Chapter 10

ऋषय ऊचुः-। पृथिव्या हि परीमाणं संस्थानं सरितस्तथा । त्वत्तः श्रुत्वा महाभाग अमृतं पीतमेव च १। तत्र भूमौ च तीर्थानि पावनानीति नः श्रुतम् । आचक्ष्व तानि सर्वाणि यथाफलकराणि च । सविशेषं महाप्राज्ञ श्रोतुमिच्छामहे तव २। सूत उवाच-। धन्यं पुण्यं महाख्यानं पृष्टमेव तपोधनाः । यथामति प्रवक्ष्यामि यथायोगं यथाश्रुतम् ३। पुरातनं प्रवक्ष्यामि देवर्षेर्नारदस्य हि । युधिष्ठिरेण संवादं शृणु तद्द्विजसत्तमाः ४। हृतराज्याः पांडुपुत्रा वने तस्मिन्महारथाः । न्यवसंति महाभागा द्रौपद्या सह पांडवाः ५। अथापश्यन्महात्मानं देवर्षिं तत्र नारदम् । दीप्यमानं श्रिया ब्राह्म्या दीप्ताग्निसमतेजसम् ६। स तैः परिवृतः श्रीमान्भ्रातृभिः कुरुनंदनः । दिवि भाति हि दीप्तौजा देवैरिव शतक्रतुः ७। यथा च देवान्सावित्री याज्ञसेनी तथा पतीन् । न जहौ धर्मतः पार्थान्मेरुमर्कप्रभा यथा ८। प्रतिगृह्य ततः पूजां नारदो भगवानृषिः । आश्वासयद्धर्म्मपुत्रं युक्तरूपप्रियेण च ९। उवाच च महात्मानं धर्म्मराजं युधिष्ठिरम् । ब्रूहि धर्म्मभृतां श्रेष्ठ किं प्रार्थ्यं हि ददामि ते १०। अथ धर्मसुतो राजा प्रणम्य भ्रातृभिः सह । उवाच प्रांजलिर्वाक्यं नारदं देवसंमितम् ११। त्वयि तुष्टे महाभाग सर्वलोकाभिपूजिते । कृतमित्येव मन्ये हि प्रसादात्तव सुव्रत १२। यदि त्वहमनुग्राह्यो भ्रातृभिः सहितोऽनघ । संदेहं मे मुनिश्रेष्ठ हृत्स्थं त्वं छेत्तुमर्हसि १३। प्रदक्षिणां यः कुरुते पृथिवीं तीर्थतत्परः । किं फलं तस्य कार्त्स्न्येन तद्ब्रह्मन्वक्तुमर्हसि १४। नारद उवाच-। शृणु राजन्नवहितो दिलीपेन यथा पुरा । वसिष्ठस्य सकाशाद्वै सर्वमेतदुपश्रुतम् १५। पुरा भागीरथीतीरे दिलीपो राजसत्तमः । धर्म्यं व्रतं समास्थाय न्यवसन्मुनिवत्तदा १६। शुभेदेशे महाराजपुण्ये देवर्षिपूजिते । गंगाद्वारे महातेजा देवगंधर्वसेविते १७। स पितॄंस्तर्पयामास देवांश्च परमद्युतिः । ऋषींश्च तर्पयामास विधिदृष्टेन कर्मणा १८। कस्यचित्त्वथ कालस्य जपन्नेव महामनाः । ददर्श भूतसंकाशं वसिष्ठमृषिमुत्तमम् १९। पुरोहितं स तं दृष्ट्वा दीप्यमानमिव श्रिया । प्रहर्षमतुलं लेभे विस्मयं परमं ययौ २०। उपस्थितं महाराज पूजयामास भारत । स हि धर्म्मभृतां श्रेष्ठो विधिदृष्टेन कर्मणा २१। शिरसा चार्घ्यमादाय शुचिः प्रयतमानसः । नामसंकीर्त्तयामास तस्मिन्ब्रह्मर्षिसत्तमे २२। दिलीपोऽहं तु भद्रं ते दासोस्मि तव सुव्रत । तव संदर्शनादेव मुक्तोहं सर्वकिल्बिषैः २३। एवमुक्त्वा महाराज दिलीपो द्विपदां वरः । वाग्यतः प्रांजलिर्भूत्वा तूष्णीमासीद्युधिष्ठिर २४। तं दृष्ट्वा नियमेनाथ स्वाध्यायेन च कर्षितम् । दिलीपं नृपतिश्रेष्ठं मुनिः प्रीतमनाभवत् २५। इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे दशमोऽध्यायः १०।

