Chapter 15

प्रेंखे हरिं कनकरत्‍नमये शयानं श्यामं शिशुं जनमनोहरमन्दहासम् । दृष्ट्यार्तिहारि मषिबिंदुधरं यशोदा स्वांके चकार धृतकज्जलपद्मनेत्रम् ॥ १ ॥ पादं पिबंतमतिचंचलमद्‌भुतांगं वक्त्रैर्विनीलनवकोमलकेशबंधैः । श्रीमन्नृकेशरिनखस्फुरदरर्द्धचन्द्रं तं लालयन्त्यतिघृणा मुदमाप गोपी ॥ २ ॥ बालस्य पीतपयसो नृप जृम्भितस्य तत्त्वानि चास्य वदने सकलेऽविराजन् । माता सुराधिपमुखैः प्रयुतं च सर्वं दृष्ट्वा परं भयमवाप निमीलिताक्षी ॥ ३ ॥ राजन्परस्य परिपूर्णतमस्य साक्षा- त्कृष्णस्य विश्वमखिलं कपटेन सा हि । नष्टस्मृतिः पुनरभूत्स्वसुते घृणार्ता किं वर्णयामि सुतपो बहु नंदपत्‍न्याः ॥ ४ ॥ श्रीबहुलाश्व उवाच - नंदो यशोदया सार्द्धं किं चकार तपो महत् । येन श्रीकृष्णचन्द्रोऽपि पुत्रीभूतो बभूव ह ॥ ५ ॥ श्रीनारद उवाच - अष्टानां वै वसूनां च द्रोणो मुख्यो धरापतिः । अनपत्यो विष्णुभक्तो देवराज्यं चकार ह ॥ ६ ॥ एकदा पुत्रकांक्षी च ब्रह्मणा नोदितो नृप । मंदराद्रिं गतस्तप्तुं धरया भार्यया सह ॥ ७ ॥ कंदमूलफलाहारौ ततः पर्णाशनौ ततः । जलभक्षौ ततस्तौ तु निर्जलौ निर्जने स्थितौ ॥ ८ ॥ वर्षाणामर्बुदे याते तपस्तत्तपतोर्द्वयोः । ब्रह्मा प्रसन्नस्तावेत्य वरं ब्रूहीत्युवाच ह ॥ ९ ॥ वल्मीकान्निर्गतो द्रोणो धरया भर्यया सह । नत्वा विधिं च संपूज्य हर्षितः प्राह तं प्रभुम् ॥ १० ॥ श्रीद्रोण उवाच - परिपूर्णतमे कृष्णे पुत्रीभूते जनार्दने । भक्तिः स्यादावयोर्ब्रह्मन्सततं प्रेमलक्षणा ॥ ११ ॥ ययाञ्जसा तरंतीह दुस्तरं भवसागरम् । नान्यं वरं वांछितं स्यादावयोस्तपतोर्विधे ॥ १२ ॥ श्रीब्रह्मोवाच - युवाभ्यं याचितं यन्मे दुर्घटं दुर्लभं वरम् । तथापि भूयात्सफलं युवयोरन्यजन्मनि ॥ १३ ॥ श्रीनारद उवाच - द्रोणो नंदोऽभवद्‌भूमौ यशोदा सा धरा स्मृता । कृष्णो ब्रह्मवचः कर्तुं प्राप्तो घोषे पितुः पुरात् ॥ १४ ॥ सुधाखंडात्परं मिष्टं श्रीकृष्णचरितं शुभम् । गंधमादनशृङ्गे वै नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ १५ ॥ कृपया च कृतार्थोऽहं नरनारायणस्य च । मया तुभ्यं च कथितं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १६ ॥ श्रीबहुलाश्व उवाच - नंदगेहे हरिः साक्षाच्छिशुरूपः सनातनः । किं चकार बलेनापि तन्मे ब्रूहि महामुने ॥ १७ ॥ श्रीनारद उवाच - एकदा शिष्यसहोतो गर्गाचार्यो महामुनिः । शौरिणा नोदितः साक्षादाययौ नंदमंदिरम् ॥ १८ ॥ नंदः संपूज्य विधिवत्पाद्याद्यैर्मुनिसत्तमम् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं प्रणनाम ह ॥ १९ ॥ श्रीनन्द उवाच - अद्य नः पितरो देवाः संतुष्टा अग्नयश्च नः । पवित्रं मंदिरं जातं युष्मच्चरणरेणुभिः ॥ २० ॥ मत्पुत्रनामकरणं कुरु द्विज महामुने । पुण्यैस्तीर्थैश्च दुष्प्राप्यं भवदागमनं प्रभो ॥ २१ ॥ श्रीगर्ग उवाच - ते पुत्रनामकरणं करिष्यामि न संशयः । पूर्ववार्तां गदिष्यामि गच्छ नंद रहःस्थलम् ॥ २२ ॥ श्रीनारद उवाच - उत्थाप्य गर्गो नन्देन बालाभ्यां च यशोदया । एकांते गोव्रजे गत्वा तयोर्नाम चकार ह ॥ २३ ॥ संपूज्य गणनाथादीन् ग्रहान्संशोध्य यत्‍नतः । नंदं प्राह प्रसन्नांगो गर्गाचार्यो महामुनिः ॥ २४ ॥ रोहिणीनंदनस्यास्य नामोच्चारं शृणुष्व च । रमन्ते योगिनो ह्यस्मिन्सर्वत्र रमतीति वा ॥ २५ ॥ गुणैश्च रमयन् भक्ताण्स्तेन रामं विदुः परे । गर्भसंकर्षणादस्य संकर्षण इति स्मृतः ॥ २६ ॥ सर्वावशेषाद्यं शेषं बलाधिक्याद्‌बलं विदुः । स्वपुत्रस्यापि नामानि शृणु नंद ह्यतन्द्रितः ॥ २७ ॥ सद्यः प्राणिपवित्राणि जगतां मंगलानि च । ककारः कमलाकांत ऋकारो राम इत्यपि ॥ २८ ॥ षकारः षड्‍गुणपतिः श्वेतद्वीपनिवासकृत् । णकारो नारसिंहोऽयमकारो ह्यक्षरोऽग्निभुक् ॥ २९ ॥ विसर्गौ च तथा ह्येतौ नरनारायणावृषी । संप्रलीनाश्च षट् पूर्णा यस्मिञ्छुद्धे महात्मनि ॥ ३० ॥ परिपूर्णतमे साक्षात्तेन कृष्णः प्रकीर्तितः । शुक्लो रक्तस्तथा पीतो वर्णोऽस्यानुयुगं धृतः ॥ ३१ ॥ द्वापरान्ते कलेरादौ बालोऽयं कृष्णतां गतः । तस्मात्कृष्ण इति ख्यातो नाम्नायं नंदनंदनः ॥ ३२ ॥ वसवश्चेंद्रियाणीति तद्देवश्चित्तमेव हि । तस्मिन्यश्चेष्टते सोऽपि वासुदेव इति स्मृतः ॥ ३३ ॥ वृषभानुसुता राधा या जाता कीर्तिमंदिरे । तस्याः पतिरयं साक्षात्तेन राधापतिः स्मृतः ॥ ३४ ॥ परिपूर्णतमः साक्षाच्छ्रीकृष्णो भगवान्स्वयम् । असंख्यब्रह्माण्डपतिः गोलोके धाम्नि राजते ॥ ३५ ॥ सोऽयं तव शिशुर्जातो भारावतरणाय च । कंसादीनां वधार्थाय भक्तानां रक्षणाय च ॥ ३६ ॥ अनंतान्यस्य नामानि वेदगुह्यानि भारत । लीलाभिश्च भविष्यंति तत्कर्मसु न विस्मयः ॥ ३७ ॥ अहोभाग्यं तु ते नंद साक्षाच्छ्रीपुरुषोत्तमः । त्वद्‌गृहे वर्तमानोऽयं शिशुरूपः परात्परः ॥ ३८ ॥ इत्युक्त्वाथ गते गर्गे स्वात्मानं पूर्णमाशिषाम् । मेने प्रमुदितः पत्‍न्या नंदराजो महामतिः ॥ ३९ ॥ अर्थ गर्गो ज्ञानिवरो ज्ञानदो मुनिसत्तमः । कालिंदीतीरशोभाढ्यां वृषभानुपुरं गतः ॥ ४० ॥ छत्रेण शोभितं विप्रं द्वितीयमिव वासवम् । दंडेन राजितं साक्षाद्धर्मराजमिव स्थितम् ॥ ४१ ॥ तेजसा द्योतितदिशं साक्षात्सूर्यमिवापरम् । पुस्तकीमेखलायुक्तं द्वितीयमिव पद्मजम् ॥ ४२ ॥ शोभितं शुक्लवासोभिर्देवं विष्णुमिव स्थितम् । तं दृष्ट्वा मुनिशार्दूलं सहसोत्थाय सादरम् ॥ ४३ ॥ प्रणम्य शिरसा सद्यः संमुखोऽभूत् कृतांजलिः । मुनिं च पीठके स्थाप्य पाद्याद्यैरुपचारवित् ॥ ४४ ॥ पूजयामास विधिवच्छ्रीगर्गं ज्ञानिनां वरम् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य वृषभानुवरो महान् ॥ ४५ ॥ श्रीवृषभानुरुवाच - सतां पर्यटनं शांतं गृहिणां शांतये स्मृतम् । नृणामंतस्तमोहारी साधुरेव न भास्करः ॥ ४६ ॥ तीर्थीभूता वयं गोपा जातास्त्वद्दर्शनात्प्रभो । तीर्थानि तीर्थीकुर्वंति त्वादृशाः साधवः क्षितौ ॥ ४७ ॥ हे मुने राधिकानाम कन्या मे मंगलायना । कस्मै वराय दातव्या वद त्वं मे सुनिश्चितम् ॥ ४८ ॥ त्वं पर्यटन्नर्क इव त्रिलोकीं दिव्यदर्शनः । वरोऽनया समो यो वै तस्मै दास्यामि कन्यकाम् ॥ ४९ ॥ श्रीनारद उवाच - हस्तं गृहीत्वा श्रीगर्गो वृषभानोर्महामुनिः । जगाम यमुनातीरं निर्जनं सुंदरस्थलम् ॥ ५० ॥ कालिन्दीजलकल्लोककोलाहलसमाकुलम् । तत्रोपवेश्य गोपेशं मुनींद्रः प्राह धर्मवित् ॥ ५१ ॥ श्रीगर्ग उवाच - हे गोप गुप्तमाख्यानं कथनीयं न च त्वया । परिपूर्णतमः साक्षाच्छ्रीकृष्णो भगवान्स्वयम् ॥ ५२ ॥ असंख्यब्रह्मांडपतिर्गोलोकेशः परात्परः । तस्मात्परो वरो नास्ति जातो नंदगृहे पतिः ॥ ५३ ॥ श्रीवृषभानुरुवाच - अहोभाग्यमहोभाग्यं नंदस्यापि महामुने । श्रीकृष्णस्यावतारस्य सर्वं त्वं वद कारणम् ॥ ५४ ॥ श्रीगर्ग उवाच - भुवो भारावताराय कंसादीनां वधाय च । ब्रह्मणा प्राथितः कृष्णो बभूव जगतीतले ॥ ५५ ॥ श्रीकृष्णपट्टराज्ञी या गोलोके राधिकाभिधा । त्वद्‌गृहे सापि संजाता त्वं न जानासि तां पराम् ॥ ५६ ॥ श्रीनारद उवाच - तदा प्रहर्षितो गोपो वृषभानुः सुविस्मितः । कलावतीं समाहूय तया सार्द्धं विचार्य च ॥ ५७ ॥ राधाकृष्णानुभावं च ज्ञात्वा गोपवरः परः । आनंदाश्रुकलां मुंचन्पुनराह महामुनिम् ॥ ५८ ॥ श्रीवृषभानुरुवाच - तस्मै दास्यामि हे ब्रह्मन् कन्यां कमललोचनाम् । त्वया पंथा दर्शितो मे त्वया कार्योऽयमुद्वहः ॥ ५९ ॥ श्रीगर्ग उवाच - अहं न कारयिष्यामि विवाहमनयोर्नृप । तयोर्विवाहो भविता भांडीरे यमुनातटे ॥ ६० ॥ वृंदावनसमीपे च निर्जने सुंदरस्थले । परमेष्ठी समागत्य विवाहं कारयिष्यति ॥ ६१ ॥ तस्माद्‌राधां गोपवर विद्ध्यर्धांगीं वरस्य च । लोके चूडामणिः साक्षाद्‌राज्ञीं गोलोकमंदिरे ॥ ६२ ॥ यूयं सर्वेऽपि गोपाला गोलोकादागता भुवि । तथा गोपीगणा गोपा गोलोके राधिकेच्छया ॥ ६३ ॥ यद्दर्शनं दुर्लभमेव दुर्घटं देवैश्च यज्ञैर्न च जन्मभिः किमु । सविग्रहां तां तव मंदिराजिरे लक्ष्यंति गुप्तां बहुगोपगोपिकाः ॥ ६४ ॥ श्रीनारद उवाच - तदा च विस्मितौ राजन् दंपती हर्षितौ परम् । राधाकृष्णप्रभावं च श्रुत्वा श्रीगर्गमूचतुः ॥ ६५ ॥ दंपती ऊचतुः - राधाशब्दस्य हे ब्रह्मन् व्याख्यानं वद तत्त्वतः । त्वत्तो न संशयच्छेत्ता कोऽपि भूमौ महामुने ॥ ६६ ॥ श्रीगर्ग उवाच - सामवेदस्य भावार्थं गंधमादनपर्वते । शिष्येणापि मया तत्र नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ६७ ॥ रमया तु रकारः स्यादाकारस्त्वादिगोपिका । धकारो धरया हि स्यादाकारो विरजा नदी ॥ ६८ ॥ श्रीकृष्णस्य परस्यापि चतुर्द्धा तेजसोऽभवत् । लीलाभूः श्रीश्च विरजा चतस्रः पत्‍न्य एव हि ॥ ६९ ॥ संप्रलीनाश्च ताः सर्वा राधायां कुंजमंदिरे । परिपूर्णतमां राधां तस्मादाहुर्मनिषिणः ॥ ७० ॥ श्रीनारद उवाच - राधाकृष्णेति हे गोप ये जपंति पुनः पुनः । चतुष्पदार्थं किं तेषां साक्षात्कृष्णोऽपि लभ्यते ॥ ७१ ॥ तदातिविस्मितो राजन् वृषभानुः प्रियायुतः । राधाकृष्णप्रभावं तं ज्ञात्वाऽऽनंदमयो ह्यभूत् ॥ ७२ ॥ इत्थं गर्गो ज्ञानिवरः पूजितो वृषभानुना । जगाम स्वगृहं साक्षान्मुनीन्द्रः सर्ववित्कविः ॥ ७३ ॥

preṃkhe hariṃ kanakarat‍namaye śayānaṃ śyāmaṃ śiśuṃ janamanoharamandahāsam | dṛṣṭyārtihāri maṣibiṃdudharaṃ yaśodā svāṃke cakāra dhṛtakajjalapadmanetram || 1 || pādaṃ pibaṃtamaticaṃcalamad‌bhutāṃgaṃ vaktrairvinīlanavakomalakeśabaṃdhaiḥ | śrīmannṛkeśarinakhasphuradararddhacandraṃ taṃ lālayantyatighṛṇā mudamāpa gopī || 2 || bālasya pītapayaso nṛpa jṛmbhitasya tattvāni cāsya vadane sakale'virājan | mātā surādhipamukhaiḥ prayutaṃ ca sarvaṃ dṛṣṭvā paraṃ bhayamavāpa nimīlitākṣī || 3 || rājanparasya paripūrṇatamasya sākṣā- tkṛṣṇasya viśvamakhilaṃ kapaṭena sā hi | naṣṭasmṛtiḥ punarabhūtsvasute ghṛṇārtā kiṃ varṇayāmi sutapo bahu naṃdapat‍nyāḥ || 4 || śrībahulāśva uvāca - naṃdo yaśodayā sārddhaṃ kiṃ cakāra tapo mahat | yena śrīkṛṣṇacandro'pi putrībhūto babhūva ha || 5 || śrīnārada uvāca - aṣṭānāṃ vai vasūnāṃ ca droṇo mukhyo dharāpatiḥ | anapatyo viṣṇubhakto devarājyaṃ cakāra ha || 6 || ekadā putrakāṃkṣī ca brahmaṇā nodito nṛpa | maṃdarādriṃ gatastaptuṃ dharayā bhāryayā saha || 7 || kaṃdamūlaphalāhārau tataḥ parṇāśanau tataḥ | jalabhakṣau tatastau tu nirjalau nirjane sthitau || 8 || varṣāṇāmarbude yāte tapastattapatordvayoḥ | brahmā prasannastāvetya varaṃ brūhītyuvāca ha || 9 || valmīkānnirgato droṇo dharayā bharyayā saha | natvā vidhiṃ ca saṃpūjya harṣitaḥ prāha taṃ prabhum || 10 || śrīdroṇa uvāca - paripūrṇatame kṛṣṇe putrībhūte janārdane | bhaktiḥ syādāvayorbrahmansatataṃ premalakṣaṇā || 11 || yayāñjasā taraṃtīha dustaraṃ bhavasāgaram | nānyaṃ varaṃ vāṃchitaṃ syādāvayostapatorvidhe || 12 || śrībrahmovāca - yuvābhyaṃ yācitaṃ yanme durghaṭaṃ durlabhaṃ varam | tathāpi bhūyātsaphalaṃ yuvayoranyajanmani || 13 || śrīnārada uvāca - droṇo naṃdo'bhavad‌bhūmau yaśodā sā dharā smṛtā | kṛṣṇo brahmavacaḥ kartuṃ prāpto ghoṣe pituḥ purāt || 14 || sudhākhaṃḍātparaṃ miṣṭaṃ śrīkṛṣṇacaritaṃ śubham | gaṃdhamādanaśṛṅge vai nārāyaṇamukhācchrutam || 15 || kṛpayā ca kṛtārtho'haṃ naranārāyaṇasya ca | mayā tubhyaṃ ca kathitaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi || 16 || śrībahulāśva uvāca - naṃdagehe hariḥ sākṣācchiśurūpaḥ sanātanaḥ | kiṃ cakāra balenāpi tanme brūhi mahāmune || 17 || śrīnārada uvāca - ekadā śiṣyasahoto gargācāryo mahāmuniḥ | śauriṇā noditaḥ sākṣādāyayau naṃdamaṃdiram || 18 || naṃdaḥ saṃpūjya vidhivatpādyādyairmunisattamam | tataḥ pradakṣiṇīkṛtya sāṣṭāṃgaṃ praṇanāma ha || 19 || śrīnanda uvāca - adya naḥ pitaro devāḥ saṃtuṣṭā agnayaśca naḥ | pavitraṃ maṃdiraṃ jātaṃ yuṣmaccaraṇareṇubhiḥ || 20 || matputranāmakaraṇaṃ kuru dvija mahāmune | puṇyaistīrthaiśca duṣprāpyaṃ bhavadāgamanaṃ prabho || 21 || śrīgarga uvāca - te putranāmakaraṇaṃ kariṣyāmi na saṃśayaḥ | pūrvavārtāṃ gadiṣyāmi gaccha naṃda rahaḥsthalam || 22 || śrīnārada uvāca - utthāpya gargo nandena bālābhyāṃ ca yaśodayā | ekāṃte govraje gatvā tayornāma cakāra ha || 23 || saṃpūjya gaṇanāthādīn grahānsaṃśodhya yat‍nataḥ | naṃdaṃ prāha prasannāṃgo gargācāryo mahāmuniḥ || 24 || rohiṇīnaṃdanasyāsya nāmoccāraṃ śṛṇuṣva ca | ramante yogino hyasminsarvatra ramatīti vā || 25 || guṇaiśca ramayan bhaktāṇstena rāmaṃ viduḥ pare | garbhasaṃkarṣaṇādasya saṃkarṣaṇa iti smṛtaḥ || 26 || sarvāvaśeṣādyaṃ śeṣaṃ balādhikyād‌balaṃ viduḥ | svaputrasyāpi nāmāni śṛṇu naṃda hyatandritaḥ || 27 || sadyaḥ prāṇipavitrāṇi jagatāṃ maṃgalāni ca | kakāraḥ kamalākāṃta ṛkāro rāma ityapi || 28 || ṣakāraḥ ṣaḍ‍guṇapatiḥ śvetadvīpanivāsakṛt | ṇakāro nārasiṃho'yamakāro hyakṣaro'gnibhuk || 29 || visargau ca tathā hyetau naranārāyaṇāvṛṣī | saṃpralīnāśca ṣaṭ pūrṇā yasmiñchuddhe mahātmani || 30 || paripūrṇatame sākṣāttena kṛṣṇaḥ prakīrtitaḥ | śuklo raktastathā pīto varṇo'syānuyugaṃ dhṛtaḥ || 31 || dvāparānte kalerādau bālo'yaṃ kṛṣṇatāṃ gataḥ | tasmātkṛṣṇa iti khyāto nāmnāyaṃ naṃdanaṃdanaḥ || 32 || vasavaśceṃdriyāṇīti taddevaścittameva hi | tasminyaśceṣṭate so'pi vāsudeva iti smṛtaḥ || 33 || vṛṣabhānusutā rādhā yā jātā kīrtimaṃdire | tasyāḥ patirayaṃ sākṣāttena rādhāpatiḥ smṛtaḥ || 34 || paripūrṇatamaḥ sākṣācchrīkṛṣṇo bhagavānsvayam | asaṃkhyabrahmāṇḍapatiḥ goloke dhāmni rājate || 35 || so'yaṃ tava śiśurjāto bhārāvataraṇāya ca | kaṃsādīnāṃ vadhārthāya bhaktānāṃ rakṣaṇāya ca || 36 || anaṃtānyasya nāmāni vedaguhyāni bhārata | līlābhiśca bhaviṣyaṃti tatkarmasu na vismayaḥ || 37 || ahobhāgyaṃ tu te naṃda sākṣācchrīpuruṣottamaḥ | tvad‌gṛhe vartamāno'yaṃ śiśurūpaḥ parātparaḥ || 38 || ityuktvātha gate garge svātmānaṃ pūrṇamāśiṣām | mene pramuditaḥ pat‍nyā naṃdarājo mahāmatiḥ || 39 || artha gargo jñānivaro jñānado munisattamaḥ | kāliṃdītīraśobhāḍhyāṃ vṛṣabhānupuraṃ gataḥ || 40 || chatreṇa śobhitaṃ vipraṃ dvitīyamiva vāsavam | daṃḍena rājitaṃ sākṣāddharmarājamiva sthitam || 41 || tejasā dyotitadiśaṃ sākṣātsūryamivāparam | pustakīmekhalāyuktaṃ dvitīyamiva padmajam || 42 || śobhitaṃ śuklavāsobhirdevaṃ viṣṇumiva sthitam | taṃ dṛṣṭvā muniśārdūlaṃ sahasotthāya sādaram || 43 || praṇamya śirasā sadyaḥ saṃmukho'bhūt kṛtāṃjaliḥ | muniṃ ca pīṭhake sthāpya pādyādyairupacāravit || 44 || pūjayāmāsa vidhivacchrīgargaṃ jñānināṃ varam | tataḥ pradakṣiṇīkṛtya vṛṣabhānuvaro mahān || 45 || śrīvṛṣabhānuruvāca - satāṃ paryaṭanaṃ śāṃtaṃ gṛhiṇāṃ śāṃtaye smṛtam | nṛṇāmaṃtastamohārī sādhureva na bhāskaraḥ || 46 || tīrthībhūtā vayaṃ gopā jātāstvaddarśanātprabho | tīrthāni tīrthīkurvaṃti tvādṛśāḥ sādhavaḥ kṣitau || 47 || he mune rādhikānāma kanyā me maṃgalāyanā | kasmai varāya dātavyā vada tvaṃ me suniścitam || 48 || tvaṃ paryaṭannarka iva trilokīṃ divyadarśanaḥ | varo'nayā samo yo vai tasmai dāsyāmi kanyakām || 49 || śrīnārada uvāca - hastaṃ gṛhītvā śrīgargo vṛṣabhānormahāmuniḥ | jagāma yamunātīraṃ nirjanaṃ suṃdarasthalam || 50 || kālindījalakallokakolāhalasamākulam | tatropaveśya gopeśaṃ munīṃdraḥ prāha dharmavit || 51 || śrīgarga uvāca - he gopa guptamākhyānaṃ kathanīyaṃ na ca tvayā | paripūrṇatamaḥ sākṣācchrīkṛṣṇo bhagavānsvayam || 52 || asaṃkhyabrahmāṃḍapatirgolokeśaḥ parātparaḥ | tasmātparo varo nāsti jāto naṃdagṛhe patiḥ || 53 || śrīvṛṣabhānuruvāca - ahobhāgyamahobhāgyaṃ naṃdasyāpi mahāmune | śrīkṛṣṇasyāvatārasya sarvaṃ tvaṃ vada kāraṇam || 54 || śrīgarga uvāca - bhuvo bhārāvatārāya kaṃsādīnāṃ vadhāya ca | brahmaṇā prāthitaḥ kṛṣṇo babhūva jagatītale || 55 || śrīkṛṣṇapaṭṭarājñī yā goloke rādhikābhidhā | tvad‌gṛhe sāpi saṃjātā tvaṃ na jānāsi tāṃ parām || 56 || śrīnārada uvāca - tadā praharṣito gopo vṛṣabhānuḥ suvismitaḥ | kalāvatīṃ samāhūya tayā sārddhaṃ vicārya ca || 57 || rādhākṛṣṇānubhāvaṃ ca jñātvā gopavaraḥ paraḥ | ānaṃdāśrukalāṃ muṃcanpunarāha mahāmunim || 58 || śrīvṛṣabhānuruvāca - tasmai dāsyāmi he brahman kanyāṃ kamalalocanām | tvayā paṃthā darśito me tvayā kāryo'yamudvahaḥ || 59 || śrīgarga uvāca - ahaṃ na kārayiṣyāmi vivāhamanayornṛpa | tayorvivāho bhavitā bhāṃḍīre yamunātaṭe || 60 || vṛṃdāvanasamīpe ca nirjane suṃdarasthale | parameṣṭhī samāgatya vivāhaṃ kārayiṣyati || 61 || tasmād‌rādhāṃ gopavara viddhyardhāṃgīṃ varasya ca | loke cūḍāmaṇiḥ sākṣād‌rājñīṃ golokamaṃdire || 62 || yūyaṃ sarve'pi gopālā golokādāgatā bhuvi | tathā gopīgaṇā gopā goloke rādhikecchayā || 63 || yaddarśanaṃ durlabhameva durghaṭaṃ devaiśca yajñairna ca janmabhiḥ kimu | savigrahāṃ tāṃ tava maṃdirājire lakṣyaṃti guptāṃ bahugopagopikāḥ || 64 || śrīnārada uvāca - tadā ca vismitau rājan daṃpatī harṣitau param | rādhākṛṣṇaprabhāvaṃ ca śrutvā śrīgargamūcatuḥ || 65 || daṃpatī ūcatuḥ - rādhāśabdasya he brahman vyākhyānaṃ vada tattvataḥ | tvatto na saṃśayacchettā ko'pi bhūmau mahāmune || 66 || śrīgarga uvāca - sāmavedasya bhāvārthaṃ gaṃdhamādanaparvate | śiṣyeṇāpi mayā tatra nārāyaṇamukhācchrutam || 67 || ramayā tu rakāraḥ syādākārastvādigopikā | dhakāro dharayā hi syādākāro virajā nadī || 68 || śrīkṛṣṇasya parasyāpi caturddhā tejaso'bhavat | līlābhūḥ śrīśca virajā catasraḥ pat‍nya eva hi || 69 || saṃpralīnāśca tāḥ sarvā rādhāyāṃ kuṃjamaṃdire | paripūrṇatamāṃ rādhāṃ tasmādāhurmaniṣiṇaḥ || 70 || śrīnārada uvāca - rādhākṛṣṇeti he gopa ye japaṃti punaḥ punaḥ | catuṣpadārthaṃ kiṃ teṣāṃ sākṣātkṛṣṇo'pi labhyate || 71 || tadātivismito rājan vṛṣabhānuḥ priyāyutaḥ | rādhākṛṣṇaprabhāvaṃ taṃ jñātvā''naṃdamayo hyabhūt || 72 || itthaṃ gargo jñānivaraḥ pūjito vṛṣabhānunā | jagāma svagṛhaṃ sākṣānmunīndraḥ sarvavitkaviḥ || 73 ||