Chapter 42

द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः सख्य ऊचुः- सुदेवा का त्वया प्रोक्ता किमाचारा वदस्व नः । त्वया प्रोक्तं महाभागे वद नः सत्यमेव च १। सुकलोवाच- अयोध्यायां महाराजः स आसीद्धर्मकोविदः । मनुपुत्रो महाभागः सर्वधर्मार्थतत्परः २। इक्ष्वाकुर्नाम सर्वज्ञो देवब्राह्मणपूजकः । तस्य भार्या सदा पुण्या पतिव्रतपरायणा ३। तया सार्द्धं यजेद्यज्ञं तीर्थानि विविधानि च । वेदराजस्य वीरस्य काशीशस्य महात्मनः ४। सुदेवा नाम वै कन्या सत्याचारपरायणा । उपयेमे महाराज इक्ष्वाकुस्तां महीपतिः ५। सुदेवा चारुसर्वांगी सत्यव्रतपरायणा । तया सार्द्धं स वै राजा जनानां पुण्यनायकः ६। स रेमे नृपशार्दूलो नित्यं च प्रियया तया । एकदा तु महाराजस्तया सार्द्धं वनं ययौ ७। गंगारण्यं समासाद्य मृगयां क्रीडते सदा । सिंहान्हत्वा वराहांश्च गजांश्च महिषांस्तथा ८। क्रीडमानस्य तस्याग्रे वराहश्च समागतः । बहुशूकरयूथेन पुत्रपौत्रैरलंकृतः ९। एका च शूकरी तस्य प्रियापार्श्वे प्रतिष्ठिता । वराहैः शूकरैस्तस्य तमेव परिवारिता १०। दृष्ट्वा च राजराजेंद्रं दुर्जयं मृगयारतम् । पर्वताधारमाश्रित्य भार्यया सह शूकरः ११। तिष्ठत्येकः सुवीर्येण पुत्रान्पौत्रान्गुरूञ्छिशून् । ज्ञात्वा तेषां महाराज मृगाणां कदनं महत् १२। तानुवाच सुतान्पौत्रान्भार्यां तां च स शूकरः । कोशलाधिपतिर्वीरो मनुपुत्रो महाबलः १३। क्रीडते मृगयां कांते मृगान्संहरते बहून् । स मां दृष्ट्वा महाराज एष्यते नात्र संशयः १४। अन्येषां लुब्धकानां मे नास्ति प्राणभयं ध्रुवम् । ममरूपं नृपो दृष्ट्वा क्षमां नैव करिष्यति १५। हर्षेण महताविष्टो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । श्वभिर्युक्तो महातेजा लुब्धकैः परिवारितः १६। प्रिये करिष्यते घातं ममाप्येवं न संशयः १७। शूकर्युवाच- यदायदा पश्यसि लुब्धकान्बहून्महावने कांत समायुधान्बहून् । एतैस्तु पुत्रैर्ममपौत्रकैः समं दूरं नु भो यासि पलायमानः १८। त्यक्त्वा सुधैर्यं बलपौरुषं महन्महाभयेनापि विषण्णचेतनः । दृष्ट्वा नृपेंद्रं पुरुषोत्तमोत्तमं करोषि किं कांत वदस्वकारणम् १९। तस्यास्तु वाक्यं सनिशम्य कोल उवाच तां शूकरराजउत्तरम् । यदर्थभीतोस्मि सुलुब्धकात्प्रिये दृष्ट्वा गतो दूर निशम्यशूकरान् २०। सुलुब्धकाः पापकराः शठाः प्रिये कुर्वंति पापं गिरिदुर्गकंदरे । सदैव दुष्टा बहुपापचिंतका जाताश्च सर्वे परिपापिनां कुले २१। तेषां हि हस्तान्मरणाद्बिभेमि मृतोपि यास्यामि पुनश्च पापम् । दूरं गिरिं पर्वतकंदरं च व्रजामि कांते अपमृत्युभीतः २२। अयं हि पुण्यो नरनाथ आगतो विश्वाधिकः केशवरूप भूपः । युद्धं करिष्ये समरे महात्मना सार्द्धं प्रिये पौरुषविक्रमेण २३। जेष्यामि भूपं यदि स्वेन तेजसा भोक्ष्यामि कीर्तिं त्वतुलां पृथिव्याम् । तेनाहतो वीरवरेण संगरे यास्यामि लोकं मधुसूदनस्य २४। ममांगभूतेन पलेनमेदसा तृप्तिं परां यास्यति भूमिनाथः । तृप्ता भविष्यंति सुलोकदेवता अस्मादयंचागतो वज्रपाणिः २५। अस्यैव