Chapter 62

विष्णुरुवाच- कुंडलस्याश्रमं गत्वा सत्यधर्म समाकुलम् । सुकर्माणं ततो दृष्ट्वा पितृमातृपरायणम् १। शुश्रूषंतं महात्मानं गुरूसत्यपराक्रमम् । महारूपं महातेजं महाज्ञानसमाकुलम् २। मातापित्रोः पदांते तमुपविष्टं ददर्श सः । महाभक्त्यान्वितं शांतं सर्वज्ञानमहानिधिम् ३। कुंडलस्यापि पुत्रेण सुकर्मणा महात्मना । आगतं पिप्पलं दृष्ट्वा द्वारदेशे महामतिम् ४। आसनात्तूर्णमुत्थाय अभ्युत्थानं कृतं पुनः । आगच्छ त्वं महाभाग विद्याधर महामते ५। आसनं पाद्यमर्घं च ददौ तस्मै महामतिः । निर्विघ्नोऽसि महाप्राज्ञ कुशलेन प्रवर्त्तसे ६। निरामयं च पप्रच्छ पिप्पलं तं समागतम् । यस्मादागमनं तेद्य तत्सर्वं प्रवदाम्यहम् ७। वर्षाणां च सहस्राणि त्रीणि यावत्त्वया तपः । तप्तमेव महाभाग सुरेभ्यः प्राप्तवान्वरम् ८। वश्यत्वं च त्वया प्राप्तं कामचारस्तथैव च । तेन मत्तो न जानासि गर्वमुद्वहसे वृथा ९। दृष्ट्वा ते चेष्टितं सर्वं सारसेन महात्मना । ममाभिधानं कथितं मम ज्ञानमनुत्तमम् १०। पिप्पल उवाच- योसौ मां सारसो विप्र सरित्तीरे प्रयुक्तवान् । सर्वं ज्ञानं वदेन्मां हि स तु कः प्रभुरीश्वरः ११। सुकर्मोवाच- भवंतमुक्तवान्यो वै सरित्तीरे तु सारसः । ब्रह्माणं त्वं महाज्ञानं तं विद्धि परमेश्वरम् १२। अन्यत्किं पृच्छसे ब्रूहि तमेवं प्रवदाम्यहम् । विष्णुरुवाच- एवमुक्तः स धर्मात्मा सुकर्मा नृपनंदन १३। पिप्पल उवाच- त्वयि वश्यं जगत्सर्वमिति शुश्रुम भूतले । तन्मे त्वं कौतुकं विप्र दर्शयस्व प्रयत्नतः १४। पश्य कौतुकमेवाद्य त्वं वश्यावश्यकारणम् । तमुवाच स धर्मात्मा सुकर्मा पिप्पलं प्रति १५। अथ सस्मार वै देवान्सुकर्मा प्रत्ययाय वै । इंद्राद्या लोकपालाश्च देवाश्चाग्निपुरोगमाः १६। समागताः समाहूता नाना विद्याधरास्तथा । सुकर्माणं ततः प्रोचुर्देवाश्चाग्निपुरोगमाः १७। कस्मात्स्मृतास्त्वया विप्र ततोर्थकारणं वद । सुकर्मोवाच- अयमेष सुसंप्राप्तो विद्याधरो हि पिप्पलः १८। मामेवं भाषते विप्र वश्यावश्यत्वकारणम् । प्रत्ययार्थं समाहूता अस्यैव च महात्मनः १९। स्वंस्वं स्थानं प्रगच्छध्वमित्युवाच सुरान्प्रति । तमूचुस्ते ततो देवाः सुकर्माणं महामतिम् २०। अस्माकं दर्शनं व्रिप्र न मोघं जायते वरम् । वरं वरय भद्रं ते मनसा यद्धिरोचते २१। तत्ते दद्मो न संदेहस्त्वेवमूचुः सुरोत्तमाः । भक्त्या प्रणम्य तान्देवान्ययाचे स द्विजोत्तमः २२। अचलां दत्त देवेंद्रा सुःभक्तिं भावसंयुताम् । मातापित्रोश्च मे नित्यं तद्वै वरमनुत्तमम् २३। पिता मे वैष्णवं लोकं प्रयात्वेतद्वरोत्तमम् । तद्वन्माता च देवेशा वरमन्यं न याचये २४। देवा ऊचुः- पितृभक्तोसि विप्रेंद्र भक्त्या तव