamadya samāgataḥ | asyāpi huṃḍadaityasya duṣṭasya pāpakarmaṇaḥ 13| anyāṃśca dānavānghorānnayiṣye yamasādanam | māmevaṃ viddhi pāpiṣṭha evaṃ kathaya dānavam 14| evamākarṇya tatsarvaṃ nahuṣasya mahātmanaḥ | gatvā huṃḍaṃ sa duṣṭātmā ācacakṣe'sya bhāṣitam 15| niśamya tanmukhāttūrṇaṃ cukrodha ditijeśvaraḥ | kasmātsūdena pāpena tayā dāsyā na ghātitaḥ 16| soyaṃ vṛddhiṃ samāyāto mayā vyādhirupekṣitaḥ | athainaṃ ghātayiṣyāmi anayā śivakanyayā 17| āyoḥ putraṃ khalaṃ yuddhe bāṇairebhiḥ śilāśitaiḥ | evaṃ saciṃtayitvā tu sārathiṃ vākyamabravīt 18| syaṃdanaṃ yojayasva tvaṃ turagaiḥ sādhubhiḥ śivaiḥ | senādhyakṣaṃ samāhūya ityuvāca samāturaḥ 19| sajjatāṃ mama sainyaṃ tvaṃ śūrānnāgānprakalpaya | sārohaisturagānyodhānpatākācchatracāmaraiḥ 20| caturaṃgabalaṃ me'dya yojayasva hi satvaram | evamākarṇya tattasya huṃḍasyāpi tato laghuḥ 21| senādhyakṣo mahāprājñaḥ sarvaṃ cakre yathāvidhi | caturaṃgena tenāsau balena mahatā vṛtaḥ 22| jagāma nahuṣaṃ vīraṃ cāpabāṇadharaṃ raṇe | iṃdrasya syaṃdane yuktaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam 23| udyaṃtaṃ samare vīraṃ durāpaṃ devadānavaiḥ | paśyaṃti gagane devā vimānasthā mahaujasaḥ 24| tejojvālāsamākīrṇaṃ dvitīyamiva bhāskaram | sūta uvāca- atha te dānavāḥ sarve vavṛṣustaṃ śarottamaiḥ 25| khaḍgaiḥ pāśairmahāśūlaiḥ śaktibhistu paraśvadhaiḥ | yuyudhuḥ saṃyuge tena nahuṣeṇa mahātmanā 26| saṃrabdhā garjamānāste yathā meghā girau tathā | tadvikramaṃ samālokya āyuputraḥ pratāpavān 27| iṃdrāyudhasamaṃ cāpaṃ visphārya sa guṇasvaram | vajrasphoṭasamaḥ śabdaścāpasyāpi mahātmanaḥ 28| nahuṣeṇa kṛto viprā dānavānāṃ bhayapradaḥ | mahatā tena ghoṣeṇa dānavāḥ pracakaṃpire 29| kaśmalāviṣṭahṛdayā bhagnasatvā mahāhave 30| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmye cyavanacaritre nahuṣākhyāne caturdaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ 114|