हस्तान्मरणं यदाभवेल्लाभश्च मे सुंदरि कीर्तिरुत्तमा । तस्माद्यशो भूमितले जगत्त्रये व्रजामि लोकं मधुसूदनस्य २६। नैवं भीतोस्मि क्षुब्धोस्मि गतोऽहं गिरिसानुषु । पापाद्भीतो गतः कांतेधर्मं दृष्ट्वा स्थितोह्यहम् २७। न जाने पातकं पूर्वमन्यजन्मनि चार्जितम् । येनाहं शौकरीं योनिं गतोऽहं पापसंचयात् २८। क्षालयिष्याम्यहं घोरं पूर्वपातकसंचयम् । बाणोदकैर्महाघोरैः सुतीक्ष्णैर्निशितैः शतैः २९। पुत्रान्पौत्रांस्तु वाराहि कन्यां कुटुंबबालकम् । गिरिं गच्छ गृहीत्वा तु मम मोहमिमं त्यज ३०। ममस्नेहं परित्यज्य हरिरेष समागतः । अस्य हस्तात्प्रयास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम् ३१। दैवेनापि ममाद्यैव स्वर्गद्वारमनुत्तमम् । उद्घाटितकपाटं तु यास्यामि सुमहादिवम् ३२। सुकलोवाच- तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शूकरस्य महात्मनः । उवाच तत्प्रिया सख्यः सीदमानांतरा तदा ३३। शूकर्युवाच- यस्मिन्यूथे भवान्स्वामी पुत्रपौत्रैरलंकृतः । मित्रैश्च भ्रातृभिश्चैव अन्यैः स्वजनबांधवैः ३४। त्वयैवालंकृतो यूथो भवता परिशोभते । त्वां विनायं महाभाग कीदृग्यूथो भविष्यति ३५। तवैव स्वबलेनापि गर्जमानाश्च शूकराः । विचरंति गिरौ कांत तनया मम बालकाः ३६। कंदान्मूलान्सुभक्षंति निर्भयास्तव तेजसा । दुर्गेषु वनकुंजेषु ग्रामेषु नगरेषु च ३७। न कुर्वंति भयं तीव्रं सिंहानामिह पर्वते । मनुष्याणां महाबाहो पालितास्तव तेजसा ३८। त्वया त्यक्ता अमी सर्वे बालका मम दारकाः । दीनाश्चैवाकुलाश्चैव भविष्यंति विचेतनाः ३९। नित्यमेव सुखं वर्त्म गत्वा पश्यंति बालकाः । पतिहीना यथा नारी शोभते नैव शोभना ४०। अलंकृता यथा दिव्यैरलंकारैः सकांचनैः । परिच्छदै रत्नवस्त्रैः पितृमातृसहोदरैः ४१। श्वश्रूश्वशुरकैश्चान्यैः पतिहीना न भाति सा । चंद्रहीना यथा रात्री पुत्रहीनं यथा कुलम् ४२। दीपहीनं यथा गेहं नैव भाति कदाचन । त्वां विनायं तथा यूथो नैव शोभेत मानद ४३। आचारेण विना मर्त्यो ज्ञानहीनो यतिर्यथा । मंत्रहीनो यथा राजा तथायं नैव शोभते ४४। कैवर्तेन विना नौर्वा संपूर्णा परिसागरे । न भात्येवं यथा सार्थः सार्थवाहेन वै विना ४५। सेनाध्यक्षेण च विना यथा सैन्यं न भाति च । त्वां विना वै तथा सैन्यं शूकराणां महामते ४६। दीनो भविष्यति तथा वेदहीनो यथा द्विजः । मयि भारं कुटुंबस्य विनिवेश्य प्रगच्छसि ४७। मरणं सुलभं ज्ञात्वा का प्रतिज्ञा तवेदृशी । त्वां विनाहं न शक्नोमि धर्तुं प्राणान्प्रियेश्वर ४८। त्वयैव सहिता स्वर्गं भूमिं वाथ महामते । नरकं वापि भोक्ष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम् ४९। त्वं वा पुत्रांस्तुपौत्रांस्तु गृहीत्वा यूथमुत्तमम् । आवां व्रजाव यूथेश दुर्गमेवं सुकंदरम् ५०। जीवितव्यं परित्यज्य रणाय परिगम्यते । तत्र को दृश्यते लाभो मरणे वद सांप्रतम् ५१। वाराह उवाच- वीराणां त्वं न जानासि सुधर्मं शृणु सांप्रतम् । युद्धार्थिना हि वीरेण वीरं गत्वा प्रयाचितम् ५२। देहि मे योधनं संख्ये युद्धार्थ्यहं समागतः । परेण याचितं युद्धं न ददाति यदा नरः ५३। कामाल्लोभाद्भयाद्वापि मोहाद्वा शृणु वल्लभे । कुंभीपाके तु नरके वसेद्युगसहस्रकम् ५४। क्षत्रियाणां परो धर्मो युद्धं देयं न संशयः । तद्युद्धं दीयमानेन रणभूमिगतेन वै ५५। निर्जितं तु परं तत्र यशःकीर्त्तिं प्रभुंजते । स वा हतो युध्यमानः पौरुषेणातिनिर्भयः ५६। वीरलोकमवाप्नोति दिव्यान्भोगान्प्रभुंजते । यावद्वर्षसहस्राणां विंशत्येकां प्रिये शृणु ५७। वीरलोके वसेत्तावद्देवाचारैर्महीयते । मनुपुत्रः समायात अयं वीरो न संशयः ५८। संग्रामं याचमानस्तु युद्धं देयं मया ध्रुवम् । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः ५९। सत्कारो युद्धरूपेण कर्तव्यश्च मया शुभे । शूकर्युवाच- यदा युद्धं त्वया देयं राज्ञे चैव महात्मने ६०। ततोऽहं पौरुषं कांत पश्यामि तव कीदृशम् । एवमुक्त्वा प्रियान्पुत्रान्समाहूय त्वरान्विता ६१। उवाच पुत्रका यूयं शृणुध्वं वचनं मम । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः ६२। मया तत्र प्रगंतव्यं यत्रायं हि गमिष्यति । यावत्तिष्ठति वै नाथो भवतां प्रतिपालकः ६३। यूयं गच्छत वै दूरं दुर्गं गिरिगुहामुखम् । सुखं जीवत मे वत्सा वर्जयित्वा सुलुब्धकान् ६४। मया तत्रैव गंतव्यं यत्रैष हि गमिष्यति । भवतां श्रेष्ठोऽयं भ्राता यूथरक्षां करिष्यति ६५। एते पितृव्यकाः सर्वे भवतां त्राणकारकाः । दूरं प्रयात वै सर्वे मां विहाय सुपुत्रकाः ६६। पुत्रा ऊचुः- अयं हि पर्वतश्रेष्ठो बहुमूलफलोदकः । भयं तु कस्य वै नास्ति सुखं जीवनमस्ति वै ६७। युवाभ्यां हि अकस्माद्वै इदमुक्तं भयंकरम् । तन्नो हि कारणं मातर्वद सत्यमिहैव हि ६८। शूकर्युवाच-। अयं राजा महारौद्रः कालरूपः समागतः । क्रीडते मृगया लुब्धो मृगान्हत्वा बहून्वने ६९। इक्ष्वाकुर्नाम दुर्धर्षो मनुपुत्रो महाबलः । संहरिष्यति कालोऽयं दूरं यात सुपुत्रकाः ७०। पुत्रा ऊचुः-। मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति स पापधीः । महारौद्रं सुघोरं तु नरकं प्रतिपद्यते ७१। मातुः पुण्यं पयः पीत्वा पुष्टो भवति निर्घृणः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति सुदुर्बलः ७२। पूयं नरकमेतीह कृमिदुर्गंधसंकुलम् । मातुस्तस्मान्न यास्यामो गुरुं त्यक्त्वा इहैव च ७३। एवं विषादः संजातस्तेषां धर्मार्थसंयुतः । व्यूहं कृत्वा स्थिताः सर्वे बलतेजः समाकुलाः ७४। साहसोत्साहसंपन्नाः पश्यंति नृपनंदनम् । नदंतः पौरुषैर्युक्ताः क्रीडमाना वने तदा ७५। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ४२।

dvicatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ sakhya ūcuḥ- sudevā kā tvayā proktā kimācārā vadasva naḥ | tvayā proktaṃ mahābhāge vada naḥ satyameva ca 1| sukalovāca- ayodhyāyāṃ mahārājaḥ sa āsīddharmakovidaḥ | manuputro mahābhāgaḥ sarvadharmārthatatparaḥ 2| ikṣvākurnāma sarvajño devabrāhmaṇapūjakaḥ | tasya bhāryā sadā puṇyā pativrataparāyaṇā 3| tayā sārddhaṃ yajedyajñaṃ tīrthāni vividhāni ca | vedarājasya vīrasya kāśīśasya mahātmanaḥ 4| sudevā nāma vai kanyā satyācāraparāyaṇā | upayeme mahārāja ikṣvākustāṃ mahīpatiḥ 5| sudevā cārusarvāṃgī satyavrataparāyaṇā | tayā sārddhaṃ sa vai rājā janānāṃ puṇyanāyakaḥ 6| sa reme nṛpaśārdūlo nityaṃ ca priyayā tayā | ekadā tu mahārājastayā sārddhaṃ vanaṃ yayau 7| gaṃgāraṇyaṃ samāsādya mṛgayāṃ krīḍate sadā | siṃhānhatvā varāhāṃśca gajāṃśca mahiṣāṃstathā 8| krīḍamānasya tasyāgre varāhaśca samāgataḥ | bahuśūkarayūthena putrapautrairalaṃkṛtaḥ 9| ekā ca śūkarī tasya priyāpārśve pratiṣṭhitā | varāhaiḥ śūkaraistasya tameva parivāritā 10| dṛṣṭvā ca rājarājeṃdraṃ durjayaṃ mṛgayāratam | parvatādhāramāśritya bhāryayā saha śūkaraḥ 11| tiṣṭhatyekaḥ suvīryeṇa putrānpautrāngurūñchiśūn | jñātvā teṣāṃ mahārāja mṛgāṇāṃ kadanaṃ mahat 12| tānuvāca sutānpautrānbhāryāṃ tāṃ ca sa śūkaraḥ | kośalādhipatirvīro manuputro mahābalaḥ 13| krīḍate mṛgayāṃ kāṃte mṛgānsaṃharate bahūn | sa māṃ dṛṣṭvā mahārāja eṣyate nātra saṃśayaḥ 14| anyeṣāṃ lubdhakānāṃ me nāsti prāṇabhayaṃ dhruvam | mamarūpaṃ nṛpo dṛṣṭvā kṣamāṃ naiva kariṣyati 15| harṣeṇa mahatāviṣṭo bāṇapāṇirdhanurddharaḥ | śvabhiryukto mahātejā lubdhakaiḥ parivāritaḥ 16| priye kariṣyate ghātaṃ mamāpyevaṃ na saṃśayaḥ 17| śūkaryuvāca- yadāyadā paśyasi lubdhakānbahūnmahāvane kāṃta samāyudhānbahūn | etaistu putrairmamapautrakaiḥ samaṃ dūraṃ nu bho yāsi palāyamānaḥ 18| tyaktvā sudhairyaṃ balapauruṣaṃ mahanmahābhayenāpi viṣaṇṇacetanaḥ | dṛṣṭvā nṛpeṃdraṃ puruṣottamottamaṃ karoṣi kiṃ kāṃta vadasvakāraṇam 19| tasyāstu vākyaṃ saniśamya kola uvāca tāṃ śūkararājauttaram | yadarthabhītosmi sulubdhakātpriye dṛṣṭvā gato dūra niśamyaśūkarān 20| sulubdhakāḥ pāpakarāḥ śaṭhāḥ priye kurvaṃti pāpaṃ giridurgakaṃdare | sadaiva duṣṭā bahupāpaciṃtakā jātāśca sarve paripāpināṃ kule 21| teṣāṃ hi hastānmaraṇādbibhemi mṛtopi yāsyāmi punaśca pāpam | dūraṃ giriṃ parvatakaṃdaraṃ ca vrajāmi kāṃte apamṛtyubhītaḥ 22| ayaṃ hi puṇyo naranātha āgato viśvādhikaḥ keśavarūpa bhūpaḥ | yuddhaṃ kariṣye samare mahātmanā sārddhaṃ priye pauruṣavikrameṇa 23| jeṣyāmi bhūpaṃ yadi svena tejasā bhokṣyāmi kīrtiṃ tvatulāṃ pṛthivyām | tenāhato vīravareṇa saṃgare yāsyāmi lokaṃ madhusūdanasya 24| mamāṃgabhūtena palenamedasā tṛptiṃ parāṃ yāsyati bhūmināthaḥ | tṛptā bhaviṣyaṃti sulokadevatā asmādayaṃcāgato vajrapāṇiḥ 25| asyaiva hastānmaraṇaṃ yadābhavellābhaśca me suṃdari kīrtiruttamā | tasmādyaśo bhūmitale jagattraye vrajāmi lokaṃ madhusūdanasya 26| naivaṃ bhītosmi kṣubdhosmi