Chapter 179

[https://www.youtube.com/watch?v=0Z2Supm-8bw&t=0s हिन्दी रूपान्तरणम्]श्रीभगवानुवाच। पंचमस्याधुना देवि माहात्म्यं लोकपूजितम् । कथयामि समासेन सावधाना शृणु प्रिये १। [http://puranastudy.000space.com/pur_index17/pva16.htm पिङ्गलोपरि पौराणिक संदर्भाः], [http://puranastudy.000space.com/pur_index17/pingal.htm पिङ्गलोपरि टिप्पणी] पिंगलो नाम भद्रेषु पुरुकुत्सपुरे द्विजः । अवदाते कुले जातो विश्रुते वेदवादिनाम् २। कुलोचितानि शास्त्राणि तथा वेदान्विसृज्य सः । तौर्यत्रिके मतिं चक्रे वादयन्मुरजादिकम् ३। कृतश्रमस्ततस्तत्र गीते नृत्ये च वादने । परां प्रसिद्धिमासाद्य नृपसद्म विवेश सः ४। समातस्थे स तेनासौ पुरा भूमिभुजा सह । परदारानुपाहृत्य बुभुजे ता अनन्यधीः ५। तत उत्सिक्तगर्वोऽयं सूचमानो निरंकुशः । परच्छिद्राणि चामुष्मै विविक्ते स निरंतरम् ६। तस्यासीदरुणा नाम भार्या हीनकुलोद्भवा ७। भ्रमत्यन्वेषयंती सा कामुकेन विहारिणी । तमंतरायं मन्वाना निशीथिन्यां निजालये ८। निजघान शिरश्छित्त्वा निचखान महीतले । वियोजितस्तः प्राणैरुपेत्य यमसादनम् ९। दुर्जयान्नरकान्भुंक्त्वा गृध्रोऽभूद्विजने वने । भगंदरेण रोगेण सापि हित्वा वरां तनुम् १०। उपेत्य नरकान्घोरान्जज्ञे तत्र वने शुकी । कणानादातुकामां तां संचरंतीमितस्ततः ११। विददार नखैस्तीक्ष्णैर्गृध्रो वैरमनुस्मरन् । नृकपाले[https://vedastudy.weebly.com/kapaala.html कपालोपरि टिप्पणी] पयः पूर्णे निपतंतीं ततः शुकीम् १२। अभिदुद्राव गृध्रोऽपि निजघ्ने स च जालिकैः । पत्नीवियोजिता प्राणैर्नृकपालजले ततः १३। तत्रैव निममज्जा सा वेत्यक्रूरतरः खगः । पितृलोकं प्रपेदाते नीतौ तौ यमकिंकरैः । प्राक्कृतं दुष्कृतं कर्म स्मरंतौ भयभागिनौ १४। ततो यमः समालोक्य तयोः कर्म जुगुप्सितम् । अकस्मादेवतत्स्नानान्मरणे सुकृतं महत् १५। अनुजज्ञे ततो लोकमीप्सितं गंतुमेतयोः । महापातकसंघातैरपि दुर्द्धर्षमानसौ १६। ततोविस्मयमापन्नौ स्मृत्वा तौ दुष्कृतं निजम् । उपेत्य प्रणतौ भूत्वा वैवस्वतमपृच्छताम् १७। संचितं दुष्कृतं पूर्वमावाभ्यामपि गर्हितम् । लोकानामीप्सितानां तु को हेतुस्तद्वदस्व नौ १८। एवमुक्तस्ततस्ताभ्यामाह वैवस्वतो वचः । आसीद्गंगातटे नाम्ना बटुर्ब्रह्मविदुत्तमः॥ १९। एकाकी निर्ममः शांतो वीतरागो विमत्सरः । गीतानां पंचमाध्यायमावर्त्तयति सर्वदा २०। तेन पुण्येन पूतात्मा बुद्ध्वा ब्रह्म सनातनम् । पापीयानपि यं श्रुत्वा तनुमुत्सृष्टवानसौ २१। निर्मलीकृतदेहस्य गीताभिर्भावितात्मनः । तत्कपालजलं प्राप्य युवां यातौ पवित्रताम् २२। तद्गच्छतं युवां लोकान्मनोरथपथिस्थितान् । गीतानां पंचमाध्यायमाहात्म्येन पवित्रितौ २३। एवं तौ बोधितौ तेन मुदितौ समवर्तिना । व्योमयानं समारुह्य जग्मतुर्वैष्णवं पदम् २४। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे गीतामाहात्म्ये एकोनाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः १७९।

