Chapter 7

अथान्यच्छ्रुणु राजेन्द्र श्रीकृष्णस्य महात्मनः । कौमारे क्रीडनश्चेदं पौगण्डे कीर्तनं यथा ॥ १ ॥ श्रीकृष्णोऽघमुखान्मृत्यो रक्षित्वा वत्सवत्सपान् । यमुनापुलिनं गत्वा प्राहेदं हर्षवर्धनम् ॥ २ ॥ अहोऽतिरम्यं पुलिनं प्रियं कोमलवालुकम् । शरत्प्रफुल्लपद्मानां परागैः परिपूरितम् ॥ ३ ॥ वायुना त्रिविधाख्येन सुगन्धेन सुगन्धितम् । मधुपध्वनिसंयुक्तं कुंजद्रुमलताकुलम् ॥ ४ ॥ अत्रोपविश्य गोपाला दिनैकप्रहरे गते । भोजनस्यापि समयं तस्मात्कुरुत भोजनम् ॥ ५ ॥ अत्र भोजनयोग्या भूर्दृश्यते मृदुवालुका । वत्सकाः सलिलं पीत्वा ते चरिष्यन्ति शाद्‌वलम् ॥ ६ ॥ इति कृष्णवचः श्रुत्वा तथेत्याहुश्च बालकाः । प्रकर्तुं भोजनं सर्वे ह्युपविष्टाः सरित्तटे ॥ ७ ॥ अथ केचित्बालकाश्च येषां पार्श्वे न भोजनम् । ते तु कृष्णस्य कर्णान्तेजगदुर्दीनया गिरा ॥ ८ ॥ वयं तु किं करिष्यामोऽस्मत्पार्श्वे न तु भोजनम् । नन्दग्रामन्तु दूरं हि गच्छामो वत्सकैर्वयम् ॥ ९ ॥ इति श्रुत्वा हरिः प्राह मा शोकं कुरुत प्रियाः । अहं दास्यामि सर्वेषां प्रयत्‍नेनापि भोजनम् ॥ १० ॥ तस्मान्मद्‌वाक्यनिरताः सर्वे भवत बालकाः । इति कृष्णस्य वचनात्कृष्णपार्श्वे च ते स्थिताः । मुक्त्वा शिक्यानि सर्वेऽन्ये बुभुजुः कृष्णसंयुताः ॥ ११ ॥ चकार कृष्णः किल राजमंडलीं गोपालबालैः पुरतः प्रपूरितैः । अनेकवर्णैर्वसनैः प्रकल्पितै- र्मध्ये स्थितो पीतपटेन भूषितं ॥ १२ ॥ रेजे ततः सो वरगोपदारकै- र्यथामरेशो ह्यमरैश्च सर्वतः । पुनर्यथाम्भोरुहकोमलै- र्मध्ये तु वैदेह सुवर्णकर्णिका ॥ १३ ॥ कुसुमैरङ्कुरैः केचित्पल्लवैश्च दलैः फलैः । कृष्णस्तु कवलं भुक्त्वा सर्वान् पश्यन्निदं जगौ ॥ १५ ॥ अन्यान्निदर्शयन् स्वादु नाहं जानामि वै सखे । तथेत्युक्त्वा स बालश्च नीत्वाऽन्यान् कवलान् ददौ ॥ १६ ॥ भुक्त्वा ते कथयामासुः प्रहसन्तः परस्परम् । पुनस्तत्रापि सुबलो हरये कवलं ददौ ॥ १७ ॥ कृष्णस्तु कवलं किंचिद्‌भुक्त्वा तत्र जहास ह । ये भुक्तकवला बालास्ते सर्वे जहसुः स्फुटम् ॥ १८ ॥ बाला ऊचुः - यस्य मातामहा मूढा शृणु नन्दकुमारक । न ज्ञानं भोजने तस्य तस्मात्स्वादु न विद्यते ॥ १९ ॥ ततो ददौ च कवलं श्रीदामा माधवाय च । अन्यान् सर्वान् बहुश्रेष्ठं जगुः सर्वे व्रजार्भकाः ॥ २० ॥ पुनः कृष्णाय प्रददौ कवलं च वरूथपः । अन्यान् बालान् तथा सर्वान् किंचित्किंचित्प्रयत्‍नतः । भुक्त्वा तु जहसुः सर्वे श्रीकृष्णाद्या व्रजार्भकाः ॥ २१ ॥ बालाः ऊचुः - तादृशं भोजनञ्चास्य यादृशं सुबलस्य वै ॥ २२ ॥ भुक्त्वा‍त्युद्विग्नमनसः सर्वे वयमतः किल । एतं पृथक्पृथक् सर्वे दर्शयन्तः स्वभोजनम् ॥ २३ ॥ हासयन्तो हसन्तश्च चक्रुः क्रीडां परस्परम् । जठरस्य पटे वेणुं वेत्रं शृङ्‍गश्च कक्षके ॥ २४ ॥ वामे पाणौ च कवलं ह्यंगुलीषु फलानि च । शिरसा मुकुटं बिभ्रत्स्कन्धे पीतपटं तथा ॥ २५ ॥ हृदये वनमालाश्च कटौ काञ्चीं तथैव च । पादयोर्नूपुरौ बिभ्रच्छ्रीवत्सं कौस्तुभं हृदि ॥ २६ ॥ तिष्ठन् मध्ये गोपगोष्ठ्यां हासयन्नर्मभिः स्वकैः । स्वर्गे लोके च मिषति बुभुजे यज्ञभुग्‌हरिः ॥ २७ ॥ एवं कृष्णात्मनाथेषु भुंजानेष्वर्भकेषु च । विविशुर्गह्वरे दूरं तृणलोभेन वत्सकाः ॥ २८ ॥ विलोक्य तान् भयत्रस्तान् गोपान् कृष्ण उवाच ह । यूयं गच्छन्तु माहं तु ह्यानेष्ये वत्सकानिह ॥ २९ ॥ इत्युक्त्वा कृष्ण उत्थाय गृहीत्वा कवलं करे । विचिकाय दरीकुञ्जगह्वरे वत्सकान् स्वकान् ॥ ३० ॥ तदैव चाम्भोजभवः समागतो विलोक्य मुक्तिं ह्यघराक्षसस्य च । ददर्श कृष्णं मनसा यथारुचि भुंजानमन्नं व्रजबालकैः सह ॥ ३१ ॥ दृष्ट्वा च कृष्णं मनसा स ऊचे त्वयं हि गोपो न हि देवदेवः । हरिर्यदि स्याद्‌बहुकुत्सितान्ने कथं रतो वा व्रजगोपबालैः ॥ ३२ ॥ इत्युक्त्वा मोहितो ब्रह्मा मायया परमात्मनः । द्रष्टुं मञ्जु महत्त्वं तु मनश्चक्रे ह्यहो नृप ॥ ३३ ॥ सर्वान् वत्सानितो गोपान्नीत्वा खेऽवस्थितः पुरा । अन्तर्दधे विस्मितोऽजो दृष्ट्वाघासुरमोक्षणम् ॥ ३४ ॥

athānyacchruṇu rājendra śrīkṛṣṇasya mahātmanaḥ | kaumāre krīḍanaścedaṃ paugaṇḍe kīrtanaṃ yathā || 1 || śrīkṛṣṇo'ghamukhānmṛtyo rakṣitvā vatsavatsapān | yamunāpulinaṃ gatvā prāhedaṃ harṣavardhanam || 2 || aho'tiramyaṃ pulinaṃ priyaṃ komalavālukam | śaratpraphullapadmānāṃ parāgaiḥ paripūritam || 3 || vāyunā trividhākhyena sugandhena sugandhitam | madhupadhvanisaṃyuktaṃ kuṃjadrumalatākulam || 4 || atropaviśya gopālā dinaikaprahare gate | bhojanasyāpi samayaṃ tasmātkuruta bhojanam || 5 || atra bhojanayogyā bhūrdṛśyate mṛduvālukā | vatsakāḥ salilaṃ pītvā te cariṣyanti śād‌valam || 6 || iti kṛṣṇavacaḥ śrutvā tathetyāhuśca bālakāḥ | prakartuṃ bhojanaṃ sarve hyupaviṣṭāḥ sarittaṭe || 7 || atha kecitbālakāśca yeṣāṃ pārśve na bhojanam | te tu kṛṣṇasya karṇāntejagadurdīnayā girā || 8 || vayaṃ tu kiṃ kariṣyāmo'smatpārśve na tu bhojanam | nandagrāmantu dūraṃ hi gacchāmo vatsakairvayam || 9 || iti śrutvā hariḥ prāha mā śokaṃ kuruta priyāḥ | ahaṃ dāsyāmi sarveṣāṃ prayat‍nenāpi bhojanam || 10 || tasmānmad‌vākyaniratāḥ sarve bhavata bālakāḥ | iti kṛṣṇasya vacanātkṛṣṇapārśve ca te sthitāḥ | muktvā śikyāni sarve'nye bubhujuḥ kṛṣṇasaṃyutāḥ || 11 || cakāra kṛṣṇaḥ kila rājamaṃḍalīṃ gopālabālaiḥ purataḥ prapūritaiḥ | anekavarṇairvasanaiḥ prakalpitai- rmadhye sthito pītapaṭena bhūṣitaṃ || 12 || reje tataḥ so