Chapter 241

ईश्वर उवाच- भृगुपुत्रो महानासीज्जमदग्निर्द्विजोत्तमः । समस्तवेदवेदांगपारगश्च महातपाः १। तपस्तेपे सुधर्मात्मा महेंद्रं प्रति भामिनि । सहस्रवर्षपर्य्यंतं गंगायाः पुलिने शुभे २। ततः प्रसन्नः प्राहेदं भगवान्पाकशासनः । इंद्र उवाच- वरं वृणीष्व विप्रेंद्र यत्ते मनसि वर्त्तते ३। ईश्वर उवाच- ततः प्रोवाच विप्रर्षिः परितुष्टं शतक्रतुम् । जमदग्निरुवाच- सुरभिं देहि मे देव सर्वकामदुघां सदा ४। ईश्वर उवाच- ततः प्रसन्नो देवेशस्तस्मै विप्राय गोत्रभित् । प्रददौ सुरभिं देवीं सर्वकामदुघां तदा ५। स लब्ध्वा सुरभीं देवीं जमदग्निर्महातपाः । उवास महदैश्वर्यः शतक्रतुरिवापरः ६। रेणुकस्य सुतां रम्यां रेणुकां नामनामतः । उपयेमे विधानेन जमदग्निर्महातपाः ७। तया सह स धर्मात्मा रेमे वर्षाण्यनेकशः । पौलोम्या शुभया देव्या यथा संक्रन्दनो विभुः ८। ततः स पुत्रकामत्वादिष्टिं चक्रे सुधार्म्मिकः । इष्ट्या संतोषयामास पाकशासनमीश्वरम् ९। परितुष्टः शचीभर्त्ता तस्मै पुत्रं महाबलम् । महौजसं महाबाहुं सर्वशत्रुप्रतापनम् १०। अथ कालेन विप्रेंद्रो रेणुकायां शुचिस्मिते । पुत्रमुत्पादयामास महावीर्य्यं बलान्वितम् ११। विष्णोरंशांशभागेन सर्वलक्षणलक्षिणम् । तस्मिन्सुते महावीर्य्ये भृगुस्तस्य पितामहः १२। नाम चास्मै ददौ हर्षाद्विष्णोरंशोपलक्षितम् । चक्रेऽथ नामधेयं तु राम इत्यस्य शोभनम् १३। जमदग्नेः समुत्पन्नो जामदग्न्य इतीरितः । तद्भार्गवान्वयः सोऽपि ववृधे द्विजपुंगवः १४। उपनीतं स्तुतो येन सर्वविद्याविशारदः । तपस्तप्तुं जगामाथ शालग्रामाचलं प्रति १५। ददर्श कश्यपं तत्र ब्रह्मर्षिममितौजसम् । हर्षेण पूरितस्तस्मिन्मरीचितनयो द्विजः १६। विधिना प्रददौ तस्मै मंत्रं वैष्णवमव्ययम् । लब्धमंत्रस्तदा रामं कश्यपात्तु महात्मनः १७। पूजयामास विधिना स तदा कमलापतिम् । षडक्षरं महामंत्रं जपन्नेव दिवानिशम् १८। ध्यायन्कमलपत्राक्षं विष्णुं सर्वगतं हरिम् । तपस्तेपे स धर्मात्मा बहुवर्षाणि भार्गवः १९। जितेंद्रियस्तु यतवाक्तदा तस्थौ महातपाः । जमदग्निस्तु विप्रर्षिः स्थितो गंगातटे शुभे २०। चकार विधिवद्धर्म्यं यज्ञदानादिकं महत् । धेन्वाः प्रसादादिंद्रस्य संपूर्णास्तस्य सम्पदः २१। कस्यचित्त्वथकालस्य हैहयाधिपतिः प्रभुः । विजित्वा सर्वराष्ट्राणि सर्वसैन्यसमावृतः २२। भार्गवस्याश्रमं प्राप्य जमदग्नेर्महीपतिः । समीक्ष्य तं महाभागं ववंदे मुनिसत्तमम् २३। पृष्ट्वा तु कुशलं तस्य महर्षेर्भावितात्मनः । प्रददौ नृपतिस्तस्मै वस्त्राण्याभरणानि च २४। स च संपूजयामास राजानं गृहमागतम् । मधुपर्केण विधिना पूजयित्वा नृपोत्तमम् २५। ससैन्याय नृपेंद्राय भोजनं प्रददौ मुनिः । प्रार्थिता सुरभिस्तेन भार्गवेण सुधीमता २६। संपूर्णमन्नपानादि ससर्ज शबला तदा । अक्षय्यमन्नपानादि तया सृष्टं महातपाः २७। ससैन्याय नृपेंद्राय प्रददौ मुनिसत्तमः । तां दृष्ट्वा शबलां राजा कुतूहलसमन्वितः २८। स्पृहां चकारयामास तस्यां गवि सुदुर्म्मतिः । अयाचत्सुरभिं तत्र जमदग्निं नृपोत्तमः २९। कार्त्तवीर्य उवाच- शबलां देहि मे विप्र कपिलां सर्वकामदाम् । अन्यधेनुसहस्राणि दास्यामि तव सुव्रत ३०। ईश्वर उवाच- इत्युक्तस्तेन राज्ञाथ जमदग्निर्महातपाः । जमदग्निरुवाच-। न देया शबला राजन्मया तव महीपते ३१। इयं च देवदेवेन शक्रेण परिपालिता । देवतानां धनं राजन्दातव्यं स्यात्कथं मया ३२। ईश्वर उवाच- इत्युक्तः स तदा राजा क्रोधेन कलुषीकृतः । बलाज्जग्राह शबलां सर्वसैन्यसमावृतः ३३। ततः क्रुद्धा महाभागा शबला वरवर्णिनि । जघान तस्य सैन्यानि शृंगैः खुरतलैरपि ३४। घातयित्वा मुहूर्त्तेन तत्सैन्यं शबला बलात् । अंतर्द्धानं गता देवी ययौ शक्रांतिकं क्षणात् ३५। स्वसैन्यं निहतं दृष्ट्वा सोऽर्जुनः क्रोधमूर्च्छितः । मुष्टिना ताडयामास भार्गवं द्विजसत्तमम् ३६। ताडितस्तेन बहुशो विकलांगः प्रकल्पितः । पपात सहसा भूमौ ममार द्विजसत्तमः ३७। हत्वा मुनिवरं तत्र पापत्मा हैहयाधिपः । महासैन्यपरीवारो विवेश नगरं स्वकम् ३८। रामस्तु देवदेवेशं पूजयामास भार्गवः । तेन संपूजितो देवः प्रसन्नः प्राह केशवः ३९। श्रीभगवानुवाच- प्रीतोस्मि तपसा वत्स भवतो नियतात्मनः । संप्रदास्यामि ते विप्र मच्छक्तिं परमां शुभाम् ४०। आवेशितोऽथ मच्छक्त्या जहि दुष्टान्नृपोत्तमान् । भूभारकविनाशाय देवतानां हिताय वै ४१। ईश्वर उवाच- इत्युक्त्वा प्रददौ देवः परशुं शत्रुधर्षणम् । वैष्णवं च महच्चापं दिव्यान्यस्त्राण्यनेकशः । दत्वा प्रोवाच भगवाञ्जामदग्निं जनार्द्दनः ४२। श्रीभगवानुवाच- मदोत्कटान्नृपान्हत्वा बहुशः परवीरहा । गृहाण पृथिवीं सर्वां सागरान्तां द्विजोत्तम ४३। पालयस्व च धर्मेण वीर्य्येण महता वृतः । कालेन मत्पदं चापि मत्प्रसादाद्गमिष्यसि ४४। ईश्वर उवाच- इत्युक्त्वांतर्हितो देवो वरं दत्वा द्विजन्मने । रामोऽपि चाथ सहसा प्रययौ पितुराश्रमम् ४५। पितरं निहतं दृष्ट्वा भार्गवः क्रोधमूर्च्छितः । निष्क्षत्रां कर्तुमन्विच्छन्महीं नृपसमाकुलाम् ४६। जगाम हैहयपतेर्नगरं नृपसंवृतम् । क्रोधावेशज्वलद्गात्रो द्वार्य्यतिष्ठदुदायुधः ४७। तं दृष्ट्वा तत्पुरजना जामदग्न्यं महौजसम् । जाज्वल्यमानं वपुषा कालाग्निमिव मेनिरे ४८। भयार्ता विद्रुताः सर्वे राजानं हैहयाधिपम् । शशंसुस्तं महासत्वं सर्वायुधसमन्वितम् ४९। श्रुत्वा स राजा तद्वाक्यं प्राह विस्मितचेतसा । हैहयाधिप उवाच- कोऽसौ मम पुरद्वारि सायुधः