Chapter 44

मार्कंडेय उवाच- शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः १। मानसं नाम तत्तीर्थं गंगायामुत्तरे तटे । त्रिरात्रोपोषितो भूत्वा सर्वान्कामानवाप्नुयात् २। गोभूहिरण्यदानेन यत्फलं प्राप्नुयान्नरः । एतत्फलमवाप्नोति तत्तीर्थं स्मरते पुनः ३। अकामो वा सकामो वा गंगायां यो विपद्यते । मृतस्तु भवति स्वर्गे नरकं न च पश्यति ४। अप्सरोगणसंगीतैः सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । हंससारसयुक्तेन विमानेन स गच्छति ५। बहुवर्षाणि राजेन्द्र षट्सहस्राणि भुंजते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः ६। सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये जायते स महाकुले । षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टितीर्थशतानि च ७। माघेमासि गमिष्यंति गंगायमुनसंगमे । गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ८। प्रयागे माघमासे तु त्र्यहंस्नानस्य तत्फलम् । गंगायमुनयोर्मध्ये पंचाग्निं यस्तु साधयेत् ९। अहीनांगो ह्यरोगश्च पंचेन्द्रियसमन्वितः । यावंति रोमकूपाणि तस्य गात्रस्य देहिनः १०। तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जंबूद्वीपपतिर्भवेत् ११। स भुक्त्वा विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं भजते नरः । जलप्रवेशं यः कुर्यात्संगमे लोकविश्रुते १२। राहुग्रस्तो यथा सोमो विमुक्तः सर्वपातकैः । सोमलोकमवाप्नोति सोमेन सह मोदते १३। षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । स्वर्गलोकमवाप्नोति ऋषिगंधर्वसेवितः १४। परिभ्रष्टस्तु राजेंद्र समृद्धे जायते कुले । अधःशिरास्तु यो ज्वालामूर्ध्वपादः पिबेन्नरः १५। शतं वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । परिभ्रष्टस्तु राजेंद्र अग्निहोत्री भवेन्नरः १६। भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं भजते नरः । यस्तु देहं विकर्तित्वा शकुनिभ्यः प्रयच्छति १७। विहंगैरुपभुक्तस्य शृणु तस्यापि यत्फलम् । शतं वर्षसहस्राणां सोमलोके महीयते १८। ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः । गुणवान्रूपसंपन्नो विद्वान्सुप्रियदेहवान् १९। भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं भजते पुनः । यामुने चोत्तरे कूले प्रयागस्य तु दक्षिणे २०। ऋणप्रमोचनं नाम तीर्थं तत्परमं स्मृतम् । एकरात्रोषितो भूत्वा ऋणैः सर्वैः प्रमुच्यते २१। सूर्यलोकमवाप्नोति अनृणी च सदा भवेत् २२। इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे प्रयागमाहात्म्ये चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः ४४।

mārkaṃḍeya uvāca- śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu | yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ 1| mānasaṃ nāma tattīrthaṃ gaṃgāyāmuttare taṭe | trirātropoṣito bhūtvā sarvānkāmānavāpnuyāt 2| gobhūhiraṇyadānena yatphalaṃ prāpnuyānnaraḥ | etatphalamavāpnoti tattīrthaṃ smarate punaḥ 3| akāmo vā sakāmo vā gaṃgāyāṃ yo vipadyate | mṛtastu bhavati svarge narakaṃ na ca paśyati 4| apsarogaṇasaṃgītaiḥ supto'sau pratibudhyate | haṃsasārasayuktena vimānena sa gacchati 5| bahuvarṣāṇi rājendra ṣaṭsahasrāṇi bhuṃjate | tataḥ svargātparibhraṣṭaḥ kṣīṇakarmā divaścyutaḥ 6| suvarṇamaṇimuktāḍhye jāyate sa mahākule | ṣaṣṭitīrthasahasrāṇi ṣaṣṭitīrthaśatāni ca 7| māghemāsi gamiṣyaṃti gaṃgāyamunasaṃgame | gavāṃ śatasahasrasya samyagdattasya yatphalam 8| prayāge māghamāse tu tryahaṃsnānasya tatphalam | gaṃgāyamunayormadhye paṃcāgniṃ yastu sādhayet 9| ahīnāṃgo hyarogaśca paṃcendriyasamanvitaḥ | yāvaṃti romakūpāṇi tasya gātrasya dehinaḥ 10| tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate | tataḥ svargātparibhraṣṭo jaṃbūdvīpapatirbhavet 11| sa bhuktvā vipulānbhogāṃstattīrthaṃ bhajate naraḥ | jalapraveśaṃ yaḥ kuryātsaṃgame lokaviśrute 12| rāhugrasto yathā somo vimuktaḥ sarvapātakaiḥ | somalokamavāpnoti somena saha modate 13| ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi ṣaṣṭivarṣaśatāni ca | svargalokamavāpnoti ṛṣigaṃdharvasevitaḥ 14| paribhraṣṭastu rājeṃdra samṛddhe jāyate kule | adhaḥśirāstu yo jvālāmūrdhvapādaḥ pibennaraḥ 15| śataṃ varṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate | paribhraṣṭastu rājeṃdra agnihotrī bhavennaraḥ 16| bhuktvā tu vipulānbhogāṃstattīrthaṃ bhajate naraḥ | yastu dehaṃ vikartitvā śakunibhyaḥ prayacchati 17| vihaṃgairupabhuktasya śṛṇu tasyāpi yatphalam | śataṃ varṣasahasrāṇāṃ somaloke mahīyate 18| tataḥ svargātparibhraṣṭo rājā bhavati dhārmikaḥ | guṇavānrūpasaṃpanno vidvānsupriyadehavān 19| bhuktvā tu vipulānbhogāṃstattīrthaṃ bhajate punaḥ | yāmune cottare kūle prayāgasya tu dakṣiṇe 20| ṛṇapramocanaṃ nāma tīrthaṃ tatparamaṃ smṛtam | ekarātroṣito bhūtvā ṛṇaiḥ sarvaiḥ pramucyate 21| sūryalokamavāpnoti anṛṇī ca sadā bhavet 22| iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe prayāgamāhātmye catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ 44|