varagopadārakai- ryathāmareśo hyamaraiśca sarvataḥ | punaryathāmbhoruhakomalai- rmadhye tu vaideha suvarṇakarṇikā || 13 || kusumairaṅkuraiḥ kecitpallavaiśca dalaiḥ phalaiḥ | kṛṣṇastu kavalaṃ bhuktvā sarvān paśyannidaṃ jagau || 15 || anyānnidarśayan svādu nāhaṃ jānāmi vai sakhe | tathetyuktvā sa bālaśca nītvā'nyān kavalān dadau || 16 || bhuktvā te kathayāmāsuḥ prahasantaḥ parasparam | punastatrāpi subalo haraye kavalaṃ dadau || 17 || kṛṣṇastu kavalaṃ kiṃcid‌bhuktvā tatra jahāsa ha | ye bhuktakavalā bālāste sarve jahasuḥ sphuṭam || 18 || bālā ūcuḥ - yasya mātāmahā mūḍhā śṛṇu nandakumāraka | na jñānaṃ bhojane tasya tasmātsvādu na vidyate || 19 || tato dadau ca kavalaṃ śrīdāmā mādhavāya ca | anyān sarvān bahuśreṣṭhaṃ jaguḥ sarve vrajārbhakāḥ || 20 || punaḥ kṛṣṇāya pradadau kavalaṃ ca varūthapaḥ | anyān bālān tathā sarvān kiṃcitkiṃcitprayat‍nataḥ | bhuktvā tu jahasuḥ sarve śrīkṛṣṇādyā vrajārbhakāḥ || 21 || bālāḥ ūcuḥ - tādṛśaṃ bhojanañcāsya yādṛśaṃ subalasya vai || 22 || bhuktvā‍tyudvignamanasaḥ sarve vayamataḥ kila | etaṃ pṛthakpṛthak sarve darśayantaḥ svabhojanam || 23 || hāsayanto hasantaśca cakruḥ krīḍāṃ parasparam | jaṭharasya paṭe veṇuṃ vetraṃ śṛṅ‍gaśca kakṣake || 24 || vāme pāṇau ca kavalaṃ hyaṃgulīṣu phalāni ca | śirasā mukuṭaṃ bibhratskandhe pītapaṭaṃ tathā || 25 || hṛdaye vanamālāśca kaṭau kāñcīṃ tathaiva ca | pādayornūpurau bibhracchrīvatsaṃ kaustubhaṃ hṛdi || 26 || tiṣṭhan madhye gopagoṣṭhyāṃ hāsayannarmabhiḥ svakaiḥ | svarge loke ca miṣati bubhuje yajñabhug‌hariḥ || 27 || evaṃ kṛṣṇātmanātheṣu bhuṃjāneṣvarbhakeṣu ca | viviśurgahvare dūraṃ tṛṇalobhena vatsakāḥ || 28 || vilokya tān bhayatrastān gopān kṛṣṇa uvāca ha | yūyaṃ gacchantu māhaṃ tu hyāneṣye vatsakāniha || 29 || ityuktvā kṛṣṇa utthāya gṛhītvā kavalaṃ kare | vicikāya darīkuñjagahvare vatsakān svakān || 30 || tadaiva cāmbhojabhavaḥ samāgato vilokya muktiṃ hyagharākṣasasya ca | dadarśa kṛṣṇaṃ manasā yathāruci bhuṃjānamannaṃ vrajabālakaiḥ saha || 31 || dṛṣṭvā ca kṛṣṇaṃ manasā sa ūce tvayaṃ hi gopo na hi devadevaḥ | hariryadi syād‌bahukutsitānne kathaṃ rato vā vrajagopabālaiḥ || 32 || ityuktvā mohito brahmā māyayā paramātmanaḥ | draṣṭuṃ mañju mahattvaṃ tu manaścakre hyaho nṛpa || 33 || sarvān vatsānito gopānnītvā khe'vasthitaḥ purā | antardadhe vismito'jo dṛṣṭvāghāsuramokṣaṇam || 34 ||