Chapter 72

श्रीमहादेव उवाच- ब्राह्मणा वा क्षत्रिया वा वैश्या वा गिरिकन्यके । शूद्रा वाथ विशेषेण पठंत्यनुदिनं यदि १। धनधान्यसमायुक्ता यांति विष्णोः परं पदम् । श्लोकं वा श्लोकमर्द्धं वा पादं पादार्द्धमेव वा २। पठनान्मोक्षमाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम् । विन्यासेन युतं देवि विष्णोर्नामसहस्रकम् ३। ये पठंति नरश्रेष्ठास्ते यांति पदमव्ययम् । एककालं द्विकालं वा त्रिकालं वाथ यः पठेत् ४। धनायुर्वर्धते तस्य यावदिंद्राश्चतुर्दश । पुत्रान्पौत्रांस्तथालक्ष्मी संपदं विपुलां लभेत् ५। किमन्यद्बहुनोक्तेन भूयो भूयो वरानने । विष्णोर्नामसहस्रं तु परं निर्वाणदायकम् ६। पूजनं प्रथमं तस्य कृतं येन नरेण तु । संपूर्णं पूजिते विष्णौ तस्य पूजा च वार्षिकी ७। व्यग्रत्वं च न कर्त्तव्यं पठने तु विशेषतः । यदि चेत्क्रियते पाठे ह्यायुर्वित्तं च नश्यति ८। यावंति भुवि तीर्थानि जंबुद्वीपेषु सर्वदा । तानि तीर्थानि तत्रैव विष्णोर्नामसहस्रकम् ९। तत्रैव गंगा यमुना च वेणी गोदावरी तत्र सरस्वती च । सर्वाणि तीर्थानि वसंति तत्र यत्र स्थितं नामसहस्रकं तत् १०। इदं पवित्रं परमं भक्तानां वल्लभं सदा । ध्येयं हि दासभावेन भक्तिभावेन चेतसा ११। परं सहस्रनामाख्यं ये पठंति मनीषिणः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यांति हरिसंनिधौ १२। अरुणोदयकाले तु ये पठंति जपंति च । आयुर्बलं च तेषां श्रीर्वर्द्धते च दिनेदिने १३। रात्रौ जागरणे प्राप्ते कलौ भागवतो नरः । पठनान्मुक्तिमाप्नोति यावदिंद्राश्चतुर्दश १४। एकैकेन तु नाम्ना वै हरौ तुलसिकारणात् । पूजा सा चैव विज्ञेया कोटियज्ञफलाधिका १५। मार्गे च गच्छमानास्तु ये पठंति द्विजातयः । न दोषा मार्गजास्तेषां भवंति किल पार्वति १६। शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं केशवस्य तु । ये शृण्वंति नरश्रेष्ठास्ते पुण्याः पुण्यरूपिणः १७। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमापतिनारदसंवादे सहस्रनाममहिमानाम द्विसप्ततितमोऽध्यायः ७२।

śrīmahādeva uvāca- brāhmaṇā vā kṣatriyā vā vaiśyā vā girikanyake | śūdrā vātha viśeṣeṇa paṭhaṃtyanudinaṃ yadi 1| dhanadhānyasamāyuktā yāṃti viṣṇoḥ paraṃ padam | ślokaṃ vā ślokamarddhaṃ vā pādaṃ pādārddhameva vā 2| paṭhanānmokṣamāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam | vinyāsena yutaṃ devi viṣṇornāmasahasrakam 3| ye paṭhaṃti naraśreṣṭhāste yāṃti padamavyayam | ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ vātha yaḥ paṭhet 4| dhanāyurvardhate tasya yāvadiṃdrāścaturdaśa | putrānpautrāṃstathālakṣmī saṃpadaṃ vipulāṃ labhet 5| kimanyadbahunoktena bhūyo bhūyo varānane | viṣṇornāmasahasraṃ tu paraṃ nirvāṇadāyakam 6| pūjanaṃ prathamaṃ tasya kṛtaṃ yena nareṇa tu | saṃpūrṇaṃ pūjite viṣṇau tasya pūjā ca vārṣikī 7| vyagratvaṃ ca na karttavyaṃ paṭhane tu viśeṣataḥ | yadi cetkriyate pāṭhe hyāyurvittaṃ ca naśyati 8| yāvaṃti bhuvi tīrthāni jaṃbudvīpeṣu sarvadā | tāni tīrthāni tatraiva viṣṇornāmasahasrakam 9| tatraiva gaṃgā yamunā ca veṇī godāvarī tatra sarasvatī ca | sarvāṇi tīrthāni vasaṃti tatra yatra sthitaṃ nāmasahasrakaṃ tat 10| idaṃ pavitraṃ paramaṃ bhaktānāṃ vallabhaṃ sadā | dhyeyaṃ hi dāsabhāvena bhaktibhāvena cetasā 11| paraṃ sahasranāmākhyaṃ ye paṭhaṃti manīṣiṇaḥ | sarvapāpavinirmuktāste yāṃti harisaṃnidhau 12| aruṇodayakāle tu ye paṭhaṃti japaṃti ca | āyurbalaṃ ca teṣāṃ śrīrvarddhate ca dinedine 13| rātrau jāgaraṇe prāpte kalau bhāgavato naraḥ | paṭhanānmuktimāpnoti yāvadiṃdrāścaturdaśa 14| ekaikena tu nāmnā vai harau tulasikāraṇāt | pūjā sā caiva vijñeyā koṭiyajñaphalādhikā 15| mārge ca gacchamānāstu ye paṭhaṃti dvijātayaḥ | na doṣā mārgajāsteṣāṃ bhavaṃti kila pārvati 16| śṛṇu devi pravakṣyāmi māhātmyaṃ keśavasya tu | ye śṛṇvaṃti naraśreṣṭhāste puṇyāḥ puṇyarūpiṇaḥ 17| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāpatināradasaṃvāde sahasranāmamahimānāma dvisaptatitamo'dhyāyaḥ 72|