[https://www.youtube.com/watch?v=0Z2Supm-8bw&t=0s hindī rūpāntaraṇam]śrībhagavānuvāca| paṃcamasyādhunā devi māhātmyaṃ lokapūjitam | kathayāmi samāsena sāvadhānā śṛṇu priye 1| [http://puranastudy.000space.com/pur_index17/pva16.htm piṅgalopari paurāṇika saṃdarbhāḥ], [http://puranastudy.000space.com/pur_index17/pingal.htm piṅgalopari ṭippaṇī] piṃgalo nāma bhadreṣu purukutsapure dvijaḥ | avadāte kule jāto viśrute vedavādinām 2| kulocitāni śāstrāṇi tathā vedānvisṛjya saḥ | tauryatrike matiṃ cakre vādayanmurajādikam 3| kṛtaśramastatastatra gīte nṛtye ca vādane | parāṃ prasiddhimāsādya nṛpasadma viveśa saḥ 4| samātasthe sa tenāsau purā bhūmibhujā saha | paradārānupāhṛtya bubhuje tā ananyadhīḥ 5| tata utsiktagarvo'yaṃ sūcamāno niraṃkuśaḥ | paracchidrāṇi cāmuṣmai vivikte sa niraṃtaram 6| tasyāsīdaruṇā nāma bhāryā hīnakulodbhavā 7| bhramatyanveṣayaṃtī sā kāmukena vihāriṇī | tamaṃtarāyaṃ manvānā niśīthinyāṃ nijālaye 8| nijaghāna śiraśchittvā nicakhāna mahītale | viyojitastaḥ prāṇairupetya yamasādanam 9| durjayānnarakānbhuṃktvā gṛdhro'bhūdvijane vane | bhagaṃdareṇa rogeṇa sāpi hitvā varāṃ tanum 10| upetya narakānghorānjajñe tatra vane śukī | kaṇānādātukāmāṃ tāṃ saṃcaraṃtīmitastataḥ 11| vidadāra nakhaistīkṣṇairgṛdhro vairamanusmaran | nṛkapāle[https://vedastudy.weebly.com/kapaala.html kapālopari ṭippaṇī] payaḥ pūrṇe nipataṃtīṃ tataḥ śukīm 12| abhidudrāva gṛdhro'pi nijaghne sa ca jālikaiḥ | patnīviyojitā prāṇairnṛkapālajale tataḥ 13| tatraiva nimamajjā sā vetyakrūrataraḥ khagaḥ | pitṛlokaṃ prapedāte nītau tau yamakiṃkaraiḥ | prākkṛtaṃ duṣkṛtaṃ karma smaraṃtau bhayabhāginau 14| tato yamaḥ samālokya tayoḥ karma jugupsitam | akasmādevatatsnānānmaraṇe sukṛtaṃ mahat 15| anujajñe tato lokamīpsitaṃ gaṃtumetayoḥ | mahāpātakasaṃghātairapi durddharṣamānasau 16| tatovismayamāpannau smṛtvā tau duṣkṛtaṃ nijam | upetya praṇatau bhūtvā vaivasvatamapṛcchatām 17| saṃcitaṃ duṣkṛtaṃ pūrvamāvābhyāmapi garhitam | lokānāmīpsitānāṃ tu ko hetustadvadasva nau 18| evamuktastatastābhyāmāha vaivasvato vacaḥ | āsīdgaṃgātaṭe nāmnā baṭurbrahmaviduttamaḥ|| 19| ekākī nirmamaḥ śāṃto vītarāgo vimatsaraḥ | gītānāṃ paṃcamādhyāyamāvarttayati sarvadā 20| tena puṇyena pūtātmā buddhvā brahma sanātanam | pāpīyānapi yaṃ śrutvā tanumutsṛṣṭavānasau 21| nirmalīkṛtadehasya gītābhirbhāvitātmanaḥ | tatkapālajalaṃ prāpya yuvāṃ yātau pavitratām 22| tadgacchataṃ yuvāṃ lokānmanorathapathisthitān | gītānāṃ paṃcamādhyāyamāhātmyena pavitritau 23| evaṃ tau bodhitau tena muditau samavartinā | vyomayānaṃ samāruhya jagmaturvaiṣṇavaṃ padam 24| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe gītāmāhātmye ekonāśītyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ 179|