वयं द्विज । सुकर्मञ्छ्रूयतां वाक्यं प्रीत्या युक्ता सदैव ते २५। एवमुक्त्वा गता देवाः स्वर्लोकं नृपनंदन । सर्वमैश्वर्यमेतेन तस्याग्रे परिदर्शितम् २६। दृष्टं तु पिप्पलेनापि कौतुकं च महाद्भुतम् । तमुवाच स धर्मात्मा पिप्पलं कुंडलात्मजम् २७। अर्वाचीनं त्विदं रूपं पराचीनं च कीदृशम् । प्रभावमुभयोश्चैव वदस्व वदतां वर २८। सुकर्मोवाच- पराचीनस्य रूपस्य लिंगमेव वदामि ते । येनलोकाः प्रमोदंते इंद्राद्याः सचराचराः २९। अयमेव जगन्नाथः सर्वगो व्यापकः प्रभुः । अस्य रूपं न दृष्टं हि केनाप्येव हि योगिना ३०। श्रुतिरेव वदत्येवं तं वक्तुं शंकितेव सा । अपाणिपादनासश्च अकर्णो मुखवर्जितः ३१। सर्वं पश्यति वै कर्म कृतं त्रैलोक्यवासिनाम् । तेषामुक्तमकर्णश्च स शृणोति सुसाक्ष्यदः ३२। गतिहीनो व्रजेत्सोपि स हि सर्वत्र दृश्यते । पाणिहीनोपि गृह्णाति पादहीनः प्रधावति ३३। सर्वत्र दृश्यते विप्र व्यापकः पादवर्जितः । यं न पश्यंति देवेंद्रा मुनयस्तत्त्वदर्शिनः ३४। स च पश्यति तान्सर्वान्सत्यासत्यपदे स्थितान् । व्यापकं विमलं सिद्धं सिद्धिदं सर्वनायकम् ३५। यं जानाति महायोगी व्यासो धर्मार्थकोविदः । तेजोमूर्तिः स चाकाशमेकवर्णमनंतकम् ३६। तदेतन्निर्मलं रूपं श्रुतिराख्याति निश्चितम् । व्यासश्चैव हि जानाति मार्कंडेयश्च तत्पदम् ३७। अर्वाचीनं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । यदा संहृत्य भूतात्मा स्वयमेकः प्रगच्छति ३८। अप्सु शय्यां समास्थाय शेषभोगासनस्थितः । तमाश्रित्य स्वपित्येको बहुकालं जनार्दनः ३९। जलांधकारसंतप्तो मार्कंडेयो महामुनिः । स्थानमिच्छन्स योगात्मा निर्विण्णो भ्रमणेन सः ४०। भ्रममाणः स ददृशे शेषपर्यंकशायिनम् । सूर्यकोटिप्रतीकाशं दिव्याभरणभूषितम् ४१। दिव्यमाल्यांबरधरं सर्वव्यापिनमीश्वरम् । योगनिद्रा गतं कांतं शंखचक्रगदाधरम् ४२। एका नारी महाभागा कृष्णांजनचयोपमा । दंष्ट्राकरालवदना भीमरूपा द्विजोत्तम ४३। तयोक्तोसौ मुनिश्रेष्ठो मा भैरिति महामुनिः । पद्मपत्रं सुविस्तीर्णं पंचयोजनमायतम् ४४। तस्मिन्पत्रे महादेव्या मार्कण्डेयो निवेशितः । केशवे सति सुप्तेपि नास्त्यत्र च भयं तव ४५। तामुवाच स योगींद्र का त्वं भवसि भामिनि । अस्मिन्विनिर्जिते चैका भवती परिबृंहिता ४६। पृष्टैवं मुनिना देवी सादरं प्राह भूसुर । नागभोगांकपर्यंके स यः स्वपिति केशवः ४७। अस्याहं वैष्णवी शक्तिः कालरात्रिरिहोच्यते । मामेवं विद्धि विप्रेंद्र सर्वमायासमन्विताम् ४८। महामाया पुराणेषु जगन्मोहाय कथ्यते । इत्युक्त्वा सा गता देवी अंतर्धानं हि पिप्पलः ४९। देव्यामनुगतायां तु मार्कंडेयस्य पश्यतः । तस्य नाभ्यां समुत्पन्नं पंकजं