gato'haṃ girisānuṣu | pāpādbhīto gataḥ kāṃtedharmaṃ dṛṣṭvā sthitohyaham 27| na jāne pātakaṃ pūrvamanyajanmani cārjitam | yenāhaṃ śaukarīṃ yoniṃ gato'haṃ pāpasaṃcayāt 28| kṣālayiṣyāmyahaṃ ghoraṃ pūrvapātakasaṃcayam | bāṇodakairmahāghoraiḥ sutīkṣṇairniśitaiḥ śataiḥ 29| putrānpautrāṃstu vārāhi kanyāṃ kuṭuṃbabālakam | giriṃ gaccha gṛhītvā tu mama mohamimaṃ tyaja 30| mamasnehaṃ parityajya harireṣa samāgataḥ | asya hastātprayāsyāmi tadviṣṇoḥ paramaṃ padam 31| daivenāpi mamādyaiva svargadvāramanuttamam | udghāṭitakapāṭaṃ tu yāsyāmi sumahādivam 32| sukalovāca- tacchrutvā vacanaṃ tasya śūkarasya mahātmanaḥ | uvāca tatpriyā sakhyaḥ sīdamānāṃtarā tadā 33| śūkaryuvāca- yasminyūthe bhavānsvāmī putrapautrairalaṃkṛtaḥ | mitraiśca bhrātṛbhiścaiva anyaiḥ svajanabāṃdhavaiḥ 34| tvayaivālaṃkṛto yūtho bhavatā pariśobhate | tvāṃ vināyaṃ mahābhāga kīdṛgyūtho bhaviṣyati 35| tavaiva svabalenāpi garjamānāśca śūkarāḥ | vicaraṃti girau kāṃta tanayā mama bālakāḥ 36| kaṃdānmūlānsubhakṣaṃti nirbhayāstava tejasā | durgeṣu vanakuṃjeṣu grāmeṣu nagareṣu ca 37| na kurvaṃti bhayaṃ tīvraṃ siṃhānāmiha parvate | manuṣyāṇāṃ mahābāho pālitāstava tejasā 38| tvayā tyaktā amī sarve bālakā mama dārakāḥ | dīnāścaivākulāścaiva bhaviṣyaṃti vicetanāḥ 39| nityameva sukhaṃ vartma gatvā paśyaṃti bālakāḥ | patihīnā yathā nārī śobhate naiva śobhanā 40| alaṃkṛtā yathā divyairalaṃkāraiḥ sakāṃcanaiḥ | paricchadai ratnavastraiḥ pitṛmātṛsahodaraiḥ 41| śvaśrūśvaśurakaiścānyaiḥ patihīnā na bhāti sā | caṃdrahīnā yathā rātrī putrahīnaṃ yathā kulam 42| dīpahīnaṃ yathā gehaṃ naiva bhāti kadācana | tvāṃ vināyaṃ tathā yūtho naiva śobheta mānada 43| ācāreṇa vinā martyo jñānahīno yatiryathā | maṃtrahīno yathā rājā tathāyaṃ naiva śobhate 44| kaivartena vinā naurvā saṃpūrṇā parisāgare | na bhātyevaṃ yathā sārthaḥ sārthavāhena vai vinā 45| senādhyakṣeṇa ca vinā yathā sainyaṃ na bhāti ca | tvāṃ vinā vai tathā sainyaṃ śūkarāṇāṃ mahāmate 46| dīno bhaviṣyati tathā vedahīno yathā dvijaḥ | mayi bhāraṃ kuṭuṃbasya viniveśya pragacchasi 47| maraṇaṃ sulabhaṃ jñātvā kā pratijñā tavedṛśī | tvāṃ vināhaṃ na śaknomi dhartuṃ prāṇānpriyeśvara 48| tvayaiva sahitā svargaṃ bhūmiṃ vātha mahāmate | narakaṃ vāpi bhokṣyāmi satyaṃsatyaṃ vadāmyaham 49| tvaṃ vā putrāṃstupautrāṃstu gṛhītvā yūthamuttamam | āvāṃ vrajāva yūtheśa durgamevaṃ sukaṃdaram 50| jīvitavyaṃ parityajya raṇāya parigamyate | tatra ko dṛśyate lābho maraṇe vada sāṃpratam 51| vārāha uvāca- vīrāṇāṃ tvaṃ na jānāsi sudharmaṃ śṛṇu sāṃpratam | yuddhārthinā hi vīreṇa vīraṃ gatvā prayācitam 52| dehi me yodhanaṃ saṃkhye yuddhārthyahaṃ samāgataḥ | pareṇa yācitaṃ yuddhaṃ na dadāti yadā naraḥ 53| kāmāllobhādbhayādvāpi mohādvā śṛṇu vallabhe | kuṃbhīpāke tu narake vasedyugasahasrakam 54| kṣatriyāṇāṃ paro dharmo yuddhaṃ deyaṃ na saṃśayaḥ | tadyuddhaṃ dīyamānena raṇabhūmigatena vai 55| nirjitaṃ tu paraṃ tatra yaśaḥkīrttiṃ prabhuṃjate | sa vā hato yudhyamānaḥ pauruṣeṇātinirbhayaḥ 56| vīralokamavāpnoti divyānbhogānprabhuṃjate | yāvadvarṣasahasrāṇāṃ viṃśatyekāṃ priye śṛṇu 57| vīraloke vasettāvaddevācārairmahīyate | manuputraḥ samāyāta ayaṃ vīro na saṃśayaḥ 58| saṃgrāmaṃ yācamānastu yuddhaṃ deyaṃ mayā dhruvam | yuddhātithiḥ samāyāto viṣṇurūpaḥ sanātanaḥ 59| satkāro yuddharūpeṇa kartavyaśca mayā śubhe | śūkaryuvāca- yadā yuddhaṃ tvayā deyaṃ rājñe caiva mahātmane 60| tato'haṃ pauruṣaṃ kāṃta paśyāmi tava kīdṛśam | evamuktvā priyānputrānsamāhūya tvarānvitā 61| uvāca putrakā yūyaṃ śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama | yuddhātithiḥ samāyāto viṣṇurūpaḥ sanātanaḥ 62| mayā tatra pragaṃtavyaṃ yatrāyaṃ hi gamiṣyati | yāvattiṣṭhati vai nātho bhavatāṃ pratipālakaḥ 63| yūyaṃ gacchata vai dūraṃ durgaṃ giriguhāmukham | sukhaṃ jīvata me vatsā varjayitvā sulubdhakān 64| mayā tatraiva gaṃtavyaṃ yatraiṣa hi gamiṣyati | bhavatāṃ śreṣṭho'yaṃ bhrātā yūtharakṣāṃ kariṣyati 65| ete pitṛvyakāḥ sarve bhavatāṃ trāṇakārakāḥ | dūraṃ prayāta vai sarve māṃ vihāya suputrakāḥ 66| putrā ūcuḥ- ayaṃ hi parvataśreṣṭho bahumūlaphalodakaḥ | bhayaṃ tu kasya vai nāsti sukhaṃ jīvanamasti vai 67| yuvābhyāṃ hi akasmādvai idamuktaṃ bhayaṃkaram | tanno hi kāraṇaṃ mātarvada satyamihaiva hi 68| śūkaryuvāca-| ayaṃ rājā mahāraudraḥ kālarūpaḥ samāgataḥ | krīḍate mṛgayā lubdho mṛgānhatvā bahūnvane 69| ikṣvākurnāma durdharṣo manuputro mahābalaḥ | saṃhariṣyati kālo'yaṃ dūraṃ yāta suputrakāḥ 70| putrā ūcuḥ-| mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā yaḥ prayāti sa pāpadhīḥ | mahāraudraṃ sughoraṃ tu narakaṃ pratipadyate 71| mātuḥ puṇyaṃ payaḥ pītvā puṣṭo bhavati nirghṛṇaḥ | mātaraṃ pitaraṃ tyaktvā yaḥ prayāti sudurbalaḥ 72| pūyaṃ narakametīha kṛmidurgaṃdhasaṃkulam | mātustasmānna yāsyāmo guruṃ tyaktvā ihaiva ca 73| evaṃ viṣādaḥ saṃjātasteṣāṃ dharmārthasaṃyutaḥ | vyūhaṃ kṛtvā sthitāḥ sarve balatejaḥ samākulāḥ 74| sāhasotsāhasaṃpannāḥ paśyaṃti nṛpanaṃdanam | nadaṃtaḥ pauruṣairyuktāḥ krīḍamānā vane tadā 75| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne sukalācaritre dvicatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ 42|