Chapter 233

शंकर उवाच- ततः प्रोवाच भगवान्सुरांश्चैव महामुनीन् । देव्या सह प्रहृष्टात्मा सर्वलोकहिताय वै १। श्रीभगवानुवाच- शृणुध्वं मुनयः सर्वे देवताश्च महाबलाः । एकादशी महापुण्या सर्वोपद्रवनाशिनी २। लक्ष्मीसंदर्शनार्थाय भवद्भिः समुपोषिता । तस्मात्तु सर्वदा पुण्या द्वादशी मम वल्लभा ३। अद्यप्रभृति ये लोका उषिताः पूर्ववासरे । द्वादश्यामुदिते भानौ श्रद्धया परया युताः ४। ये पूजयंति मां भक्त्या तुलस्या च श्रिया सह । सर्वे ते बन्ध निर्मुक्ताः प्राप्नुवंति पदं मम ५। नार्च्चयंति च ये वै मां द्वादश्यां पुरुषोत्तमम् । ते नराः पापकर्माणो मम मायाविमोहिताः ६। ये नार्चयंति पापिष्ठा नरा नरकगामिनः । तान्पापान्विषयैर्वद्धान्ममपूजापराङ्मुखान् ७। क्षिपत्यजस्रं संसारे माया मम दुरत्यया । रुद्र उवाच- एवमुक्त्वा तु भगवान्परमात्मा सनातनः ८। संस्तूयमानो मुनिभिः प्रययौ कमलालयम् । क्षीराब्धौ शेषपर्य्यङ्के विमाने सूर्य्यसन्निभे ९। देव्या सह विशालाक्ष्या रमया परमेश्वरः । दर्शनार्थं सुराणां च तत्र सन्निहितोऽभवत् १०। ततः सुरगणाः सर्व्वे कूर्म्मरूपं सनातनम् । भक्त्या संपूजयित्वाथ तुष्टुवुर्हृष्टमानसाः ११। ततः प्रसन्नो भवगान्कूर्म्मरूपी जनार्द्दनः । भगवानुवाच- वरं वृणीध्वं देवेशा यद्वो मनसि वर्त्तते । रुद्र उवाच- ततो देवगणाः सर्वे कूर्म्मरूपं जनार्दनम् १२। उचुः प्रांजलयः सर्व्वे हर्ष निर्भरमानसाः । देवा ऊचुः- शेषस्य दिग्गजानां च सहायार्थं महाबल १३। धर्तुमर्हसि देवेश सप्तद्वीपवतीं महीम् । रुद्र उवाच- एवमस्त्विति हृष्टात्मा भगवांल्लोकभावनः १४। धारयामास धरणीं सप्तद्वीपसमावृताम् । ततो देवाः सगंधर्वा दैत्यदानवमानुषाः १५। महर्षिभिरनुज्ञाताः स्वर्लोकान्प्रतिपेदिरे । तदाप्रभृति ते सर्व्वे देवा ब्रह्मपुरोगमाः १६। सिद्धा ये मानुषाश्चैव योगिनो मुनिसत्तमाः । विष्णोराज्ञां पुरस्कृत्य भक्त्या परमया युताः १७। एकादश्यामुपोष्याथ भक्त्या चैव जनार्दनम् । द्वादश्यामर्च्चनं चक्रुर्विधिना वरवर्णिनि १८। एतत्तु सर्वमाख्यातं देव्या जन्म वरानने । कौर्म्यं च वैभवं विष्णोः किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि १९। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुत्तरखंडे उमामहेश्वरसंवादे एकादश्युपवासकथनंनाम त्रयस्त्रिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः २३३ ।

śaṃkara uvāca- tataḥ provāca bhagavānsurāṃścaiva mahāmunīn | devyā saha prahṛṣṭātmā sarvalokahitāya vai 1| śrībhagavānuvāca- śṛṇudhvaṃ munayaḥ sarve devatāśca mahābalāḥ | ekādaśī mahāpuṇyā sarvopadravanāśinī 2| lakṣmīsaṃdarśanārthāya bhavadbhiḥ samupoṣitā | tasmāttu sarvadā puṇyā dvādaśī mama vallabhā 3| adyaprabhṛti ye lokā uṣitāḥ pūrvavāsare | dvādaśyāmudite bhānau śraddhayā parayā yutāḥ 4| ye pūjayaṃti māṃ bhaktyā tulasyā ca śriyā saha | sarve te bandha nirmuktāḥ prāpnuvaṃti padaṃ mama 5| nārccayaṃti ca ye vai māṃ dvādaśyāṃ puruṣottamam | te narāḥ pāpakarmāṇo mama māyāvimohitāḥ 6| ye nārcayaṃti pāpiṣṭhā narā narakagāminaḥ | tānpāpānviṣayairvaddhānmamapūjāparāṅmukhān 7| kṣipatyajasraṃ saṃsāre māyā mama duratyayā | rudra uvāca- evamuktvā tu bhagavānparamātmā sanātanaḥ 8| saṃstūyamāno munibhiḥ prayayau kamalālayam | kṣīrābdhau śeṣaparyyaṅke vimāne sūryyasannibhe 9| devyā saha viśālākṣyā ramayā parameśvaraḥ | darśanārthaṃ surāṇāṃ ca tatra sannihito'bhavat 10| tataḥ suragaṇāḥ sarvve kūrmmarūpaṃ sanātanam | bhaktyā saṃpūjayitvātha tuṣṭuvurhṛṣṭamānasāḥ 11| tataḥ prasanno bhavagānkūrmmarūpī janārddanaḥ | bhagavānuvāca- varaṃ vṛṇīdhvaṃ deveśā yadvo manasi varttate | rudra uvāca- tato devagaṇāḥ sarve kūrmmarūpaṃ janārdanam 12| ucuḥ prāṃjalayaḥ sarvve harṣa nirbharamānasāḥ | devā ūcuḥ- śeṣasya diggajānāṃ ca sahāyārthaṃ mahābala 13| dhartumarhasi deveśa saptadvīpavatīṃ mahīm | rudra uvāca- evamastviti hṛṣṭātmā bhagavāṃllokabhāvanaḥ 14| dhārayāmāsa dharaṇīṃ saptadvīpasamāvṛtām | tato devāḥ sagaṃdharvā daityadānavamānuṣāḥ 15| maharṣibhiranujñātāḥ svarlokānpratipedire | tadāprabhṛti te sarvve devā brahmapurogamāḥ 16| siddhā ye mānuṣāścaiva yogino munisattamāḥ | viṣṇorājñāṃ puraskṛtya bhaktyā paramayā yutāḥ 17| ekādaśyāmupoṣyātha bhaktyā caiva janārdanam | dvādaśyāmarccanaṃ cakrurvidhinā varavarṇini 18| etattu sarvamākhyātaṃ devyā janma varānane | kaurmyaṃ ca vaibhavaṃ viṣṇoḥ kimanyacchrotumicchasi 19| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe umāmaheśvarasaṃvāde ekādaśyupavāsakathanaṃnāma trayastriṃśadadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ 233 |