Chapter 19

युधिष्ठिर उवाच- श्रीशैलः पर्वतो रम्यः कुत्र तिष्ठति नारद । किं तत्र वर्त्तते तीर्थं कस्य देवस्य पूजनम् । कस्यां दिशि समाख्यातो लोकेषु च वदाधुना १। नारद उवाच- शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि श्रीशैलं पर्वतोत्तमम् । यं श्रुत्वा मुच्यते लोको बालहत्यादि पातकात् २। तत्पर्वतवनं रम्यं मुनिभिश्चोपसेवितम् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम् ३। हंसकोकिलनादैश्च मयूरध्वनिनादितम् । श्रीवृक्षैश्च कपित्थैश्च शिरीषै राजवृक्षकैः ४। पारिजातकपुष्पैश्च कदंबोदुंबरैस्तथा । नानापुष्पैः सुगंधाढ्यैर्वासितं तद्वनं गिरौ ५। सर्वाभिरृषिपत्नीभिः सशिष्याभिः सुसेवितम् । केचिदभ्यासयुक्ताश्च केचिद्व्याख्यानतत्पराः ६। केचिदूर्ध्वभुजास्तत्र अंगुष्ठाग्रैः स्थिताः परे । शिवध्यानरताः केचित्केचिद्विष्णुपरायणाः ७। निराहाराश्च केप्यत्र केचित्पर्णाशने रताः । कंदमूलफलाहाराः केचिन्मौनव्रताः स्थिताः ८। एकपादाः स्थिताः केचित्केचित्पद्मासने स्थिताः । केचिच्चैव निराहारास्तपस्तेपुः सुदुष्करम् ९। आश्रमाणि च पुण्यानि नद्यश्च विविधाः शुभाः । देवखातान्यनेकानि तडागानि बहूनि च १०। पर्वतोऽयं महाराज दृश्यते किल सर्वतः । मल्लिकार्जुनको राजन्यत्र तिष्ठति नित्यशः ११। तच्चैव शिखरं रम्यं पर्वतोपरि सेवितम् । शृंगदर्शनमात्रेण मुक्तिरेव न संशयः १२। दक्षिणां दिशमाश्रित्य वर्त्तते पर्वतोत्तमः । अत्र गंगा महद्रम्या पातालेति समाश्रिता १३। तत्र च स्नानमात्रेण महापापैः प्रमुच्यते । श्रीशैलशिखरं दृष्ट्वा वाराणस्यां मृतौ ध्रुवम् १४। केदारे ह्युदकं पीत्वा पुनर्जन्म न विद्यते । तापसानां महत्स्थानं योगिनां च तथैव च १५। तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दर्शनं तस्य कारयेत् । अयं विज्ञानदेवोऽसौ महापातकनाशनः १६। सिद्धपुरं च नगरं रम्यं स्वर्गसुखावहम् । नित्यमप्सरसो यत्र गायंति च रमंति च १७। अतः पर्वताराजोऽयं दर्शने सौख्यकारकः । तस्य तैर्दर्शनं कार्यं मुक्तिमिच्छंति ये नराः १८। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशतसहस्रसंहितायां उत्तरखंडे श्रीशैलोपाख्याने एकोनविंशोऽध्यायः१९।

yudhiṣṭhira uvāca- śrīśailaḥ parvato ramyaḥ kutra tiṣṭhati nārada | kiṃ tatra varttate tīrthaṃ kasya devasya pūjanam | kasyāṃ diśi samākhyāto lokeṣu ca vadādhunā 1| nārada uvāca- śṛṇu rājanpravakṣyāmi śrīśailaṃ parvatottamam | yaṃ śrutvā mucyate loko bālahatyādi pātakāt 2| tatparvatavanaṃ ramyaṃ munibhiścopasevitam | nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpuṣpopaśobhitam 3| haṃsakokilanādaiśca mayūradhvanināditam | śrīvṛkṣaiśca kapitthaiśca śirīṣai rājavṛkṣakaiḥ 4| pārijātakapuṣpaiśca kadaṃboduṃbaraistathā | nānāpuṣpaiḥ sugaṃdhāḍhyairvāsitaṃ tadvanaṃ girau 5| sarvābhirṛṣipatnībhiḥ saśiṣyābhiḥ susevitam | kecidabhyāsayuktāśca kecidvyākhyānatatparāḥ 6| kecidūrdhvabhujāstatra aṃguṣṭhāgraiḥ sthitāḥ pare | śivadhyānaratāḥ kecitkecidviṣṇuparāyaṇāḥ 7| nirāhārāśca kepyatra kecitparṇāśane ratāḥ | kaṃdamūlaphalāhārāḥ kecinmaunavratāḥ sthitāḥ 8| ekapādāḥ sthitāḥ kecitkecitpadmāsane sthitāḥ | keciccaiva nirāhārāstapastepuḥ suduṣkaram 9| āśramāṇi ca puṇyāni nadyaśca vividhāḥ śubhāḥ | devakhātānyanekāni taḍāgāni bahūni ca 10| parvato'yaṃ mahārāja dṛśyate kila sarvataḥ | mallikārjunako rājanyatra tiṣṭhati nityaśaḥ 11| taccaiva śikharaṃ ramyaṃ parvatopari sevitam | śṛṃgadarśanamātreṇa muktireva na saṃśayaḥ 12| dakṣiṇāṃ diśamāśritya varttate parvatottamaḥ | atra gaṃgā mahadramyā pātāleti samāśritā 13| tatra ca snānamātreṇa mahāpāpaiḥ pramucyate | śrīśailaśikharaṃ dṛṣṭvā vārāṇasyāṃ mṛtau dhruvam 14| kedāre hyudakaṃ pītvā punarjanma na vidyate | tāpasānāṃ mahatsthānaṃ yogināṃ ca tathaiva ca 15| tasmātsarvaprayatnena darśanaṃ tasya kārayet | ayaṃ vijñānadevo'sau mahāpātakanāśanaḥ 16| siddhapuraṃ ca nagaraṃ ramyaṃ svargasukhāvaham | nityamapsaraso yatra gāyaṃti ca ramaṃti ca 17| ataḥ parvatārājo'yaṃ darśane saukhyakārakaḥ | tasya tairdarśanaṃ kāryaṃ muktimicchaṃti ye narāḥ 18| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatasahasrasaṃhitāyāṃ uttarakhaṃḍe śrīśailopākhyāne ekonaviṃśo'dhyāyaḥ19|