संस्थितो बलात् ५०। महेंद्रो वा यमो वापि रुद्रो वा धनदोऽपि वा । सायुधो मत्पुरद्वारि स्थातुं शक्तो न कर्हिचित् ५१। महादेव उवाच- इत्युक्त्वा पार्थिवेंद्रो ऽसौ किंकरान्सुमहाबलान् । प्रेरयामास तं द्रष्टुं गृह्णीतेत्याह दुर्मतिः ५२। ते गत्वा ददृशुर्वीरं पुरद्वारि महाबलम् । ज्वलंतमिव कालाग्निं दुर्निरीक्ष्यं स्वतेजसा ५३। तस्य संदर्शनेऽप्यत्र न शक्तास्ते महाबलाः । ग्रहीतुकामस्तं वीरं समंतात्प्रययुर्भृशम् ५४। तान्दृष्ट्वा सायुधान्सर्वान्पार्थिवेन्द्रस्य किंकरान् । प्रहसन्प्राह विप्रेन्द्रो जामदग्निर्महाबलः ५५। परशुराम उवाच- भार्गवस्य सुतो रामः संप्राप्तोऽहं नराधमाः । स्वपितुर्निधनात्सर्वान्हनिष्यामि नृपोत्तमान् ५६। कार्तवीर्यस्य रुधिरं मत्पित्रे तिलसंयुतम् । दास्यामि पिण्डदानं च तच्छिरः कमलेन वै ५७। महादेव उवाच- इत्युक्तास्ते महावीर्य्याः किंकरास्तस्य भूपतेः । शरैः स्म ताडयामासुः पलालैरिव पावकम् ५८। ततः क्रुद्धो महावीर्यो रामस्सत्यपराक्रमः । वैष्णवं चापमाकृष्य ज्यानिनादमथाकरोत् ५९। तेन नादेन महता पूरितं भुवनत्रयम् । देवानामपि संत्रासो बभूव महदद्भुतम् ६०। ततः पावकसंकाशैराशुगैः सुमहाबलः । ताडयामास तान्वीरान्किंकरान्वै महाबलान् ६१। हत्वा तु किंकरास्तस्य पार्थिवस्य महात्मनः । कालाग्निरिव संतस्थौ सर्वभूतभयंकरः ६२। श्रुत्वा तु किंकरान्स्वस्य हतान्रामेण धीमता । हैहयाधिपतिर्वीरः क्रोधसंरक्तलोचनः ६३। निर्य्ययौ सहसैन्येन यत्रास्ते भागवोऽव्ययः । तं दृष्ट्वा घोरसंकाशं ज्वलंतं स्वेन तेजसा ६४। त्रस्ताः सर्वे जनास्तत्र शंकमाना जनक्षयम् । ततो युद्धं महाघोरं रामस्य नृपतेस्तदा ६५। शस्त्रास्त्रपातनैर्भीमैर्मेघयोरिव वर्षतोः । ततो रामो महातेजास्तत्सैन्यं नृपतेस्तदा ६६। निर्ददाह क्षणात्सर्वं वैष्णवास्त्रेण लीलया । ततः परशुना रामस्तीक्ष्णेनामितविक्रमः ६७। चिच्छेद बाहुसाहस्रं कार्त्तवीर्यस्य दुर्मतेः । न शशाक महावीर्यो योद्धुं रामेण भूपतिः ६८। नष्टवीर्य्यो बभूवात्र पापेन स्वेन दुर्म्मतिः । चिच्छेद तच्छिरः क्रुद्धो रेणुकातनयो बली ६९। महाद्रिशृड्गंवज्रेण यथा देवपतिर्बली । हत्वा सहस्रबाहुं तं जामदग्न्यः प्रतापवान् ७०। जघान पार्थिवान्सर्वान्क्रुद्धः परशुना मृधे । रामं दृष्ट्वा महारौद्रं पार्थिवाः पृथिवीतले ७१। भयार्त्ता विद्रुताः सर्वे मातंगा इव केसरिम् । विद्रुतानपि भूपालान्पितुर्निधनमन्युना ७२। जघान भार्गवः क्रुद्धो नागानिव खगेश्वरः । निःक्षत्रं कृतवान्सर्वं जामदग्निः प्रतापवान् ७३। ररक्ष भगवानेकमिक्ष्वाकोः सुमहत्कुलम् । मातामहस्यान्वयत्वाद्रेणुकावचनादथ ७४। तान्भ्रष्टराज्यान्कृत्वा वै मातामहकुलोद्भवान् । न