Chapter 47

गर्ग उवाच - इदं कृष्ण्स्य चरितं गुप्तं शास्त्रेषु वर्णितम् ॥ मया तवाग्रे राजेंद्र अथान्यच्छृणु विस्तरात् ॥१॥ एवं स्थित्वा दिनान्यष्टौ श्रीकृष्णो नंदपत्तने ॥ आनंदं प्रददन्नॄणां पुनर्गन्तुं मनो दधे ॥२॥ यशोमती कृष्णमाता प्राणेभ्योऽपि प्रियं सुतम् ॥ गन्तुमभ्युदितं दृष्ट्वा रुरोदोच्चैर्यथा पुरा ॥३॥ रुरुदुस्तत्र गोप्यश्च बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥ स्मरंत्यः पूर्वदुःखानि गेहे गेहे नृपेश्वर ॥४॥ यावत्यो व्रजनार्यश्च तावद्‌रूपधरो हरिः ॥ पृथगाश्वासयामास तथा राधां स कोविदः ॥५॥ मातरं प्राह भगवान्मातः शोकं तु मा कुरु ॥ शीघ्रमत्रागमिष्यामि कारयित्वा क्रतूत्तमम् ॥६॥ त्वं न मन्यसे चेन्मातर्नित्यं द्रक्षसि चांतिके ॥ पुत्ररूपं च मां भक्त्या कृतांतभयभञ्जनम् ॥७॥ एवं तां तु समाश्वास्य निष्क्रम्य सदनाद्धरिः ॥ गोपैर्युक्तोऽश्रुपूर्णाक्षः पौत्रसेनां जगाम ह ॥८॥ गत्वानिरुद्धसेनायां यादवान्हयमोचने ॥ ददावाज्ञां नृपश्रेष्ठ साक्षान्नारायणो हरिः ॥९॥ नोदितः कृष्णचन्द्रेण हयं संपूज्य यत्‍नतः ॥ पुनुर्मुमोच तत्पौत्रो विजयार्थे हि पूर्ववत् ॥१०॥ यादवाश्चानिरुद्धाद्या नंदं नत्वाश्रुपूरिताः ॥ गंतुमारुरुहुः सर्वे वाहनानि च कृच्छ्रतः ॥११॥ कृष्णाकारान्कृष्णपुत्रान्कृष्णपौत्राँश्च सुन्दरान् ॥ गंतुमभ्युदितान्सर्वान्कृष्णेन सहितान्यदून् ॥१२॥ दृष्ट्वा ते रुरुदुर्गोपा गोविंदविरहातुराः ॥ स्मरंतः पूर्वदुःखानि शुष्ककंठौष्ठतालुकाः ॥१३॥ रुरोद नंदराजोऽपि बाष्पव्याकुललोचनः ॥ न किंचिदूचे दुःखार्तो मुखेन परिशुष्यता ॥१४॥ सर्वानाश्वासयामास कृष्णोऽप्यश्रुपरिप्लुतः ॥ आयास्य इति वाक्यैश्च मिलित्वा तु पृथक्पृथक् ॥१५॥ चैत्रमासे यदा यज्ञो द्वारकायां भविष्यति ॥ आह्वयिष्यामि गोपाला युष्मान्सर्वान्न संशयः ॥१६॥ गोपाला गोकुले नित्यं गोपालं मां हि द्रक्ष्यथ ॥ तस्मान्निवासं कुरुत अत्रैव व्रजमण्डले ॥१७॥ एवमाश्वास्य तैर्दत्तं पारिबर्हं प्रगृह्य च ॥ नंदं नत्वा रथे स्थित्वा प्रायाद्‌वृष्णिवरैर्हरिः ॥१८॥ नन्दाद्या दुःखिता गोपाः कृष्णस्य चरणांबुजे ॥ क्षिप्तं मनः पुनर्हर्तुमनीशा गोकुलं ययुः ॥१९॥ गोपा गोप्याश्च श्रीकृष्णं प्रेममग्नाश्च नित्यशः ॥ समीपे नृप पश्यंति योगिनामपि दुर्लभम् ॥२०॥ इति श्रीगर्गसंहितायां हयमेधखण्डे व्रजादन्यत्र गमनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः ॥४७॥ हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