हाटकप्रभम् ५०। तस्माज्जज्ञे महातेजा ब्रह्मा लोकपितामहः । तस्माद्विजज्ञिरे लोकाः सर्वे स्थावरजंगमाः ५१। इंद्राद्या लोकपालाश्च देवाश्चाग्निपुरोगमाः । अर्वाचीनं स्वरूपं तु दर्शितं हि मया नृप ५२। अर्वाचीनस्वरूपोयं पराचीनो निराश्रयः । यदा स दर्शयेत्कायं कायरूपा भवंति ते ५३। ब्रह्माद्याः सर्वलोकाश्च अर्वाचीना हि पिप्पल । अर्वाचीना अमी लोका ये भवंति जगत्त्रये ५४। पराचीनः स भूतात्मा यं सुपश्यंति योगिनः । मोक्षरूपं परं स्थानं परब्रह्मस्वरूपकम् ५५। अव्यक्तमक्षरं हंसं शुद्धं सिद्धिसमन्वितम् । पराचीनस्य यद्रूपं विद्याधर तवाग्रतः ५६। सर्वमेव मया ख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम् । पिप्पल उवाच- कस्मादेतन्महाज्ञानमुद्भूतं तव सुव्रत ५७। अर्वाचीनगतिं विद्वान्पराचीनगतिं तथा । त्रैलोक्यस्य परं ज्ञानं त्वय्येवं परिवर्तते ५८। तपसो नैव पश्यामि परां निष्ठां हि सुव्रत । यजनंयाजनंतीर्थंतपोवाकृतवानसि ५९। तत्प्रभावं वदस्वैवं केन ज्ञानं तवाखिलम् । सुकर्मोवाच- तप एव न जानामि न कृतं कायशोषणम् ६०। यजनं याजनं वापि न जाने तीर्थसाधनम् । न मया साधितं ध्यानं पुण्यकालं सुकर्मजम् ६१। स्फुटमेकं प्रजानामि पितृमातृप्रपूजनम् । उभयोरपि हस्तेन मातापित्रोस्तु नित्यशः ६२। पादप्रक्षालनं पुण्यं स्वयमेव करोम्यहम् । अंगसंवाहनं स्नानं भोजनादिकमेव च ६३। त्रिकालेध्यानसंलीनः साधयामि दिनेदिने । पादोदकं तयोश्चैव मातापित्रोर्दिनेदिने ६४। भक्तिभावेन विंदामि पूजयामि सुभावतः । गुरू मे जीवमानौ तु यावत्कालं हि पिप्पल ६५। तावत्कालं हि मे लाभो ह्यतुलश्च प्रजायते । त्रिकालं पूजयाम्येतौ शुद्धभावेन चेतसा ६६। स्वच्छंदलीलासंचारी वर्ताम्येव हि पिप्पल । किं मे चान्येन तपसा किं मे कायस्य शोषणैः ६७। किं मे सुतीर्थयात्राभिरन्यैः पुण्यैश्च सांप्रतम् । मखानामेव सर्वेषां यत्फलं प्राप्यते द्विज ६८। तत्फलं तु मया दृष्टं पितुः शुश्रूषणादपि । मातुः शुश्रूषणं तद्वत्पुत्राणां गतिदायकम् ६९। सर्वकर्मसुसर्वस्वं सारभूतं जगत्रये । पुत्रस्य जायते लोको मातुः शुश्रूषणादपि ७०। पितुः शुश्रूषणे तद्वन्महत्पुण्यं प्रजायते । तत्र गंगा गयातीर्थं तत्र पुष्करमेव च ७१। यत्र मातापिता तिष्ठेत्पुत्रस्यापि न संशयः । अन्यानि तत्र तीर्थानि पुण्यानि विविधानि च ७२। भवंत्येतानि पुत्रस्य पितुः शुश्रूषणादपि । पितुः शुश्रूषणात्तस्य दानस्य तपसः फलम् ७३। सत्पुत्रस्य भवेद्विप्र अन्य धर्मः श्रमायते । पितुः शुश्रूषणात्पुण्यं पुत्रः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ७४। स्वकर्मणस्तु सर्वस्वमिहैव च परत्र च । जीवमानौ गुरूत्वेतौ स्वमातापितरौ तथा ७५। शुश्रूषते सुतो भूत्वा तस्य पुण्यफलं शृणु । देवास्तस्यापि तुष्यंति ऋषयः पुण्यवत्सलाः ७६। त्रयोलोकास्तु तुष्यंति पितुः शुश्रूषणादिह । मातापित्रोस्तु यः पादौ नित्यमेव हि क्षालयेत् ७७। तस्य भागीरथीस्नानमहन्यहनि जायते । पुण्यैर्मिष्टान्नपानैर्यः पितरं मातरं तथा ७८। भक्त्या भोजयते नित्यं तस्य पुण्यं वदाम्यहम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं पुत्रस्य जायते ७९। तांबूलैश्छादनैश्चैव पानैश्चाशनकैस्तथा । भक्त्या चान्नेन पुण्येन गुरू येनाभिपूजितौ ८०। सर्वज्ञानी भवेत्सोपि यशःकीर्तिमवाप्नुयात् । मातरं पितरं दृष्ट्वा हर्षात्संभाषयेत्सुतः ८१। निधयस्तस्य संतुष्टास्तस्य गेहे वसंति ते । गावः सौहृद्यमायांति पुत्रस्य सुखदाः सदा ८२। इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातृपितृतीर्थ-। माहात्म्ये द्विषष्टितमोऽध्यायः ६२ ।

viṣṇuruvāca- kuṃḍalasyāśramaṃ gatvā satyadharma samākulam | sukarmāṇaṃ tato dṛṣṭvā pitṛmātṛparāyaṇam 1| śuśrūṣaṃtaṃ mahātmānaṃ gurūsatyaparākramam | mahārūpaṃ mahātejaṃ mahājñānasamākulam 2| mātāpitroḥ padāṃte tamupaviṣṭaṃ dadarśa saḥ | mahābhaktyānvitaṃ śāṃtaṃ sarvajñānamahānidhim 3| kuṃḍalasyāpi putreṇa sukarmaṇā mahātmanā | āgataṃ pippalaṃ dṛṣṭvā dvāradeśe mahāmatim 4| āsanāttūrṇamutthāya abhyutthānaṃ kṛtaṃ punaḥ | āgaccha tvaṃ mahābhāga vidyādhara mahāmate 5| āsanaṃ pādyamarghaṃ ca dadau tasmai mahāmatiḥ | nirvighno'si mahāprājña kuśalena pravarttase 6| nirāmayaṃ ca papraccha pippalaṃ taṃ samāgatam | yasmādāgamanaṃ tedya tatsarvaṃ pravadāmyaham 7| varṣāṇāṃ ca sahasrāṇi trīṇi yāvattvayā tapaḥ | taptameva mahābhāga surebhyaḥ prāptavānvaram 8| vaśyatvaṃ ca tvayā prāptaṃ kāmacārastathaiva ca | tena matto na jānāsi garvamudvahase vṛthā 9| dṛṣṭvā te ceṣṭitaṃ sarvaṃ sārasena mahātmanā | mamābhidhānaṃ kathitaṃ mama jñānamanuttamam 10| pippala uvāca- yosau māṃ sāraso vipra sarittīre prayuktavān | sarvaṃ jñānaṃ vadenmāṃ hi sa tu kaḥ prabhurīśvaraḥ 11| sukarmovāca- bhavaṃtamuktavānyo vai sarittīre tu sārasaḥ | brahmāṇaṃ tvaṃ mahājñānaṃ taṃ viddhi parameśvaram 12| anyatkiṃ pṛcchase brūhi tamevaṃ pravadāmyaham | viṣṇuruvāca- evamuktaḥ sa dharmātmā sukarmā nṛpanaṃdana 13| pippala uvāca- tvayi vaśyaṃ jagatsarvamiti śuśruma bhūtale | tanme tvaṃ kautukaṃ vipra darśayasva prayatnataḥ 14| paśya kautukamevādya tvaṃ vaśyāvaśyakāraṇam | tamuvāca