हत्वा मनुवंशांस्तान्रामो नृपकुलांतकः ७५। सर्वं तु भूभृतां वंशं नाशयामास वीर्य्यवान् । कृत्वा चोर्वीं तु निःक्षत्रां जमदग्निसुतो बली ७६। अश्वमेधं महायज्ञं चकार विधिवद्द्विजः । प्रददौ विप्रमुख्येभ्यः सप्तद्वीपवतीं महीम् ७७। दत्वा महीं स विप्रेभ्यो जामदग्न्यः प्रतापवान् । तपस्तप्तुं ययौ सोऽथ नरनारायणाश्रमम् ७८। एतत्ते कथितं देवि जामदग्नेर्महात्मनः । शक्त्यावेशावतारस्य चरितं शार्ङ्गिणः प्रभोः ७९। नोपास्यं हि भवेत्तस्य शक्त्यावेशान्महात्मनः । उपास्यौ भगवद्भक्तैर्विप्रमुख्यैर्महात्मभिः ८०। रामकृष्णावतारौ तु परिपूर्णौ हि सद्गुणैः । उपास्यमानावृषिभिरपवर्गप्रदौ नृणाम् ८१। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे परशुरामचरितंनामैकचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः २४१ ।

īśvara uvāca- bhṛguputro mahānāsījjamadagnirdvijottamaḥ | samastavedavedāṃgapāragaśca mahātapāḥ 1| tapastepe sudharmātmā maheṃdraṃ prati bhāmini | sahasravarṣaparyyaṃtaṃ gaṃgāyāḥ puline śubhe 2| tataḥ prasannaḥ prāhedaṃ bhagavānpākaśāsanaḥ | iṃdra uvāca- varaṃ vṛṇīṣva vipreṃdra yatte manasi varttate 3| īśvara uvāca- tataḥ provāca viprarṣiḥ parituṣṭaṃ śatakratum | jamadagniruvāca- surabhiṃ dehi me deva sarvakāmadughāṃ sadā 4| īśvara uvāca- tataḥ prasanno deveśastasmai viprāya gotrabhit | pradadau surabhiṃ devīṃ sarvakāmadughāṃ tadā 5| sa labdhvā surabhīṃ devīṃ jamadagnirmahātapāḥ | uvāsa mahadaiśvaryaḥ śatakraturivāparaḥ 6| reṇukasya sutāṃ ramyāṃ reṇukāṃ nāmanāmataḥ | upayeme vidhānena jamadagnirmahātapāḥ 7| tayā saha sa dharmātmā reme varṣāṇyanekaśaḥ | paulomyā śubhayā devyā yathā saṃkrandano vibhuḥ 8| tataḥ sa putrakāmatvādiṣṭiṃ cakre sudhārmmikaḥ | iṣṭyā saṃtoṣayāmāsa pākaśāsanamīśvaram 9| parituṣṭaḥ śacībharttā tasmai putraṃ mahābalam | mahaujasaṃ mahābāhuṃ sarvaśatrupratāpanam 10| atha kālena vipreṃdro reṇukāyāṃ śucismite | putramutpādayāmāsa mahāvīryyaṃ balānvitam 11| viṣṇoraṃśāṃśabhāgena sarvalakṣaṇalakṣiṇam | tasminsute mahāvīryye bhṛgustasya pitāmahaḥ 12| nāma cāsmai dadau harṣādviṣṇoraṃśopalakṣitam | cakre'tha nāmadheyaṃ tu rāma ityasya śobhanam 13| jamadagneḥ samutpanno jāmadagnya itīritaḥ | tadbhārgavānvayaḥ so'pi vavṛdhe dvijapuṃgavaḥ 14| upanītaṃ stuto yena sarvavidyāviśāradaḥ | tapastaptuṃ jagāmātha śālagrāmācalaṃ prati 15| dadarśa kaśyapaṃ tatra brahmarṣimamitaujasam | harṣeṇa pūritastasminmarīcitanayo dvijaḥ 16| vidhinā pradadau tasmai maṃtraṃ vaiṣṇavamavyayam | labdhamaṃtrastadā rāmaṃ kaśyapāttu mahātmanaḥ 17| pūjayāmāsa vidhinā sa tadā kamalāpatim | ṣaḍakṣaraṃ mahāmaṃtraṃ japanneva divāniśam 18| dhyāyankamalapatrākṣaṃ viṣṇuṃ sarvagataṃ harim | tapastepe sa dharmātmā bahuvarṣāṇi bhārgavaḥ 19| jiteṃdriyastu yatavāktadā tasthau mahātapāḥ | jamadagnistu viprarṣiḥ sthito gaṃgātaṭe śubhe 20| cakāra vidhivaddharmyaṃ yajñadānādikaṃ mahat | dhenvāḥ prasādādiṃdrasya saṃpūrṇāstasya sampadaḥ 21| kasyacittvathakālasya haihayādhipatiḥ prabhuḥ | vijitvā sarvarāṣṭrāṇi sarvasainyasamāvṛtaḥ 22| bhārgavasyāśramaṃ prāpya jamadagnermahīpatiḥ | samīkṣya taṃ mahābhāgaṃ vavaṃde munisattamam 23| pṛṣṭvā tu kuśalaṃ tasya maharṣerbhāvitātmanaḥ | pradadau nṛpatistasmai vastrāṇyābharaṇāni ca 24| sa ca saṃpūjayāmāsa rājānaṃ gṛhamāgatam | madhuparkeṇa vidhinā pūjayitvā nṛpottamam 25| sasainyāya nṛpeṃdrāya bhojanaṃ pradadau muniḥ | prārthitā surabhistena bhārgaveṇa sudhīmatā 26| saṃpūrṇamannapānādi sasarja śabalā tadā | akṣayyamannapānādi tayā sṛṣṭaṃ mahātapāḥ 27| sasainyāya nṛpeṃdrāya pradadau munisattamaḥ | tāṃ dṛṣṭvā śabalāṃ rājā kutūhalasamanvitaḥ 28| spṛhāṃ cakārayāmāsa tasyāṃ gavi sudurmmatiḥ | ayācatsurabhiṃ tatra jamadagniṃ nṛpottamaḥ 29| kārttavīrya uvāca- śabalāṃ dehi me vipra kapilāṃ sarvakāmadām | anyadhenusahasrāṇi dāsyāmi tava suvrata 30| īśvara uvāca- ityuktastena rājñātha jamadagnirmahātapāḥ | jamadagniruvāca-| na deyā śabalā rājanmayā tava mahīpate 31| iyaṃ ca devadevena śakreṇa paripālitā | devatānāṃ dhanaṃ rājandātavyaṃ syātkathaṃ mayā 32| īśvara uvāca- ityuktaḥ sa tadā rājā krodhena kaluṣīkṛtaḥ | balājjagrāha śabalāṃ sarvasainyasamāvṛtaḥ 33| tataḥ kruddhā mahābhāgā śabalā varavarṇini | jaghāna tasya sainyāni śṛṃgaiḥ khuratalairapi 34| ghātayitvā muhūrttena tatsainyaṃ śabalā balāt | aṃtarddhānaṃ gatā devī yayau śakrāṃtikaṃ kṣaṇāt 35| svasainyaṃ nihataṃ dṛṣṭvā so'rjunaḥ krodhamūrcchitaḥ | muṣṭinā tāḍayāmāsa bhārgavaṃ dvijasattamam 36| tāḍitastena bahuśo vikalāṃgaḥ prakalpitaḥ | papāta sahasā bhūmau mamāra dvijasattamaḥ 37| hatvā munivaraṃ tatra pāpatmā haihayādhipaḥ | mahāsainyaparīvāro viveśa nagaraṃ svakam 38| rāmastu devadeveśaṃ pūjayāmāsa