Chapter 3

श्रीनारद उवाच - मैथिलीनां गोपिकानामाख्यानं शृणु मैथिल । दशाश्वमेधतीर्थस्य फलदं भक्तिवर्धनम् ॥ १ ॥ श्रीरामस्य वराज्जाताः नवनन्दगृहेषु याः । कमनीयं नन्दसूनुं दृष्ट्वा ता मोहमास्थिताः ॥ २ ॥ मार्गशीर्षे शुभे मासि चक्रुः कात्यायनीव्रतम् । उपचारैः षोडशभिः कृत्वा देवीं महीमयीम् ॥ ३ ॥ अरुणोदयवेलायां स्नाताः श्रीयमुनाजले । नित्यं समेता आजग्मुर्गायन्त्यो भगवद्‌गुणान् ॥ ४ ॥ एकदा ताः स्ववस्त्राणि तीरे न्यस्य व्रजांगनाः । विजर्ह्रुर्यमुनातोये कराभ्यां सिंचतीर्मिथः ॥ ५ ॥ तासां वासांसि संनीय भगवान् प्रातरागतः । त्वरं कदंबमारुह्य चौरवन्मौनमास्थितः ॥ ६ ॥ ता न वीक्ष्य स्ववासांसि विस्मिता गोपकन्यकाः । नीपस्थितं विलोक्याथ सलज्जा जहसुर्नृप ॥ ७ ॥ प्रतीच्छन्तु स्ववासांसि सर्वा आगत्य चात्र वै । अन्यथा न हि दास्यामि वृक्षात्कृष्ण उवाच ह ॥ ८ ॥ राजंत्यस्ताः शीतजले हसंत्यः प्राहुरानताः ॥ ९ ॥ गोप्य ऊचुः - हे नन्दनन्दन मनोहर गोपरत्‍न गोपालवंशनवहंस महार्तिहारिन् । श्रीश्यामसुन्दर तवोदितमद्य वाक्यं कुर्मः कथं विवसनाः किल तेऽपि दास्यः ॥ १० ॥ गोपाङ्गनावसनमुण्नवनीतहारी जातो व्रजेऽतिरसिकः किल निर्भयोऽसि । वासांसि देहि न चेन्मथथुराधिपाय वक्ष्यामहेऽनयमतीव कृतं त्वयाऽ‍त्र ॥ ११ ॥ श्रीभगवानुवाच - दास्यो ममैव यदि सुन्दरमन्दहासा इच्छन्तु वैत्य किल चात्र कदंबमूले । नोचेत्समस्तवसनानि नयामि गेहां- स्तस्मात्करिष्यथ ममैव वचोऽविलम्बात् ॥ १२ ॥ श्रीनारद उवाच - तदा ता निर्गताः सर्वा जलाद्‌गोप्योऽतिवेपिताः । आनता योनिमाच्छाद्य पाणिभ्यां शीतकर्शिताः ॥ १३ ॥ कृष्णदत्तानि वासांसि ददुः सर्वा व्रजजांगनाः । मोहिताश्च स्थितास्तत्र कृष्णे लज्जायितेक्षणाः ॥ १४ ॥ ज्ञात्वा तासामभिप्रायं परमप्रेमलक्षणम् । आह मन्दस्मितः कृष्णः समन्ताद्‌वीक्ष्य ता वचः ॥ १५ ॥ श्रीभगवानुवाच - भवतीभिर्मार्गशीर्षे कृतं कात्यायनीव्रतम् । मदर्थं तच्च सफलं भविष्यति न संशयः ॥ १६ ॥ परश्वोऽहनि चाटव्यां कृष्णातीरे मनोहरे । युष्माभिश्च करिष्यामि रासं पूर्णमनोरथम् ॥ १७ ॥ इत्युक्त्वाऽथ गते कृष्णे परिपूर्णतमे हरौ । प्राप्तानन्दा मंदहासा गोप्यः सर्वा गृहान् ययुः ॥ १८ ॥ इति श्रीगर्गसंहितायां माधुर्यखण्डे श्रीनारदबहुलाश्वसंवादे मैथिल्युपाख्यानं नाम तृतीयोऽध्यायः ॥ ३ ॥ हरिः ॐ तत्सच्छ्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