sa dharmātmā sukarmā pippalaṃ prati 15| atha sasmāra vai devānsukarmā pratyayāya vai | iṃdrādyā lokapālāśca devāścāgnipurogamāḥ 16| samāgatāḥ samāhūtā nānā vidyādharāstathā | sukarmāṇaṃ tataḥ procurdevāścāgnipurogamāḥ 17| kasmātsmṛtāstvayā vipra tatorthakāraṇaṃ vada | sukarmovāca- ayameṣa susaṃprāpto vidyādharo hi pippalaḥ 18| māmevaṃ bhāṣate vipra vaśyāvaśyatvakāraṇam | pratyayārthaṃ samāhūtā asyaiva ca mahātmanaḥ 19| svaṃsvaṃ sthānaṃ pragacchadhvamityuvāca surānprati | tamūcuste tato devāḥ sukarmāṇaṃ mahāmatim 20| asmākaṃ darśanaṃ vripra na moghaṃ jāyate varam | varaṃ varaya bhadraṃ te manasā yaddhirocate 21| tatte dadmo na saṃdehastvevamūcuḥ surottamāḥ | bhaktyā praṇamya tāndevānyayāce sa dvijottamaḥ 22| acalāṃ datta deveṃdrā suḥbhaktiṃ bhāvasaṃyutām | mātāpitrośca me nityaṃ tadvai varamanuttamam 23| pitā me vaiṣṇavaṃ lokaṃ prayātvetadvarottamam | tadvanmātā ca deveśā varamanyaṃ na yācaye 24| devā ūcuḥ- pitṛbhaktosi vipreṃdra bhaktyā tava vayaṃ dvija | sukarmañchrūyatāṃ vākyaṃ prītyā yuktā sadaiva te 25| evamuktvā gatā devāḥ svarlokaṃ nṛpanaṃdana | sarvamaiśvaryametena tasyāgre paridarśitam 26| dṛṣṭaṃ tu pippalenāpi kautukaṃ ca mahādbhutam | tamuvāca sa dharmātmā pippalaṃ kuṃḍalātmajam 27| arvācīnaṃ tvidaṃ rūpaṃ parācīnaṃ ca kīdṛśam | prabhāvamubhayoścaiva vadasva vadatāṃ vara 28| sukarmovāca- parācīnasya rūpasya liṃgameva vadāmi te | yenalokāḥ pramodaṃte iṃdrādyāḥ sacarācarāḥ 29| ayameva jagannāthaḥ sarvago vyāpakaḥ prabhuḥ | asya rūpaṃ na dṛṣṭaṃ hi kenāpyeva hi yoginā 30| śrutireva vadatyevaṃ taṃ vaktuṃ śaṃkiteva sā | apāṇipādanāsaśca akarṇo mukhavarjitaḥ 31| sarvaṃ paśyati vai karma kṛtaṃ trailokyavāsinām | teṣāmuktamakarṇaśca sa śṛṇoti susākṣyadaḥ 32| gatihīno vrajetsopi sa hi sarvatra dṛśyate | pāṇihīnopi gṛhṇāti pādahīnaḥ pradhāvati 33| sarvatra dṛśyate vipra vyāpakaḥ pādavarjitaḥ | yaṃ na paśyaṃti deveṃdrā munayastattvadarśinaḥ 34| sa ca paśyati tānsarvānsatyāsatyapade sthitān | vyāpakaṃ vimalaṃ siddhaṃ siddhidaṃ sarvanāyakam 35| yaṃ jānāti mahāyogī vyāso dharmārthakovidaḥ | tejomūrtiḥ sa cākāśamekavarṇamanaṃtakam 36| tadetannirmalaṃ rūpaṃ śrutirākhyāti niścitam | vyāsaścaiva hi jānāti mārkaṃḍeyaśca tatpadam 37| arvācīnaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ | yadā saṃhṛtya bhūtātmā svayamekaḥ pragacchati 38| apsu śayyāṃ samāsthāya śeṣabhogāsanasthitaḥ | tamāśritya svapityeko bahukālaṃ janārdanaḥ 39| jalāṃdhakārasaṃtapto mārkaṃḍeyo mahāmuniḥ | sthānamicchansa yogātmā nirviṇṇo bhramaṇena saḥ 40| bhramamāṇaḥ sa dadṛśe śeṣaparyaṃkaśāyinam | sūryakoṭipratīkāśaṃ divyābharaṇabhūṣitam 41| divyamālyāṃbaradharaṃ sarvavyāpinamīśvaram | yoganidrā gataṃ kāṃtaṃ śaṃkhacakragadādharam 42| ekā nārī mahābhāgā kṛṣṇāṃjanacayopamā | daṃṣṭrākarālavadanā bhīmarūpā dvijottama 43| tayoktosau muniśreṣṭho mā bhairiti mahāmuniḥ | padmapatraṃ suvistīrṇaṃ paṃcayojanamāyatam 44| tasminpatre mahādevyā mārkaṇḍeyo niveśitaḥ | keśave sati suptepi nāstyatra ca bhayaṃ tava 45| tāmuvāca sa yogīṃdra kā tvaṃ bhavasi bhāmini | asminvinirjite caikā bhavatī paribṛṃhitā 46| pṛṣṭaivaṃ muninā devī sādaraṃ prāha bhūsura | nāgabhogāṃkaparyaṃke sa yaḥ svapiti keśavaḥ 47| asyāhaṃ vaiṣṇavī śaktiḥ kālarātririhocyate | māmevaṃ viddhi vipreṃdra sarvamāyāsamanvitām 48| mahāmāyā purāṇeṣu jaganmohāya kathyate | ityuktvā sā gatā devī aṃtardhānaṃ hi pippalaḥ 49| devyāmanugatāyāṃ tu mārkaṃḍeyasya paśyataḥ | tasya nābhyāṃ samutpannaṃ paṃkajaṃ hāṭakaprabham 50| tasmājjajñe mahātejā brahmā lokapitāmahaḥ | tasmādvijajñire lokāḥ sarve sthāvarajaṃgamāḥ 51| iṃdrādyā lokapālāśca devāścāgnipurogamāḥ | arvācīnaṃ svarūpaṃ tu darśitaṃ hi mayā nṛpa 52| arvācīnasvarūpoyaṃ parācīno nirāśrayaḥ | yadā sa darśayetkāyaṃ kāyarūpā bhavaṃti te 53| brahmādyāḥ sarvalokāśca arvācīnā hi pippala | arvācīnā amī lokā ye bhavaṃti jagattraye 54| parācīnaḥ sa bhūtātmā yaṃ supaśyaṃti yoginaḥ | mokṣarūpaṃ paraṃ sthānaṃ parabrahmasvarūpakam 55| avyaktamakṣaraṃ haṃsaṃ śuddhaṃ siddhisamanvitam | parācīnasya yadrūpaṃ vidyādhara tavāgrataḥ 56| sarvameva mayā khyātamanyatkiṃ te vadāmyaham | pippala uvāca- kasmādetanmahājñānamudbhūtaṃ tava suvrata 57| arvācīnagatiṃ vidvānparācīnagatiṃ tathā | trailokyasya paraṃ jñānaṃ tvayyevaṃ parivartate 58| tapaso naiva paśyāmi parāṃ niṣṭhāṃ hi suvrata | yajanaṃyājanaṃtīrthaṃtapovākṛtavānasi 59| tatprabhāvaṃ vadasvaivaṃ kena jñānaṃ tavākhilam | sukarmovāca- tapa eva na jānāmi na kṛtaṃ kāyaśoṣaṇam 60| yajanaṃ yājanaṃ vāpi na jāne tīrthasādhanam | na