Chapter 48

युधिष्ठिर उवाच- वैशाखस्यासिते पक्षे किंनामैकादशी भवेत् । महिमानं कथय मे वासुदेव नमोऽस्तु ते १। श्रीकृष्ण उवाच- सौभाग्यदायिनी राजन्निहलोके परत्र च । वैशाखकृष्णपक्षे तु नाम्ना चैव वरूथिनी २। वरूथिन्या व्रतेनैव सौख्यं भवति सर्वदा । पापहानिश्च भवति सौभाग्यप्राप्तिरेव च ३। दुर्भगा या करोत्येनां सा स्त्री सौभाग्यमाप्नुयात् । लोकानां चैव सर्वेषां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ४। सर्वपापहरा नॄणां गर्भवासनिकृंतनी । वरूथिन्या व्रतेनैव मांधाता स्वर्गतिं गतः ५। धुंधुमारादयश्चान्ये राजानो बहवस्तथा । ब्रह्मकपालनिर्मुक्तो बभूव भगवान्भवः ६। दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः । कुरुक्षेत्रे रविग्रहे स्वर्णभारं ददाति यः । तत्तुल्यंफलमाप्नोतिवरूथिन्याव्रतंचरन् ७। श्रद्धावान्यस्तु कुरुते वरूथिन्या व्रतं नरः । वांछितं लभते सोऽपि इहलोके परत्र च ८। पवित्रा पावनी ह्येषा महापातकनाशिनी । भुक्तिमुक्तिप्रदा चैव कर्तॄणां नृपसत्तम ९। अश्वदानान्नृपश्रेष्ठ गजदानं विशिष्यते । गजदानाद्भूमिदानं तिलदानं ततोऽधिकम् १०। तस्माच्च स्वर्णदानं वै अन्नदानं ततोऽधिकम् । अन्नदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति ११। पितृदेवमनुष्याणां तृप्तिरन्नेन जायते । तत्समं कविभिः प्रोक्तं कन्यादानं नृपोत्तम १२। धेनुदानं च तत्तुल्यमित्याह भगवान्स्वयम् । प्रोक्तेभ्यः सर्वदानेभ्यो विद्यादानं विशिष्यते १३। तत्फलं समवाप्नोति नरः कृत्वा वरूथिनीम् । कन्यावित्तेन जीवंति ये नराः पापमोहिताः १४। पुण्यक्षयं ते गच्छंति निरयं यातनामयम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन न ग्राह्यं कन्यकाधनम् १५। यश्च गृह्णाति लोभेन कन्यां क्रीत्वा च तद्धनम् । सोऽन्यजन्मनि राजेंद्र ओतुर्भवति निश्चितम् १६। कन्यां पुण्येन यो दद्याद्यथाशक्ति स्वलंकृताम् । तत्पुण्यसंख्यां नृपते चित्रगुप्तो न शक्नुयात् १७। तत्तुल्यं फलमाप्नोति नरः कृत्वा वरूथिनीम् । कांस्यं मांसं मसूरांश्च चणकान्कोद्रवांस्तथा १८। शाकं मधु परान्नं च पुनर्भोजन मैथुने । वैष्णवो व्रतकर्ता च दशम्यां दश वर्जयेत् १९। द्यूतं क्रीडां च निद्रां च तांबूलं दंतधावनम् । परापवादं पैशुन्यं स्तेयं हिंसां तथा रतिम् २०। क्रोधं चैवानृतं वाक्यमेकादश्यां विवर्जयेत् । कांस्यं मांसं सुरां क्षौद्रं तैलं पतितभाषणम् २१। व्यायामं च प्रवासं च पुनर्भोजनमैथुनम् । वृषपृष्ठं मसूरान्नं द्वादश्यां परिवर्जयेत् २२। अनेन विधिना राजन्विहिता यैर्वरूथिनी । सर्वपापक्षयं कृत्वा दद्यात्प्रांतेऽक्षयां गतिम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा पूजितो मधुसूदनः २३। सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यांति परमां गतिम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्तव्या पापभीरुभिः २४। क्षपारितनयाद्भीतो नरः कुर्याद्वरूथिनीम् । पठनाच्छ्रवणाद्राजन्गोसहस्रफलं लभेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते २५। इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायामुमापतिनारदसंवादे वैशाखकृष्णवरूथिनी एकादशी नाम अष्टचत्वारिंशोऽध्यायः ४८।

yudhiṣṭhira uvāca- vaiśākhasyāsite pakṣe kiṃnāmaikādaśī bhavet | mahimānaṃ kathaya me vāsudeva namo'stu te 1| śrīkṛṣṇa uvāca- saubhāgyadāyinī rājannihaloke paratra ca | vaiśākhakṛṣṇapakṣe tu nāmnā caiva varūthinī 2| varūthinyā vratenaiva saukhyaṃ bhavati sarvadā | pāpahāniśca bhavati saubhāgyaprāptireva ca 3| durbhagā yā karotyenāṃ sā strī saubhāgyamāpnuyāt | lokānāṃ caiva sarveṣāṃ bhuktimuktipradāyinī 4| sarvapāpaharā nṝṇāṃ garbhavāsanikṛṃtanī | varūthinyā vratenaiva māṃdhātā svargatiṃ gataḥ 5| dhuṃdhumārādayaścānye rājāno bahavastathā | brahmakapālanirmukto babhūva bhagavānbhavaḥ 6| daśavarṣasahasrāṇi tapastapyati yo naraḥ | kurukṣetre ravigrahe svarṇabhāraṃ dadāti yaḥ | tattulyaṃphalamāpnotivarūthinyāvrataṃcaran 7| śraddhāvānyastu kurute varūthinyā vrataṃ naraḥ | vāṃchitaṃ labhate so'pi ihaloke paratra ca 8| pavitrā pāvanī hyeṣā mahāpātakanāśinī | bhuktimuktipradā caiva kartṝṇāṃ nṛpasattama 9| aśvadānānnṛpaśreṣṭha gajadānaṃ viśiṣyate | gajadānādbhūmidānaṃ tiladānaṃ tato'dhikam 10| tasmācca svarṇadānaṃ vai annadānaṃ tato'dhikam | annadānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati 11| pitṛdevamanuṣyāṇāṃ tṛptirannena jāyate | tatsamaṃ kavibhiḥ proktaṃ kanyādānaṃ nṛpottama 12| dhenudānaṃ ca tattulyamityāha bhagavānsvayam | proktebhyaḥ sarvadānebhyo vidyādānaṃ viśiṣyate 13| tatphalaṃ samavāpnoti naraḥ kṛtvā varūthinīm | kanyāvittena jīvaṃti ye narāḥ pāpamohitāḥ 14| puṇyakṣayaṃ te gacchaṃti nirayaṃ yātanāmayam | tasmātsarvaprayatnena na grāhyaṃ kanyakādhanam 15| yaśca gṛhṇāti lobhena kanyāṃ krītvā ca taddhanam | so'nyajanmani rājeṃdra oturbhavati niścitam 16| kanyāṃ puṇyena yo dadyādyathāśakti svalaṃkṛtām | tatpuṇyasaṃkhyāṃ nṛpate citragupto na śaknuyāt 17| tattulyaṃ phalamāpnoti naraḥ kṛtvā varūthinīm | kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrāṃśca caṇakānkodravāṃstathā 18| śākaṃ madhu parānnaṃ ca punarbhojana maithune | vaiṣṇavo vratakartā ca daśamyāṃ daśa varjayet 19| dyūtaṃ krīḍāṃ ca nidrāṃ ca tāṃbūlaṃ daṃtadhāvanam | parāpavādaṃ paiśunyaṃ steyaṃ hiṃsāṃ tathā ratim 20| krodhaṃ caivānṛtaṃ vākyamekādaśyāṃ vivarjayet | kāṃsyaṃ māṃsaṃ surāṃ kṣaudraṃ tailaṃ patitabhāṣaṇam 21| vyāyāmaṃ ca pravāsaṃ ca punarbhojanamaithunam | vṛṣapṛṣṭhaṃ masūrānnaṃ dvādaśyāṃ parivarjayet 22| anena vidhinā rājanvihitā yairvarūthinī | sarvapāpakṣayaṃ kṛtvā dadyātprāṃte'kṣayāṃ gatim | rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā pūjito madhusūdanaḥ 23| sarvapāpavinirmuktāste yāṃti paramāṃ gatim | tasmātsarvaprayatnena kartavyā pāpabhīrubhiḥ 24| kṣapāritanayādbhīto naraḥ kuryādvarūthinīm | paṭhanācchravaṇādrājangosahasraphalaṃ labhet | sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate 25| iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmumāpatināradasaṃvāde vaiśākhakṛṣṇavarūthinī ekādaśī nāma aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ 48|