Chapter 5

श्रीवेदव्यास उवाच - वत्साघधेनुकबकीबककेशिकाला- रिष्टप्रलंब-कपिबल्वल-शङ्खशाल्वाः ॥ वैरेण यं किमुत भक्तियुता नरेन्द्र प्रापुः परं प्रकृतिपूरुषयोः पुमांसम् ॥१॥ पूर्वासुरावतिबलौ मधुकैटभाख्यौ स्वर्णाक्षहेमकशिपू च तथापरौ च ॥ वैरं विधाय नृप रावणकुंभकर्णौ विष्णोः किलापतुरलं परमं पदं हि ॥२॥ के के न विष्णूपदमागतवंत आदौ प्रह्लाद-बाण-बलि-यक्षविभीषणाद्याः ॥ सत्संगसंगनिरता बहुमानपात्र- श्रीमत्पदाब्ज-मकरंदरजोविलुब्धाः ॥३॥ देवर्षिगीष्पतिवसिष्ठ-पराशराद्याः सांख्यायनासितशुकाः सनकादयश्च ॥ निष्कारणा भुवि चरंत्यरविंदनेत्र- पादारविंदमकरंद-मिलिन्दमुख्याः ॥४॥ यत्युत्कालांग-भरतार्जुनमैथिलाश्च गाधिप्रियव्रत-यदुप्रमुखांबरीषा ॥ निष्कारणाः परमहंसवराश्चारन्ति श्रीकृष्णचन्द्रचरितामृतपानमत्ताः ॥५॥ मंदोदरी च शबरी च मतंगशिष्या- स्तारा तथात्रिवनिता निपुणा त्वहल्या ॥ कुन्ती तथा द्रुपदराजसुता सुभक्ता एताः परं परमहंससमाः प्रसिद्धाः ॥६॥ सुग्रीववालिसुतवातसुतर्क्षराज- नागारिगृध्रवरकाकभुशुण्डिमुख्याः ॥ कुब्जादिवायक-सुदामगुहादायोऽन्ये तत्संगमेत्य हरिभक्तवरा बभूवुः ॥७॥ कृष्णं न रोधयति धर्म तपो न योगः सांख्यं न यज्ञ उत तीर्थयमव्रतानि ॥ छन्दांसि पूर्तनियमावथ दक्षिणा च नेष्टं न दानमथ भक्तिमृते न कश्चित् ॥८॥ यज्ञव्रताध्ययन-तीर्थतपोनियोगै- रिष्टस्वधर्मनियमादिक-सांख्ययोगैः ॥ यत्प्राप्यते तदखिलं भवतीह भक्त्या भक्तेःपदं हि कर्हिचिन्न भवेत्किलैभिः ॥९॥ उद्धारिणी यमपुरस्य च विश्वरूपा- दुत्तारिणी भवमहार्णववारिवेगात् ॥ संहारिणी विषयसंचितकर्मणा च सत्कारिणी हरिपदस्य परात्परस्य ॥१०॥ श्रीकृष्णदर्शन-रसोत्सुकभावराज- दुद्यद्‌वसंतपरमोत्सवपंचमीयम् ॥ दिव्या लतातिफल-पल्लवभारनम्रा संराजते हि सततं कुसुमाकरस्य ॥११॥ संमोहकालघनमध्य-तडित्स्फुरन्ती शास्त्रार्थदर्शवचसां पददीपिकेयम् ॥ दीपावलिर्विजयते जयकार्तिकस्य जेतुं गुणान् विजयिनो दशमी जयस्य ॥१२॥ सांख्यं च योग इति पार्श्वगते हि दंडे कीलानि चात्र शतशो गुणभावभेदाः ॥ अस्या क्रमान्नवकथाश्रवणादयश्च श्रेणीयमस्ति सरला भगवत्पदस्य ॥१३॥

śrīvedavyāsa uvāca - vatsāghadhenukabakībakakeśikālā- riṣṭapralaṃba-kapibalvala-śaṅkhaśālvāḥ || vaireṇa yaṃ kimuta bhaktiyutā narendra prāpuḥ paraṃ prakṛtipūruṣayoḥ pumāṃsam ||1|| pūrvāsurāvatibalau madhukaiṭabhākhyau svarṇākṣahemakaśipū ca tathāparau ca || vairaṃ vidhāya nṛpa rāvaṇakuṃbhakarṇau viṣṇoḥ kilāpaturalaṃ paramaṃ padaṃ hi ||2|| ke ke na viṣṇūpadamāgatavaṃta ādau prahlāda-bāṇa-bali-yakṣavibhīṣaṇādyāḥ || satsaṃgasaṃganiratā bahumānapātra- śrīmatpadābja-makaraṃdarajovilubdhāḥ ||3|| devarṣigīṣpativasiṣṭha-parāśarādyāḥ sāṃkhyāyanāsitaśukāḥ sanakādayaśca || niṣkāraṇā bhuvi caraṃtyaraviṃdanetra- pādāraviṃdamakaraṃda-milindamukhyāḥ ||4|| yatyutkālāṃga-bharatārjunamaithilāśca gādhipriyavrata-yadupramukhāṃbarīṣā || niṣkāraṇāḥ paramahaṃsavarāścāranti śrīkṛṣṇacandracaritāmṛtapānamattāḥ ||5|| maṃdodarī ca śabarī ca mataṃgaśiṣyā- stārā tathātrivanitā nipuṇā tvahalyā || kuntī tathā drupadarājasutā subhaktā etāḥ paraṃ paramahaṃsasamāḥ prasiddhāḥ ||6|| sugrīvavālisutavātasutarkṣarāja- nāgārigṛdhravarakākabhuśuṇḍimukhyāḥ || kubjādivāyaka-sudāmaguhādāyo'nye tatsaṃgametya haribhaktavarā babhūvuḥ ||7|| kṛṣṇaṃ na rodhayati dharma tapo na yogaḥ sāṃkhyaṃ na yajña uta tīrthayamavratāni || chandāṃsi pūrtaniyamāvatha dakṣiṇā ca neṣṭaṃ na dānamatha bhaktimṛte na kaścit ||8|| yajñavratādhyayana-tīrthataponiyogai- riṣṭasvadharmaniyamādika-sāṃkhyayogaiḥ || yatprāpyate tadakhilaṃ bhavatīha bhaktyā bhakteḥpadaṃ hi karhicinna bhavetkilaibhiḥ ||9|| uddhāriṇī yamapurasya ca viśvarūpā- duttāriṇī bhavamahārṇavavārivegāt || saṃhāriṇī viṣayasaṃcitakarmaṇā ca satkāriṇī haripadasya parātparasya ||10|| śrīkṛṣṇadarśana-rasotsukabhāvarāja- dudyad‌vasaṃtaparamotsavapaṃcamīyam || divyā latātiphala-pallavabhāranamrā saṃrājate hi satataṃ kusumākarasya ||11|| saṃmohakālaghanamadhya-taḍitsphurantī śāstrārthadarśavacasāṃ padadīpikeyam || dīpāvalirvijayate jayakārtikasya jetuṃ guṇān vijayino daśamī jayasya ||12|| sāṃkhyaṃ ca yoga iti pārśvagate hi daṃḍe kīlāni cātra śataśo guṇabhāvabhedāḥ || asyā kramānnavakathāśravaṇādayaśca śreṇīyamasti saralā bhagavatpadasya ||13||