ṛṣaya ūcuḥ-| pṛthivyā hi parīmāṇaṃ saṃsthānaṃ saritastathā | tvattaḥ śrutvā mahābhāga amṛtaṃ pītameva ca 1| tatra bhūmau ca tīrthāni pāvanānīti naḥ śrutam | ācakṣva tāni sarvāṇi yathāphalakarāṇi ca | saviśeṣaṃ mahāprājña śrotumicchāmahe tava 2| sūta uvāca-| dhanyaṃ puṇyaṃ mahākhyānaṃ pṛṣṭameva tapodhanāḥ | yathāmati pravakṣyāmi yathāyogaṃ yathāśrutam 3| purātanaṃ pravakṣyāmi devarṣernāradasya hi | yudhiṣṭhireṇa saṃvādaṃ śṛṇu taddvijasattamāḥ 4| hṛtarājyāḥ pāṃḍuputrā vane tasminmahārathāḥ | nyavasaṃti mahābhāgā draupadyā saha pāṃḍavāḥ 5| athāpaśyanmahātmānaṃ devarṣiṃ tatra nāradam | dīpyamānaṃ śriyā brāhmyā dīptāgnisamatejasam 6| sa taiḥ parivṛtaḥ śrīmānbhrātṛbhiḥ kurunaṃdanaḥ | divi bhāti hi dīptaujā devairiva śatakratuḥ 7| yathā ca devānsāvitrī yājñasenī tathā patīn | na jahau dharmataḥ pārthānmerumarkaprabhā yathā 8| pratigṛhya tataḥ pūjāṃ nārado bhagavānṛṣiḥ | āśvāsayaddharmmaputraṃ yuktarūpapriyeṇa ca 9| uvāca ca mahātmānaṃ dharmmarājaṃ yudhiṣṭhiram | brūhi dharmmabhṛtāṃ śreṣṭha kiṃ prārthyaṃ hi dadāmi te 10| atha dharmasuto rājā praṇamya bhrātṛbhiḥ saha | uvāca prāṃjalirvākyaṃ nāradaṃ devasaṃmitam 11| tvayi tuṣṭe mahābhāga sarvalokābhipūjite | kṛtamityeva manye hi prasādāttava suvrata 12| yadi tvahamanugrāhyo bhrātṛbhiḥ sahito'nagha | saṃdehaṃ me muniśreṣṭha hṛtsthaṃ tvaṃ chettumarhasi 13| pradakṣiṇāṃ yaḥ kurute pṛthivīṃ tīrthatatparaḥ | kiṃ phalaṃ tasya kārtsnyena tadbrahmanvaktumarhasi 14| nārada uvāca-| śṛṇu rājannavahito dilīpena yathā purā | vasiṣṭhasya sakāśādvai sarvametadupaśrutam 15| purā bhāgīrathītīre dilīpo rājasattamaḥ | dharmyaṃ vrataṃ samāsthāya nyavasanmunivattadā 16| śubhedeśe mahārājapuṇye devarṣipūjite | gaṃgādvāre mahātejā devagaṃdharvasevite 17| sa pitṝṃstarpayāmāsa devāṃśca paramadyutiḥ | ṛṣīṃśca tarpayāmāsa vidhidṛṣṭena karmaṇā 18| kasyacittvatha kālasya japanneva mahāmanāḥ | dadarśa bhūtasaṃkāśaṃ vasiṣṭhamṛṣimuttamam 19| purohitaṃ sa taṃ dṛṣṭvā dīpyamānamiva śriyā | praharṣamatulaṃ lebhe vismayaṃ paramaṃ yayau 20| upasthitaṃ mahārāja pūjayāmāsa bhārata | sa hi dharmmabhṛtāṃ śreṣṭho vidhidṛṣṭena karmaṇā 21| śirasā cārghyamādāya śuciḥ prayatamānasaḥ | nāmasaṃkīrttayāmāsa tasminbrahmarṣisattame 22| dilīpo'haṃ tu bhadraṃ te dāsosmi tava suvrata | tava saṃdarśanādeva muktohaṃ sarvakilbiṣaiḥ 23| evamuktvā mahārāja dilīpo dvipadāṃ varaḥ | vāgyataḥ prāṃjalirbhūtvā tūṣṇīmāsīdyudhiṣṭhira 24| taṃ dṛṣṭvā niyamenātha svādhyāyena ca karṣitam | dilīpaṃ nṛpatiśreṣṭhaṃ muniḥ prītamanābhavat 25| iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe daśamo'dhyāyaḥ 10|