Chapter 136

पार्वत्युवाच। साभ्रमत्यपि यान्देशान्नंदिकुंडाद्विनिःसृता । गच्छंती पावयामास कान्कान्देशान्वदस्व मे । चकार कानि तीर्थानि विलंघ्यार्बुदपर्वतम् १। सूत उवाच। इति तत्रोदिते देव्या महादेवः स विश्वराट् । उवाच वचनं तां वै पार्वतीं विश्वमोहिनीम् २। महादेव उवाच। नंदिकुंडात्प्रथमतः तीर्थात्परमपावनात् । कपालमोचनं तीर्थं मुनिभिः संप्रकारितम् ३। सर्वतेजोधिकं तीर्थं पावनात्पावनं परम् । अत्र मया परित्यक्तं कपालं ब्रह्मसंज्ञकम् ४। कपालमोचनं तीर्थमतो जातं हि पार्वति । पावनं सर्वभूतानां प्रकटं लोकविश्रुतम् ५। कपालकुंडमाख्यातं तत्तीर्थं तीर्थराजकम् । यत्र देवास्तथा नागा गंधर्वाः किंनरादयः ६। निवसंति महात्मानस्तीर्थे वै निर्मले शुभे । त्रैलोक्ये विश्रुतं तीर्थं दानदं मुक्तिदायकम् ७। तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा कपालेशं प्रपूजयेत् । उपोष्य रजनीमेकां कृत्वा ब्राह्मणभोजनम् ८। तत्रापि वस्त्रदानेन अग्निहोत्रफलं लभेत् । तस्मिंस्तीर्थे तु यः कश्चिद्दर्शनव्रतमास्थितः ९। संत्यज्य देहमात्मानं शिवलोकं व्रजेद्ध्रुवम् । अस्मिंस्तीर्थे पुरा स्नानात्सौदासो ब्रह्महत्यया १०। मोचितो विमलं ज्ञानं प्राप्तवान्वै सुरेश्वरि । भागीरथ्यान्वये जातः सुदासाख्यो महाबली ११। तस्य पुत्रो मित्रसहः सौदासेति च विश्रुतः । वसिष्ठशापतः प्राप्तः सौदासो राक्षसीं तनुम् १२। साभ्रमत्यां कृतस्नानो विमुक्तः शापजादघात् । अत्र गंगा च यमुना गोदावरी सरस्वती १३। नंदितीर्थे वसंत्येताः पवित्राः पुण्यदाः सदा । गोदानं भूमिदानं च शय्यादानं तथैव च १४। कन्यादानं विशेषेण कर्तव्यं ज्ञानिभिर्नरैः । एतद्दानसमं प्रोक्तं साभ्रमत्यावगाहनम् १५। यत्र वै सकलान्येव पतितानीह भूतले । वारिणा स्पर्शमात्रेण शुद्धत्वं यांति तान्यपि १६। अत्र श्राद्धं प्रकुर्वाणो नरो वै भक्तितत्परः । पितरस्तस्य संतुष्टा गच्छंति परमं पदम् १७। एतदाख्यानकं दिव्यं ये शृण्वंति नराः सदा । सर्वपापविनिर्मुक्ता विष्णोः सायुज्यमाप्नुयुः १८। कर्मणा मनसा वाचा ये स्तुवंति महेश्वरम् । न तेषां विद्यते दुःखं यावदाभूतसंप्लवम् १९। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमा। महेश्वरसंवादे नंदितीर्थमहिमानाम षट्त्रिंशाधिकशततमोऽध्यायः १३६।

pārvatyuvāca| sābhramatyapi yāndeśānnaṃdikuṃḍādviniḥsṛtā | gacchaṃtī pāvayāmāsa kānkāndeśānvadasva me | cakāra kāni tīrthāni vilaṃghyārbudaparvatam 1| sūta uvāca| iti tatrodite devyā mahādevaḥ sa viśvarāṭ | uvāca vacanaṃ tāṃ vai pārvatīṃ viśvamohinīm 2| mahādeva uvāca| naṃdikuṃḍātprathamataḥ tīrthātparamapāvanāt | kapālamocanaṃ tīrthaṃ munibhiḥ saṃprakāritam 3| sarvatejodhikaṃ tīrthaṃ pāvanātpāvanaṃ param | atra mayā parityaktaṃ kapālaṃ brahmasaṃjñakam 4| kapālamocanaṃ tīrthamato jātaṃ hi pārvati | pāvanaṃ sarvabhūtānāṃ prakaṭaṃ lokaviśrutam 5| kapālakuṃḍamākhyātaṃ tattīrthaṃ tīrtharājakam | yatra devāstathā nāgā gaṃdharvāḥ kiṃnarādayaḥ 6| nivasaṃti mahātmānastīrthe vai nirmale śubhe | trailokye viśrutaṃ tīrthaṃ dānadaṃ muktidāyakam 7| tatra snātvā śucirbhūtvā kapāleśaṃ prapūjayet | upoṣya rajanīmekāṃ kṛtvā brāhmaṇabhojanam 8| tatrāpi vastradānena agnihotraphalaṃ labhet | tasmiṃstīrthe tu yaḥ kaściddarśanavratamāsthitaḥ 9| saṃtyajya dehamātmānaṃ śivalokaṃ vrajeddhruvam | asmiṃstīrthe purā snānātsaudāso brahmahatyayā 10| mocito vimalaṃ jñānaṃ prāptavānvai sureśvari | bhāgīrathyānvaye jātaḥ sudāsākhyo mahābalī 11| tasya putro mitrasahaḥ saudāseti ca viśrutaḥ | vasiṣṭhaśāpataḥ prāptaḥ saudāso rākṣasīṃ tanum 12| sābhramatyāṃ kṛtasnāno vimuktaḥ śāpajādaghāt | atra gaṃgā ca yamunā godāvarī sarasvatī 13| naṃditīrthe vasaṃtyetāḥ pavitrāḥ puṇyadāḥ sadā | godānaṃ bhūmidānaṃ ca śayyādānaṃ tathaiva ca 14| kanyādānaṃ viśeṣeṇa kartavyaṃ jñānibhirnaraiḥ | etaddānasamaṃ proktaṃ sābhramatyāvagāhanam 15| yatra vai sakalānyeva patitānīha bhūtale | vāriṇā sparśamātreṇa śuddhatvaṃ yāṃti tānyapi 16| atra śrāddhaṃ prakurvāṇo naro vai bhaktitatparaḥ | pitarastasya saṃtuṣṭā gacchaṃti paramaṃ padam 17| etadākhyānakaṃ divyaṃ ye śṛṇvaṃti narāḥ sadā | sarvapāpavinirmuktā viṣṇoḥ sāyujyamāpnuyuḥ 18| karmaṇā manasā vācā ye stuvaṃti maheśvaram | na teṣāṃ vidyate duḥkhaṃ yāvadābhūtasaṃplavam 19| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umā| maheśvarasaṃvāde naṃditīrthamahimānāma ṣaṭtriṃśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ 136|