Chapter 13

शौर्यनामयपृच्छार्थं करं दातुं नृपस्य च । पुत्रोत्सवं कथयितुं नंदे श्रीमथुरां गते ॥ १ ॥ कंसेन प्रेषिता दुष्टा पूतना घातकारिणी । पुरेषु ग्रामघोषेषु चरंती घर्घरस्वना ॥ २ ॥ अथ गोकुलमासाद्य गोपगोपीगणाकुलम् । रूपं दधार सा दिव्यं वपुः षोडशवार्षिकम् ॥ ३ ॥ न केऽपि रुरुधुर्गोपाः सुंदरीं तां च गोपिकाः । शचीं वाणीं रमां रंभां रतिं च क्षिपतीमिव ॥ ४ ॥ रोहिण्यां च यशोदायां धर्षितायां स्फुरत्कुचा । अंकमादाय तं बालं लालयंती पुनः पुनः ॥ ५ ॥ ददौ शिशोर्महाघोरा कालकूटावृतं स्तनम् । प्राणैः सार्द्धं पपौ दुग्धं कटुं रोषावृतो हरिः ॥ ६ ॥ मुंच मुंच वदंतीत्थं धावन्ती पीडितस्तना । नीत्वा बहिर्गता तं वै गतमाया बभूव ह ॥ ७ ॥ पतन्नेत्रा श्वेतगात्रा रुदन्ती पतिता भुवि । ननाद तेन ब्रह्माण्डं सप्तलोकैर्बिलैः सह ॥ ८ ॥ चचाल वसुधा द्वीपैः तदद्‌भुतमिवाभवत् । षट्क्रोशं सा दृढान् दीर्घान् वृक्षान् पृष्ठतले गतान् ॥ ९ ॥ चूर्णीचकार वपुषा वज्रांगेण नृपेश्वर । वदन्तस्ते गोपगणा वीक्ष्य घोरं वपुर्महत् ॥ १० ॥ अस्या अङ्गुलिगो बालो न जीवति कदाचन । तस्या उरसि सानन्दं क्रीडन्तं सुस्मितं शिशुम् ॥ ११ ॥ दुग्धं पीत्वा जृंभमाणं तं दृष्ट्वा जगृहुः स्त्रियः । यशोदया च रोहिण्या निधायोरसि विस्मिताः ॥ १२ ॥ सर्वतो बालकं नीत्वा रक्षां चक्रुर्विधानतः । कालिंदीपुण्यमृत्तोयैर्गोपुच्छभ्रमणादिभिः ॥ १३ ॥ गोमूत्रगोरजोभिश्च स्नापयित्वा त्विदं जगुः ॥ १४ ॥ गोप्य ऊचुः - श्रीकृष्णस्ते शिरः पातु वैकुण्ठः कण्ठमेव हि । श्वेतद्वीपपतिः कर्णौ नासिकां यज्ञरूपधृक् ॥ १५ ॥ नृसिंहो नेत्रयुग्मं च जिह्वां दशरथात्मजः । अधराववतां ते तु नरनाराणावृषी ॥ १६ ॥ कपोलौ पातु ते साक्षात्सनकाद्याः कला हरेः । भालं ते श्वेतवाराहो नारदो भ्रूलतेऽवतु ॥ १७ ॥ चिबुकं कपिलः पातु दत्तात्रेय उरोऽवतु । स्कंधौ द्वावृषभः पातु करौ मत्स्यः प्रपातु ते ॥ १८ ॥ दोर्दण्डं सततं रक्षेत्पृथुः पृथुलविक्रमः । उदरं कमठः पातु नाभिं धन्वन्तरिश्च ते ॥ १९ ॥ मोहिनी गुह्यदेशं च कटिं ते वामनोऽवतु । पृष्ठं परशुरामश्च तवोरू बादरायणः ॥ २० ॥ बलो जानुद्वयं पातु जंघे बुद्धः प्रपातु ते । पादौ पातु सगुल्फौ च कल्किर्धर्मपतिः प्रभुः ॥ २१ ॥ सर्वरक्षाकरं दिव्यं श्रीकृष्णकवचं परम् । इदं भगवता दत्तं ब्रह्मणे नाभिपंकजे ॥ २२ ॥ ब्रह्मणा शंभवे दत्तं शंभुर्दुर्वाससे ददौ । दुर्वासाः श्रीयशोमत्यै प्रादाच्छ्रीनन्दमन्दिरे ॥ २३ ॥ अनेन रक्षां कृत्वास्य गोपीभिः श्रीयशोमती । पाययित्वा स्तनं दानं विप्रेभ्यः प्रददौ महत् ॥ २४ ॥ तदा नंदादयो गोपा आगता मथुरापुरात् । दृष्ट्वा घोरां पूतनाख्यां बभूवुर्भयविह्वलाः ॥ २५ ॥ छित्वा कुठारैस्तद्देहं गोपाः श्रीयमुनातटे । अनेकाश्च चिताः कृत्वा दाहयामासुरेव ताम् ॥ २६ ॥ एलालवंगश्रीखंडतगरागरुगंधिभृत् । धूमो दग्धस्य देहस्य पवित्रस्य समुत्थितः ॥ २७ ॥ अहो कृष्णमृते कं वा व्रजाम शरणं त्विह । पूतनायै मोक्षगतिं ददौ पतितपावनः ॥ २८ ॥ श्रीबहुलाश्व उवाच - केयं वा राक्षसी पूर्वं पूतना बालघातिनी । विषस्तना दुष्टभावा परं मोक्षं कथं गता ॥ २९ ॥ श्रीनारद उवाच - बलियज्ञे वामनस्य दृष्ट्वा रूपमतः परम् । बलिकन्या रत्‍नमाला पुत्रस्नेहं चकार ह ॥ ३० ॥ एतादृशो यदि भवेद्‌बालस्तं हि शुचिस्मितम् । पाययामि स्तनं तेन प्रसन्नं मे मनस्तदा ॥ ३१ ॥ बलेः परमभक्तस्य सुतायै वामनो हरिः । मनोरथस्तु ते भूयान् मनस्यपि वरं ददौ ॥ ३२ ॥ यः पूतनामोक्षमिमं शृणोति कृष्णस्य देवस्य परात्परस्य । भक्तिर्भवेत्प्रेमयुतापि तस्य त्रिवर्गशुद्धिः किमु मैथिलेंद्र ॥ ३४ ॥

śauryanāmayapṛcchārthaṃ karaṃ dātuṃ nṛpasya ca | putrotsavaṃ kathayituṃ naṃde śrīmathurāṃ gate || 1 || kaṃsena preṣitā duṣṭā pūtanā ghātakāriṇī | pureṣu grāmaghoṣeṣu caraṃtī ghargharasvanā || 2 || atha gokulamāsādya gopagopīgaṇākulam | rūpaṃ dadhāra sā divyaṃ vapuḥ ṣoḍaśavārṣikam || 3 || na ke'pi rurudhurgopāḥ suṃdarīṃ tāṃ ca gopikāḥ | śacīṃ vāṇīṃ ramāṃ raṃbhāṃ ratiṃ ca kṣipatīmiva || 4 || rohiṇyāṃ ca yaśodāyāṃ dharṣitāyāṃ sphuratkucā | aṃkamādāya taṃ bālaṃ lālayaṃtī punaḥ punaḥ || 5 || dadau śiśormahāghorā kālakūṭāvṛtaṃ stanam | prāṇaiḥ sārddhaṃ papau dugdhaṃ kaṭuṃ roṣāvṛto hariḥ || 6 || muṃca muṃca vadaṃtītthaṃ dhāvantī pīḍitastanā | nītvā bahirgatā taṃ vai gatamāyā babhūva ha || 7 || patannetrā śvetagātrā rudantī patitā bhuvi | nanāda tena brahmāṇḍaṃ saptalokairbilaiḥ saha || 8 || cacāla vasudhā dvīpaiḥ tadad‌bhutamivābhavat | ṣaṭkrośaṃ sā dṛḍhān dīrghān vṛkṣān pṛṣṭhatale gatān || 9 || cūrṇīcakāra vapuṣā vajrāṃgeṇa nṛpeśvara | vadantaste gopagaṇā vīkṣya ghoraṃ vapurmahat || 10 || asyā aṅguligo bālo na jīvati kadācana | tasyā urasi sānandaṃ krīḍantaṃ susmitaṃ śiśum || 11 || dugdhaṃ pītvā jṛṃbhamāṇaṃ taṃ dṛṣṭvā jagṛhuḥ striyaḥ | yaśodayā ca rohiṇyā nidhāyorasi vismitāḥ || 12 || sarvato bālakaṃ nītvā rakṣāṃ cakrurvidhānataḥ | kāliṃdīpuṇyamṛttoyairgopucchabhramaṇādibhiḥ || 13 || gomūtragorajobhiśca snāpayitvā tvidaṃ jaguḥ || 14 || gopya ūcuḥ - śrīkṛṣṇaste śiraḥ pātu vaikuṇṭhaḥ kaṇṭhameva hi | śvetadvīpapatiḥ karṇau nāsikāṃ yajñarūpadhṛk || 15 || nṛsiṃho netrayugmaṃ ca jihvāṃ daśarathātmajaḥ | adharāvavatāṃ te tu naranārāṇāvṛṣī || 16 || kapolau pātu te sākṣātsanakādyāḥ kalā hareḥ | bhālaṃ te śvetavārāho nārado bhrūlate'vatu || 17 || cibukaṃ kapilaḥ pātu dattātreya uro'vatu | skaṃdhau dvāvṛṣabhaḥ pātu karau matsyaḥ prapātu te || 18 || dordaṇḍaṃ satataṃ rakṣetpṛthuḥ pṛthulavikramaḥ | udaraṃ kamaṭhaḥ pātu nābhiṃ dhanvantariśca te || 19 || mohinī guhyadeśaṃ ca kaṭiṃ te vāmano'vatu | pṛṣṭhaṃ paraśurāmaśca tavorū bādarāyaṇaḥ || 20 || balo jānudvayaṃ pātu jaṃghe buddhaḥ prapātu te | pādau pātu sagulphau ca kalkirdharmapatiḥ prabhuḥ || 21 || sarvarakṣākaraṃ divyaṃ śrīkṛṣṇakavacaṃ param | idaṃ bhagavatā dattaṃ brahmaṇe nābhipaṃkaje || 22 || brahmaṇā śaṃbhave dattaṃ śaṃbhurdurvāsase dadau | durvāsāḥ śrīyaśomatyai prādācchrīnandamandire || 23 || anena rakṣāṃ kṛtvāsya gopībhiḥ śrīyaśomatī | pāyayitvā stanaṃ dānaṃ viprebhyaḥ pradadau mahat || 24 || tadā naṃdādayo gopā āgatā mathurāpurāt | dṛṣṭvā ghorāṃ pūtanākhyāṃ babhūvurbhayavihvalāḥ || 25 || chitvā kuṭhāraistaddehaṃ gopāḥ śrīyamunātaṭe | anekāśca citāḥ kṛtvā dāhayāmāsureva tām || 26 || elālavaṃgaśrīkhaṃḍatagarāgarugaṃdhibhṛt | dhūmo dagdhasya dehasya pavitrasya samutthitaḥ || 27 || aho kṛṣṇamṛte kaṃ vā vrajāma śaraṇaṃ tviha | pūtanāyai mokṣagatiṃ dadau patitapāvanaḥ || 28 || śrībahulāśva uvāca - keyaṃ vā rākṣasī pūrvaṃ pūtanā bālaghātinī | viṣastanā duṣṭabhāvā paraṃ mokṣaṃ kathaṃ gatā || 29 || śrīnārada uvāca - baliyajñe vāmanasya dṛṣṭvā rūpamataḥ param | balikanyā rat‍namālā putrasnehaṃ cakāra ha || 30 || etādṛśo yadi bhaved‌bālastaṃ hi śucismitam | pāyayāmi stanaṃ tena prasannaṃ me manastadā || 31 || baleḥ paramabhaktasya sutāyai vāmano hariḥ | manorathastu te bhūyān manasyapi varaṃ dadau || 32 || yaḥ pūtanāmokṣamimaṃ śṛṇoti kṛṣṇasya devasya parātparasya | bhaktirbhavetpremayutāpi tasya trivargaśuddhiḥ kimu maithileṃdra || 34 ||