Chapter 27

गर्ग उवाच - अथानिरुद्धो यदुराट् प्रातःकाले विशां पते ॥ उद्धवं तु समाहूय प्राह गंभीरया गिरा ॥१॥ कति दूरं पांचजन्यं तन्ममाख्याहि सत्तम ॥ यस्मिन्मदीयो तुरगो नीतो दैत्येन वर्त्तते ॥२॥ इत्युदाहृतमाकर्ण्य मंत्री कृष्णसुहृत्सखः ॥ मनसा कृष्णपादाब्जं स्मृत्वा प्रोवाच माधवम् ॥३॥ प्रभो सर्वज्ञ भगवन्नहं त्वद्वाक्यगौरवात् ॥ कथयिष्यामि लोकेश यथा मार्गे श्रुतं तथा ॥४॥ त्रिंशद्योजनविस्तीर्णात्सागरात्पारमेव च॥ उपद्वीपं पांचजन्यं दक्षिणेऽस्ति नृपेश्वर ॥५॥ उद्धवस्य वचः श्रुत्वानिरुद्धो धन्विनां वरः ॥ बली धैर्यधरः क्रुद्धो प्राहेदं यदुपुंगवान् ॥६॥ अनिरुद्ध उवाच - अहं यास्यामि पारं वै तस्माद्यादवसत्तमाः ॥ सेतुं कुरुत शीघ्रं तु सागरस्य शरैरपि ॥७॥ इति तद्वचनं श्रुत्वा यादवा युद्धकोविदाः ॥ सागरे मुमुचुर्बाणान्प्रहसंतः परस्परम् ॥८॥ ततः सर्वे जलचरास्तीक्ष्णबाणैः प्रताडिताः ॥ कोलाहलं प्रकुर्वंतो दुद्रुवुस्ते चतुर्दिशम् ॥९॥ न केषां प्रगता बाणाः पारं वै सागरस्य च ॥ इति वै कथितं वाक्यं खस्थेन च सुरर्षिणा ॥१०॥ तदाक्रूरो हृदीकश्च सात्यकिश्चोद्धवो बली ॥ कृतवर्मा सारणश्च युयुधानादयो नृप ॥११॥ हेमांगद इंद्रनीलोऽनुशाल्वाद्याश्च भूपते ॥ गतमाना बभूवुर्वै नारदोक्तं निशम्य च ॥१२॥ ततोऽनिरुद्धो बलवान्स्मरन्कृष्णपदांबुजम् ॥ प्रतिशार्ङ्गं गृहीत्वा वै दिव्यान्बाणान्मुमोच ह ॥१३॥ ततो दृष्ट्वा ऋषिः प्राह ह्यनिरुद्धशिलीमुखाः ॥ पारं गत्वा समुद्रस्य विविशुस्ते च तत्तटम् ॥१४॥ इति श्रुत्वा ऋषेर्वाक्यं सांबादीप्तिमदादयः ॥ मुमुचुस्ते शरान्‌ राजंस्तेषां पारं गताः शराः ॥१५॥ शरेषु च शरा राजन्कोटिशः कोटिशः किल ॥ विविशुर्वीक्ष्य सर्वेऽपि धन्विनो विस्मयं गताः ॥१६॥ चक्रुः सेतुं च ते सर्वे त्रिंशद्योजनलंबितम् ॥ दृढं जलाच्चांतरिक्षमेकयोजनविस्तृतम् ॥१७॥ बद्ध्वा ततश्च ते सेतुं चतुर्भिः प्रहरैरपि ॥ अनिरुद्धादयो रात्रौ सुषुपुः शिबिरेषु वै ॥१८॥ तस्माद्वै पुत्रपौत्राणां कृष्णस्य परमात्मनः ॥ शूराणां कृष्णबिंबानां किं बलं कथयाम्यहम् ॥१९॥ इति श्रीगर्गसंहितायां हयमेधखण्डे सेतुबंधनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः ॥२७॥ हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

garga uvāca - athāniruddho yadurāṭ prātaḥkāle viśāṃ pate || uddhavaṃ tu samāhūya prāha gaṃbhīrayā girā ||1|| kati dūraṃ pāṃcajanyaṃ tanmamākhyāhi sattama || yasminmadīyo turago nīto daityena varttate ||2|| ityudāhṛtamākarṇya maṃtrī kṛṣṇasuhṛtsakhaḥ || manasā kṛṣṇapādābjaṃ smṛtvā provāca mādhavam ||3|| prabho sarvajña bhagavannahaṃ tvadvākyagauravāt || kathayiṣyāmi lokeśa yathā mārge śrutaṃ tathā ||4|| triṃśadyojanavistīrṇātsāgarātpārameva ca|| upadvīpaṃ pāṃcajanyaṃ dakṣiṇe'sti nṛpeśvara ||5|| uddhavasya vacaḥ śrutvāniruddho dhanvināṃ varaḥ || balī dhairyadharaḥ kruddho prāhedaṃ yadupuṃgavān ||6|| aniruddha uvāca - ahaṃ yāsyāmi pāraṃ vai tasmādyādavasattamāḥ || setuṃ kuruta śīghraṃ tu sāgarasya śarairapi ||7|| iti tadvacanaṃ śrutvā yādavā yuddhakovidāḥ || sāgare mumucurbāṇānprahasaṃtaḥ parasparam ||8|| tataḥ sarve jalacarāstīkṣṇabāṇaiḥ pratāḍitāḥ || kolāhalaṃ prakurvaṃto dudruvuste caturdiśam ||9|| na keṣāṃ pragatā bāṇāḥ pāraṃ vai sāgarasya ca || iti vai kathitaṃ vākyaṃ khasthena ca surarṣiṇā ||10|| tadākrūro hṛdīkaśca sātyakiścoddhavo balī || kṛtavarmā sāraṇaśca yuyudhānādayo nṛpa ||11|| hemāṃgada iṃdranīlo'nuśālvādyāśca bhūpate || gatamānā babhūvurvai nāradoktaṃ niśamya ca ||12|| tato'niruddho balavānsmarankṛṣṇapadāṃbujam || pratiśārṅgaṃ gṛhītvā vai divyānbāṇānmumoca ha ||13|| tato dṛṣṭvā ṛṣiḥ prāha hyaniruddhaśilīmukhāḥ || pāraṃ gatvā samudrasya viviśuste ca tattaṭam ||14|| iti śrutvā ṛṣervākyaṃ sāṃbādīptimadādayaḥ || mumucuste śarān‌ rājaṃsteṣāṃ pāraṃ gatāḥ śarāḥ ||15|| śareṣu ca śarā rājankoṭiśaḥ koṭiśaḥ kila || viviśurvīkṣya sarve'pi dhanvino vismayaṃ gatāḥ ||16|| cakruḥ setuṃ ca te sarve triṃśadyojanalaṃbitam || dṛḍhaṃ jalāccāṃtarikṣamekayojanavistṛtam ||17|| baddhvā tataśca te setuṃ caturbhiḥ praharairapi || aniruddhādayo rātrau suṣupuḥ śibireṣu vai ||18|| tasmādvai putrapautrāṇāṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ || śūrāṇāṃ kṛṣṇabiṃbānāṃ kiṃ balaṃ kathayāmyaham ||19|| iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe setubaṃdhanaṃ nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ ||27|| hariḥ oṃ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||