garga uvāca - idaṃ kṛṣṇsya caritaṃ guptaṃ śāstreṣu varṇitam || mayā tavāgre rājeṃdra athānyacchṛṇu vistarāt ||1|| evaṃ sthitvā dinānyaṣṭau śrīkṛṣṇo naṃdapattane || ānaṃdaṃ pradadannṝṇāṃ punargantuṃ mano dadhe ||2|| yaśomatī kṛṣṇamātā prāṇebhyo'pi priyaṃ sutam || gantumabhyuditaṃ dṛṣṭvā rurodoccairyathā purā ||3|| rurudustatra gopyaśca bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ || smaraṃtyaḥ pūrvaduḥkhāni gehe gehe nṛpeśvara ||4|| yāvatyo vrajanāryaśca tāvad‌rūpadharo hariḥ || pṛthagāśvāsayāmāsa tathā rādhāṃ sa kovidaḥ ||5|| mātaraṃ prāha bhagavānmātaḥ śokaṃ tu mā kuru || śīghramatrāgamiṣyāmi kārayitvā kratūttamam ||6|| tvaṃ na manyase cenmātarnityaṃ drakṣasi cāṃtike || putrarūpaṃ ca māṃ bhaktyā kṛtāṃtabhayabhañjanam ||7|| evaṃ tāṃ tu samāśvāsya niṣkramya sadanāddhariḥ || gopairyukto'śrupūrṇākṣaḥ pautrasenāṃ jagāma ha ||8|| gatvāniruddhasenāyāṃ yādavānhayamocane || dadāvājñāṃ nṛpaśreṣṭha sākṣānnārāyaṇo hariḥ ||9|| noditaḥ kṛṣṇacandreṇa hayaṃ saṃpūjya yat‍nataḥ || punurmumoca tatpautro vijayārthe hi pūrvavat ||10|| yādavāścāniruddhādyā naṃdaṃ natvāśrupūritāḥ || gaṃtumāruruhuḥ sarve vāhanāni ca kṛcchrataḥ ||11|| kṛṣṇākārānkṛṣṇaputrānkṛṣṇapautrā~śca sundarān || gaṃtumabhyuditānsarvānkṛṣṇena sahitānyadūn ||12|| dṛṣṭvā te rurudurgopā goviṃdavirahāturāḥ || smaraṃtaḥ pūrvaduḥkhāni śuṣkakaṃṭhauṣṭhatālukāḥ ||13|| ruroda naṃdarājo'pi bāṣpavyākulalocanaḥ || na kiṃcidūce duḥkhārto mukhena pariśuṣyatā ||14|| sarvānāśvāsayāmāsa kṛṣṇo'pyaśrupariplutaḥ || āyāsya iti vākyaiśca militvā tu pṛthakpṛthak ||15|| caitramāse yadā yajño dvārakāyāṃ bhaviṣyati || āhvayiṣyāmi gopālā yuṣmānsarvānna saṃśayaḥ ||16|| gopālā gokule nityaṃ gopālaṃ māṃ hi drakṣyatha || tasmānnivāsaṃ kuruta atraiva vrajamaṇḍale ||17|| evamāśvāsya tairdattaṃ pāribarhaṃ pragṛhya ca || naṃdaṃ natvā rathe sthitvā prāyād‌vṛṣṇivarairhariḥ ||18|| nandādyā duḥkhitā gopāḥ kṛṣṇasya caraṇāṃbuje || kṣiptaṃ manaḥ punarhartumanīśā gokulaṃ yayuḥ ||19|| gopā gopyāśca śrīkṛṣṇaṃ premamagnāśca nityaśaḥ || samīpe nṛpa paśyaṃti yogināmapi durlabham ||20|| iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe vrajādanyatra gamanaṃ nāma saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||47|| hariḥ oṃ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||