śrīnārada uvāca - maithilīnāṃ gopikānāmākhyānaṃ śṛṇu maithila | daśāśvamedhatīrthasya phaladaṃ bhaktivardhanam || 1 || śrīrāmasya varājjātāḥ navanandagṛheṣu yāḥ | kamanīyaṃ nandasūnuṃ dṛṣṭvā tā mohamāsthitāḥ || 2 || mārgaśīrṣe śubhe māsi cakruḥ kātyāyanīvratam | upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ kṛtvā devīṃ mahīmayīm || 3 || aruṇodayavelāyāṃ snātāḥ śrīyamunājale | nityaṃ sametā ājagmurgāyantyo bhagavad‌guṇān || 4 || ekadā tāḥ svavastrāṇi tīre nyasya vrajāṃganāḥ | vijarhruryamunātoye karābhyāṃ siṃcatīrmithaḥ || 5 || tāsāṃ vāsāṃsi saṃnīya bhagavān prātarāgataḥ | tvaraṃ kadaṃbamāruhya cauravanmaunamāsthitaḥ || 6 || tā na vīkṣya svavāsāṃsi vismitā gopakanyakāḥ | nīpasthitaṃ vilokyātha salajjā jahasurnṛpa || 7 || pratīcchantu svavāsāṃsi sarvā āgatya cātra vai | anyathā na hi dāsyāmi vṛkṣātkṛṣṇa uvāca ha || 8 || rājaṃtyastāḥ śītajale hasaṃtyaḥ prāhurānatāḥ || 9 || gopya ūcuḥ - he nandanandana manohara goparat‍na gopālavaṃśanavahaṃsa mahārtihārin | śrīśyāmasundara tavoditamadya vākyaṃ kurmaḥ kathaṃ vivasanāḥ kila te'pi dāsyaḥ || 10 || gopāṅganāvasanamuṇnavanītahārī jāto vraje'tirasikaḥ kila nirbhayo'si | vāsāṃsi dehi na cenmathathurādhipāya vakṣyāmahe'nayamatīva kṛtaṃ tvayā'‍tra || 11 || śrībhagavānuvāca - dāsyo mamaiva yadi sundaramandahāsā icchantu vaitya kila cātra kadaṃbamūle | nocetsamastavasanāni nayāmi gehāṃ- stasmātkariṣyatha mamaiva vaco'vilambāt || 12 || śrīnārada uvāca - tadā tā nirgatāḥ sarvā jalād‌gopyo'tivepitāḥ | ānatā yonimācchādya pāṇibhyāṃ śītakarśitāḥ || 13 || kṛṣṇadattāni vāsāṃsi daduḥ sarvā vrajajāṃganāḥ | mohitāśca sthitāstatra kṛṣṇe lajjāyitekṣaṇāḥ || 14 || jñātvā tāsāmabhiprāyaṃ paramapremalakṣaṇam | āha mandasmitaḥ kṛṣṇaḥ samantād‌vīkṣya tā vacaḥ || 15 || śrībhagavānuvāca - bhavatībhirmārgaśīrṣe kṛtaṃ kātyāyanīvratam | madarthaṃ tacca saphalaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ || 16 || paraśvo'hani cāṭavyāṃ kṛṣṇātīre manohare | yuṣmābhiśca kariṣyāmi rāsaṃ pūrṇamanoratham || 17 || ityuktvā'tha gate kṛṣṇe paripūrṇatame harau | prāptānandā maṃdahāsā gopyaḥ sarvā gṛhān yayuḥ || 18 || iti śrīgargasaṃhitāyāṃ mādhuryakhaṇḍe śrīnāradabahulāśvasaṃvāde maithilyupākhyānaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ || 3 || hariḥ oṃ tatsacchrīkṛṣṇārpaṇamastu ||