mayā sādhitaṃ dhyānaṃ puṇyakālaṃ sukarmajam 61| sphuṭamekaṃ prajānāmi pitṛmātṛprapūjanam | ubhayorapi hastena mātāpitrostu nityaśaḥ 62| pādaprakṣālanaṃ puṇyaṃ svayameva karomyaham | aṃgasaṃvāhanaṃ snānaṃ bhojanādikameva ca 63| trikāledhyānasaṃlīnaḥ sādhayāmi dinedine | pādodakaṃ tayoścaiva mātāpitrordinedine 64| bhaktibhāvena viṃdāmi pūjayāmi subhāvataḥ | gurū me jīvamānau tu yāvatkālaṃ hi pippala 65| tāvatkālaṃ hi me lābho hyatulaśca prajāyate | trikālaṃ pūjayāmyetau śuddhabhāvena cetasā 66| svacchaṃdalīlāsaṃcārī vartāmyeva hi pippala | kiṃ me cānyena tapasā kiṃ me kāyasya śoṣaṇaiḥ 67| kiṃ me sutīrthayātrābhiranyaiḥ puṇyaiśca sāṃpratam | makhānāmeva sarveṣāṃ yatphalaṃ prāpyate dvija 68| tatphalaṃ tu mayā dṛṣṭaṃ pituḥ śuśrūṣaṇādapi | mātuḥ śuśrūṣaṇaṃ tadvatputrāṇāṃ gatidāyakam 69| sarvakarmasusarvasvaṃ sārabhūtaṃ jagatraye | putrasya jāyate loko mātuḥ śuśrūṣaṇādapi 70| pituḥ śuśrūṣaṇe tadvanmahatpuṇyaṃ prajāyate | tatra gaṃgā gayātīrthaṃ tatra puṣkarameva ca 71| yatra mātāpitā tiṣṭhetputrasyāpi na saṃśayaḥ | anyāni tatra tīrthāni puṇyāni vividhāni ca 72| bhavaṃtyetāni putrasya pituḥ śuśrūṣaṇādapi | pituḥ śuśrūṣaṇāttasya dānasya tapasaḥ phalam 73| satputrasya bhavedvipra anya dharmaḥ śramāyate | pituḥ śuśrūṣaṇātpuṇyaṃ putraḥ prāpnotyanuttamam 74| svakarmaṇastu sarvasvamihaiva ca paratra ca | jīvamānau gurūtvetau svamātāpitarau tathā 75| śuśrūṣate suto bhūtvā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu | devāstasyāpi tuṣyaṃti ṛṣayaḥ puṇyavatsalāḥ 76| trayolokāstu tuṣyaṃti pituḥ śuśrūṣaṇādiha | mātāpitrostu yaḥ pādau nityameva hi kṣālayet 77| tasya bhāgīrathīsnānamahanyahani jāyate | puṇyairmiṣṭānnapānairyaḥ pitaraṃ mātaraṃ tathā 78| bhaktyā bhojayate nityaṃ tasya puṇyaṃ vadāmyaham | aśvamedhasya yajñasya phalaṃ putrasya jāyate 79| tāṃbūlaiśchādanaiścaiva pānaiścāśanakaistathā | bhaktyā cānnena puṇyena gurū yenābhipūjitau 80| sarvajñānī bhavetsopi yaśaḥkīrtimavāpnuyāt | mātaraṃ pitaraṃ dṛṣṭvā harṣātsaṃbhāṣayetsutaḥ 81| nidhayastasya saṃtuṣṭāstasya gehe vasaṃti te | gāvaḥ sauhṛdyamāyāṃti putrasya sukhadāḥ sadā 82| iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne mātṛpitṛtīrtha-| māhātmye dviṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ 62 |