bhārgavaḥ | tena saṃpūjito devaḥ prasannaḥ prāha keśavaḥ 39| śrībhagavānuvāca- prītosmi tapasā vatsa bhavato niyatātmanaḥ | saṃpradāsyāmi te vipra macchaktiṃ paramāṃ śubhām 40| āveśito'tha macchaktyā jahi duṣṭānnṛpottamān | bhūbhārakavināśāya devatānāṃ hitāya vai 41| īśvara uvāca- ityuktvā pradadau devaḥ paraśuṃ śatrudharṣaṇam | vaiṣṇavaṃ ca mahaccāpaṃ divyānyastrāṇyanekaśaḥ | datvā provāca bhagavāñjāmadagniṃ janārddanaḥ 42| śrībhagavānuvāca- madotkaṭānnṛpānhatvā bahuśaḥ paravīrahā | gṛhāṇa pṛthivīṃ sarvāṃ sāgarāntāṃ dvijottama 43| pālayasva ca dharmeṇa vīryyeṇa mahatā vṛtaḥ | kālena matpadaṃ cāpi matprasādādgamiṣyasi 44| īśvara uvāca- ityuktvāṃtarhito devo varaṃ datvā dvijanmane | rāmo'pi cātha sahasā prayayau piturāśramam 45| pitaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā bhārgavaḥ krodhamūrcchitaḥ | niṣkṣatrāṃ kartumanvicchanmahīṃ nṛpasamākulām 46| jagāma haihayapaternagaraṃ nṛpasaṃvṛtam | krodhāveśajvaladgātro dvāryyatiṣṭhadudāyudhaḥ 47| taṃ dṛṣṭvā tatpurajanā jāmadagnyaṃ mahaujasam | jājvalyamānaṃ vapuṣā kālāgnimiva menire 48| bhayārtā vidrutāḥ sarve rājānaṃ haihayādhipam | śaśaṃsustaṃ mahāsatvaṃ sarvāyudhasamanvitam 49| śrutvā sa rājā tadvākyaṃ prāha vismitacetasā | haihayādhipa uvāca- ko'sau mama puradvāri sāyudhaḥ saṃsthito balāt 50| maheṃdro vā yamo vāpi rudro vā dhanado'pi vā | sāyudho matpuradvāri sthātuṃ śakto na karhicit 51| mahādeva uvāca- ityuktvā pārthiveṃdro 'sau kiṃkarānsumahābalān | prerayāmāsa taṃ draṣṭuṃ gṛhṇītetyāha durmatiḥ 52| te gatvā dadṛśurvīraṃ puradvāri mahābalam | jvalaṃtamiva kālāgniṃ durnirīkṣyaṃ svatejasā 53| tasya saṃdarśane'pyatra na śaktāste mahābalāḥ | grahītukāmastaṃ vīraṃ samaṃtātprayayurbhṛśam 54| tāndṛṣṭvā sāyudhānsarvānpārthivendrasya kiṃkarān | prahasanprāha viprendro jāmadagnirmahābalaḥ 55| paraśurāma uvāca- bhārgavasya suto rāmaḥ saṃprāpto'haṃ narādhamāḥ | svapiturnidhanātsarvānhaniṣyāmi nṛpottamān 56| kārtavīryasya rudhiraṃ matpitre tilasaṃyutam | dāsyāmi piṇḍadānaṃ ca tacchiraḥ kamalena vai 57| mahādeva uvāca- ityuktāste mahāvīryyāḥ kiṃkarāstasya bhūpateḥ | śaraiḥ sma tāḍayāmāsuḥ palālairiva pāvakam 58| tataḥ kruddho mahāvīryo rāmassatyaparākramaḥ | vaiṣṇavaṃ cāpamākṛṣya jyāninādamathākarot 59| tena nādena mahatā pūritaṃ bhuvanatrayam | devānāmapi saṃtrāso babhūva mahadadbhutam 60| tataḥ pāvakasaṃkāśairāśugaiḥ sumahābalaḥ | tāḍayāmāsa tānvīrānkiṃkarānvai mahābalān 61| hatvā tu kiṃkarāstasya pārthivasya mahātmanaḥ | kālāgniriva saṃtasthau sarvabhūtabhayaṃkaraḥ 62| śrutvā tu kiṃkarānsvasya hatānrāmeṇa dhīmatā | haihayādhipatirvīraḥ krodhasaṃraktalocanaḥ 63| niryyayau sahasainyena yatrāste bhāgavo'vyayaḥ | taṃ dṛṣṭvā ghorasaṃkāśaṃ jvalaṃtaṃ svena tejasā 64| trastāḥ sarve janāstatra śaṃkamānā janakṣayam | tato yuddhaṃ mahāghoraṃ rāmasya nṛpatestadā 65| śastrāstrapātanairbhīmairmeghayoriva varṣatoḥ | tato rāmo mahātejāstatsainyaṃ nṛpatestadā 66| nirdadāha kṣaṇātsarvaṃ vaiṣṇavāstreṇa līlayā | tataḥ paraśunā rāmastīkṣṇenāmitavikramaḥ 67| ciccheda bāhusāhasraṃ kārttavīryasya durmateḥ | na śaśāka mahāvīryo yoddhuṃ rāmeṇa bhūpatiḥ 68| naṣṭavīryyo babhūvātra pāpena svena durmmatiḥ | ciccheda tacchiraḥ kruddho reṇukātanayo balī 69| mahādriśṛḍgaṃvajreṇa yathā devapatirbalī | hatvā sahasrabāhuṃ taṃ jāmadagnyaḥ pratāpavān 70| jaghāna pārthivānsarvānkruddhaḥ paraśunā mṛdhe | rāmaṃ dṛṣṭvā mahāraudraṃ pārthivāḥ pṛthivītale 71| bhayārttā vidrutāḥ sarve mātaṃgā iva kesarim | vidrutānapi bhūpālānpiturnidhanamanyunā 72| jaghāna bhārgavaḥ kruddho nāgāniva khageśvaraḥ | niḥkṣatraṃ kṛtavānsarvaṃ jāmadagniḥ pratāpavān 73| rarakṣa bhagavānekamikṣvākoḥ sumahatkulam | mātāmahasyānvayatvādreṇukāvacanādatha 74| tānbhraṣṭarājyānkṛtvā vai mātāmahakulodbhavān | na hatvā manuvaṃśāṃstānrāmo nṛpakulāṃtakaḥ 75| sarvaṃ tu bhūbhṛtāṃ vaṃśaṃ nāśayāmāsa vīryyavān | kṛtvā corvīṃ tu niḥkṣatrāṃ jamadagnisuto balī 76| aśvamedhaṃ mahāyajñaṃ cakāra vidhivaddvijaḥ | pradadau vipramukhyebhyaḥ saptadvīpavatīṃ mahīm 77| datvā mahīṃ sa viprebhyo jāmadagnyaḥ pratāpavān | tapastaptuṃ yayau so'tha naranārāyaṇāśramam 78| etatte kathitaṃ devi jāmadagnermahātmanaḥ | śaktyāveśāvatārasya caritaṃ śārṅgiṇaḥ prabhoḥ 79| nopāsyaṃ hi bhavettasya śaktyāveśānmahātmanaḥ | upāsyau bhagavadbhaktairvipramukhyairmahātmabhiḥ 80| rāmakṛṣṇāvatārau tu paripūrṇau hi sadguṇaiḥ | upāsyamānāvṛṣibhirapavargapradau nṛṇām 81| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde paraśurāmacaritaṃnāmaikacatvāriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ 241 |