Mādhurya-khaṇḍa · Chapter 22
Sourceश्रीनारद उवाच - एकदा नंदराजोऽसौ कृत्वा चैकादशीव्रतम् । द्वादश्यां यमुनां स्नातुं गोपालैर्जलमाविशत् ॥ १ ॥ तं गृहीत्वा पाशिभृत्यः पाशिलोकं जगाम ह । तदा कोलाहले जाते गोपानां मैथिलेश्वर ॥ २ ॥ आश्वास्य सर्वान् भगवान् गतवान् वारुणीं पुरीम् । भस्मीचकार सहसा पुरीदुर्गं हरिः स्वयम् ॥ ३ ॥ कोटिमार्तंडसंकाशं दृष्ट्वा प्रकुपितं हरिम् । नत्वा कृतांजलिः पाशी परिक्रम्याह धर्षितः ॥ ४ ॥ वरुण उवाच - नमः श्रीकृष्णचंद्राय परिपूर्णतमाय च । असंख्यब्रह्मांडभृते गोलोकपतये नमः ॥ ५ ॥ चतुर्व्यूहाय महसे नमस्ते सर्वतेजसे । नमस्ते सर्वभावाय परस्मै ब्रह्मणे नमः ॥ ६ ॥ केनापि मूढेन ममानुगेन कृतं परं हेलनमद्य एव । तत्क्षम्यतां भोः शरणं गतं मां परेश भूमन् परिपाहि पाहि ॥ ७ ॥ श्रीनारद उवाच - इति प्रसन्नो भगवान् नंदं नीत्वा सुजीवितम् । सौख्यं प्रकाशयन्बंधून् व्रजमंडलमाययौ ॥ ८ ॥ नन्दराजमुखाच्छ्रुत्वा प्रभावं श्रीहरेस्तु तम् । गोपीगोपगणा ऊचुः श्रीकृष्णं नन्दनंदनम् ॥ ९ ॥ यदि त्वं भगवान्साक्षाल्लोकपालैः सुपूजितः । दर्शयाशु परं लोकं वैकुण्ठं तर्हि नः प्रभो ॥ १० ॥ नीत्वा सर्वान् ततः कृष्ण एत्य वैकुण्ठमंदिरम् । दर्शयामास रूपं स्वं ज्योतिर्मंडलमध्यगम् ॥ ११ ॥ सहस्रभूजसंयुक्तं किरीटकटकोज्ज्वलम् । शंखचक्रगदापद्मवनमालाविराजितम् ॥ १२ ॥ असंख्यकोटिमार्तंड संकाशं शेषसंस्थितम् । चामरांदोलदिव्याभं ब्रह्माद्यैः परिसेवितम् ॥ १३ ॥ तदैव तान् गोपगणान् पार्षदास्ते गदाधराः । ऋजुं कृत्वा नतिं धृत्वा दूरे स्थाप्य प्रयत्नतः ॥ १४ ॥ चकितानिव तान्वीक्ष्य प्रोचुस्ते पार्षदा गिरा । रे रे तूष्णीं प्रभवत मा वक्तव्यं वनेचराः ॥ १५ ॥ भाषणं मा प्रकुरुत न दृष्ट्वा किं सभा हरेः । वेदा वदंति चात्रैव साक्षाद्देवे स्थिते प्रभौ ॥ १६ ॥ इति शिक्षां गता गोपा हर्षिता मौनमास्थिताः । मनस्यूचुरयं कृष्ण उच्चसिंहासने स्थितः ॥ १७ ॥ अस्मान् दूरादधःकृत्वा ऽस्माभिर्वक्ति न कर्हिचित् । तस्माद्व्रजाद्वरं नास्ति कोपि लोको न सौख्यदः ॥ १८ ॥ यत्रानेन स्वभ्रात्रापि वार्ता स्याद्धि परस्परम् । इतिप्रवदतस्तान्वै नीत्वा श्रीभगवान् हरिः । व्रजमागतवान् राजन् परिपूर्णतमः प्रभुः ॥ १९ ॥ इति श्रीगर्गसंहितायां माधुर्यखण्डे श्रीनारद बहुलाश्व संवादे नन्दादिवैकुण्ठदर्शनं नाम द्वाविंशोऽध्यायः ॥ २२ ॥ हरिः ॐ तत्सच्छ्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥
śrīnārada uvāca - ekadā naṃdarājo'sau kṛtvā caikādaśīvratam | dvādaśyāṃ yamunāṃ snātuṃ gopālairjalamāviśat || 1 || taṃ gṛhītvā pāśibhṛtyaḥ pāśilokaṃ jagāma ha | tadā kolāhale jāte gopānāṃ maithileśvara || 2 || āśvāsya sarvān bhagavān gatavān vāruṇīṃ purīm | bhasmīcakāra sahasā purīdurgaṃ hariḥ svayam || 3 || koṭimārtaṃḍasaṃkāśaṃ dṛṣṭvā prakupitaṃ harim | natvā kṛtāṃjaliḥ pāśī parikramyāha dharṣitaḥ || 4 || varuṇa uvāca - namaḥ śrīkṛṣṇacaṃdrāya paripūrṇatamāya ca | asaṃkhyabrahmāṃḍabhṛte golokapataye namaḥ || 5 || caturvyūhāya mahase namaste sarvatejase | namaste sarvabhāvāya parasmai brahmaṇe namaḥ || 6 || kenāpi mūḍhena mamānugena kṛtaṃ paraṃ helanamadya eva | tatkṣamyatāṃ bhoḥ śaraṇaṃ gataṃ māṃ pareśa bhūman paripāhi pāhi || 7 || śrīnārada uvāca - iti prasanno bhagavān naṃdaṃ nītvā sujīvitam | saukhyaṃ prakāśayanbaṃdhūn vrajamaṃḍalamāyayau || 8 || nandarājamukhācchrutvā prabhāvaṃ śrīharestu tam | gopīgopagaṇā ūcuḥ śrīkṛṣṇaṃ nandanaṃdanam || 9 || yadi tvaṃ bhagavānsākṣāllokapālaiḥ supūjitaḥ | darśayāśu paraṃ lokaṃ vaikuṇṭhaṃ tarhi naḥ prabho || 10 || nītvā sarvān tataḥ kṛṣṇa etya vaikuṇṭhamaṃdiram | darśayāmāsa rūpaṃ svaṃ jyotirmaṃḍalamadhyagam || 11 || sahasrabhūjasaṃyuktaṃ kirīṭakaṭakojjvalam | śaṃkhacakragadāpadmavanamālāvirājitam || 12 || asaṃkhyakoṭimārtaṃḍa saṃkāśaṃ śeṣasaṃsthitam | cāmarāṃdoladivyābhaṃ brahmādyaiḥ parisevitam || 13 || tadaiva tān gopagaṇān pārṣadāste gadādharāḥ | ṛjuṃ kṛtvā natiṃ dhṛtvā dūre sthāpya prayatnataḥ || 14 || cakitāniva tānvīkṣya procuste pārṣadā girā | re re tūṣṇīṃ prabhavata mā vaktavyaṃ vanecarāḥ || 15 || bhāṣaṇaṃ mā prakuruta na dṛṣṭvā kiṃ sabhā hareḥ | vedā vadaṃti cātraiva sākṣāddeve sthite prabhau || 16 || iti śikṣāṃ gatā gopā harṣitā maunamāsthitāḥ | manasyūcurayaṃ kṛṣṇa uccasiṃhāsane sthitaḥ || 17 || asmān dūrādadhaḥkṛtvā 'smābhirvakti na karhicit | tasmādvrajādvaraṃ nāsti kopi loko na saukhyadaḥ || 18 || yatrānena svabhrātrāpi vārtā syāddhi parasparam | itipravadatastānvai nītvā śrībhagavān hariḥ | vrajamāgatavān rājan paripūrṇatamaḥ prabhuḥ || 19 || iti śrīgargasaṃhitāyāṃ mādhuryakhaṇḍe śrīnārada bahulāśva saṃvāde nandādivaikuṇṭhadarśanaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ || 22 || hariḥ oṃ tatsacchrīkṛṣṇārpaṇamastu ||
English translation
Lord Krishna's bringing of Nandaraja from Varuna Loka and giving darshan of Vaikuntha Dham to gopas and gopis
One day, says Shrinaradji, Nandraj went to bathe in the Yamuna with his daughters on Dwadashi and Nishith, following the Ekadashi fast, and landed in the water. There, a servant of Varuna captured them and took them to Varuna-loka. Maithileshwar! At that time, there was a commotion in Gwalior; then, assuring them all, Lord Srihari came to Varuna Puri and suddenly he burnt that Puri fort to ashes. Seeing that Sriharika, as radiant as a million suns, was very angry, Varuna, repelled him, saluted him, circled him, and said with folded hands. 1 - 4. . (Madhurikand chapters 20 to 24)
Varuna said, "Greetings to Lord Krishna." Salutations to the Supreme Personality of Godhead and to Golokpati, the sustainer of countless universes. The salutation to the radiant Sri Hari manifested in the form of Chaturvyaha. Sarvatej: Swaroop you are salutations to God. All of you are salutations to the Supreme Personality of Godhead. This is the first time a foolish servant of mine has disobeyed you; forgive me for that. Proud of you! Oh dear! I have come to your refuge; you protect me, protect me. 5 - 7.
Thus was completed the twenty-second chapter called 'Nanda Adika Vaikuntha Darshan' in the Narada Bahulashva-Samvadam under the Madhurya Khanda in the Srigarghasamhita. 22.
Complete chapter-aligned witnesses. Sanskrit Wikisource page 32260, revision 230108 (2020-04-10T23:27:10Z). English was rendered from the complete Hindi chapter at https://www.mahakavya.com/madhuryakhand-chapter-20-to-24/ as a transparent machine-assisted translation using the pinned IndicTrans2 Indic–English Distilled 200M model and retained without claiming verse-by-verse alignment.