Chapter 24

श्रीनारद उवाच - एकदा शैलदेशेषु सबलो भगवान्हरिः । कृत्वा निलायनक्रीडां चौरपालकलक्षणाम् ॥ १ ॥ तत्र व्योमासुरो दैत्यो बालान्मेषायितान् बहून् । नीत्वा नीत्वाऽद्रिदर्यां च विनिक्षिप्य पुनः पुनः ॥ २ ॥ शिलया पिदधे द्वारं मयपुत्रो महाबलः । सत्यचौरं च तं ज्ञात्वा भगवान् मधुसूदनः ॥ ३ ॥ गृहीत्वा पातयामास भुजाभ्यां भूमिमंडले ॥ ४ ॥ तदा मृत्युं गतो दैत्यस्तज्ज्योतिर्निर्गतं स्फुरत् । दशदिक्षु भ्रमद्‍राजन् श्रीकृष्णे लीनतां गतम् ॥ ५ ॥ तदा जयजयारावो दिवि भूमौ बभूव ह । पुष्पाणि ववृषुर्देवाः परमानंदसंवृताः ॥ ६ ॥ बहुलाश्व उवाच - कोऽयं पूर्वं कुशलकृद्‌व्योमो नामाथ तद्वद । येन कृष्णे घनश्यामे लीनोऽभूद्दामिनी यथा ॥ ७ ॥ श्रीनारद उवाच - आसीत्काश्यां भीमरथो राजा दानपरायणः । यज्ञकृन्मानदो धन्वी विष्णुभक्तिपरायणः ॥ ८ ॥ राज्ये पुत्रं सन्निवेश्य जगाम मलयाचलम् । तपस्तत्र समारेभे वर्षाणां लक्षमेव हि ॥ ९ ॥ तस्याश्रमे पुलस्त्योऽसौ शिष्यवृन्दैः समागतः । तं दृष्ट्वा नोत्थितो मानी राजर्षिर्न नतोऽभवत् ॥ १० ॥ शापं ददौ पुलस्त्योऽपि दैत्यो भव महाखल । ततस्तच्चरणोपांते पतितं शरणागतम् ॥ ११ ॥ उवाच मुनिशार्दूलः पुलस्त्यो दीनवत्सलः । द्वापरान्ते माथुरे च पुण्ये श्रीव्रजमंडले ॥ १२ ॥ यदुवंशपतेः साक्षाच्छ्रीकृष्णस्य भुजौजसा । ईप्सिता योगिभिर्मुक्तिर्भविष्यति न संशयः ॥ १३ ॥ श्रीनारद उवाच - सोऽयं भीमरथो राजा मयदैत्यसुतोऽभवत् । श्रीकृष्णभुजवेगेन मुक्तिं प्राप विदेहराट् ॥ १४ ॥ एकदा गोपबालेषु दैत्योऽरिष्टो महाबलः । आगतो नादयन् खं गां तटान् शृङ्गैर्विदारयन् ॥ १५ ॥ गोप्यो गोपा गोगणाश्च वीक्ष्य तं दुद्रुवुर्भयात् । भगवान् दैत्यहा देवो मा भैष्टैत्यभयं ददौ ॥ १६ ॥ गृहीत्वा तं तु शृङ्गेषु नोदयामास माधवः । सोऽपि तं नोदयामास श्रीकृष्णं योजनद्वयम् ॥ १७ ॥ पुच्छे गृहीत्वा तं कृष्णो भ्रामयित्वा भुजौजसा । भूपृष्ठे पोथयामास कमण्डलुमिवार्भकः ॥ १८ ॥ अरिष्टः पुनरुत्थाय क्रोधसंरक्तलोचनः । शृङ्गैश्च रोहितं शैलं समुत्पाट्य महाखलः ॥ १९ ॥ गर्जयन्घनवद्वीरः कृष्णोपरि समाक्षिपत् । कृष्णः शैलं संगृहित्वा तस्योपरि समाक्षिपत् ॥ २० ॥ शैलस्यापि प्रहारेण किंचिद्व्याकुलमानसः । भूमौ तताड शृङ्गाग्रान्निर्गतं तैर्जलं भुवः ॥ २१ ॥ श्रीकृष्णस्तं च शृङ्गेषु गृहीत्वा भ्रामयन्मुहुः । भूपृष्ठे पोथयामास वातः पद्ममिवोद्‌धृतम् ॥ २२ ॥ तदैव वृषरूपत्वं त्यक्त्वा विप्रवपुर्धरः । नत्वा श्रीकृष्णपादाब्जं प्राह गद्‌गदया गिरा ॥ २३ ॥ द्विज उवाच - बृहस्पतेश्च शिष्योऽहं वरतंतुर्द्विजोत्तमः । बृहस्पतिसमीपे च पठितुं गतवानहम् ॥ २४ ॥ पादौ कृत्वा स्थितोऽभूवं पश्यतस्तस्य संमुखे । तदा रुषाऽऽह स मुनिः वृषवत्वं स्थितः पुरः ॥ २५ ॥ गुरुहेलनकृत्तस्मात्त्वं बृषो भव दुर्मते । तस्य शापाद्‌वृषोऽभूवं बंगदेशेषु माधव ॥ २६ ॥ असुराणां प्रसंगेना सुरत्वं गतवानहम् । त्वत्प्रसादाद्‌विमुक्तोऽहं शापतोऽसुरभावतः ॥ २७ ॥ श्रीकृष्णाय नमस्तुभ्यं वासुदेवाय ते नमः । प्रणतक्लेशनाशाय गोविंदाय नमो नमः ॥ २८ ॥ श्रीनारद उवाच - इत्युक्त्वा श्रीहरिं नत्वा साक्षाच्छिष्यो बृहस्पतेः । द्योतयन्भुवनं राजन् विमानेन दिवं ययौ ॥ २९ ॥ इदं मया ते कथितं खण्डं माधुर्य्यमद्‌भुतम् । सर्वपापहरं पुण्यं कृष्णप्राप्तिकरं परम् ॥ ३० ॥ कामदं पठतां शश्वत्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ ३१ ॥ इति श्रीगर्गसंहितायां माधुर्यखण्डे श्रीनारदबहुलाश्वसंवादे व्योमासुरारिष्टासुरवधो नाम चतुर्विंशोऽध्यायः ॥ २४ ॥ हरिः ॐ तत्सच्छ्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

śrīnārada uvāca - ekadā śailadeśeṣu sabalo bhagavānhariḥ | kṛtvā nilāyanakrīḍāṃ caurapālakalakṣaṇām || 1 || tatra vyomāsuro daityo bālānmeṣāyitān bahūn | nītvā nītvā'dridaryāṃ ca vinikṣipya punaḥ punaḥ || 2 || śilayā pidadhe dvāraṃ mayaputro mahābalaḥ | satyacauraṃ ca taṃ jñātvā bhagavān madhusūdanaḥ || 3 || gṛhītvā pātayāmāsa bhujābhyāṃ bhūmimaṃḍale || 4 || tadā mṛtyuṃ gato daityastajjyotirnirgataṃ sphurat | daśadikṣu bhramad‍rājan śrīkṛṣṇe līnatāṃ gatam || 5 || tadā jayajayārāvo divi bhūmau babhūva ha | puṣpāṇi vavṛṣurdevāḥ paramānaṃdasaṃvṛtāḥ || 6 || bahulāśva uvāca - ko'yaṃ pūrvaṃ kuśalakṛd‌vyomo nāmātha tadvada | yena kṛṣṇe ghanaśyāme līno'bhūddāminī yathā || 7 || śrīnārada uvāca - āsītkāśyāṃ bhīmaratho rājā dānaparāyaṇaḥ | yajñakṛnmānado dhanvī viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ || 8 || rājye putraṃ sanniveśya jagāma malayācalam | tapastatra samārebhe varṣāṇāṃ lakṣameva hi || 9 || tasyāśrame pulastyo'sau śiṣyavṛndaiḥ samāgataḥ | taṃ dṛṣṭvā notthito mānī rājarṣirna nato'bhavat || 10 || śāpaṃ dadau pulastyo'pi daityo bhava mahākhala | tatastaccaraṇopāṃte patitaṃ śaraṇāgatam || 11 || uvāca muniśārdūlaḥ pulastyo dīnavatsalaḥ | dvāparānte māthure ca puṇye śrīvrajamaṃḍale || 12 || yaduvaṃśapateḥ sākṣācchrīkṛṣṇasya bhujaujasā | īpsitā yogibhirmuktirbhaviṣyati na saṃśayaḥ || 13 || śrīnārada uvāca - so'yaṃ bhīmaratho rājā mayadaityasuto'bhavat | śrīkṛṣṇabhujavegena muktiṃ prāpa videharāṭ || 14 || ekadā gopabāleṣu daityo'riṣṭo mahābalaḥ | āgato nādayan khaṃ gāṃ taṭān śṛṅgairvidārayan || 15 || gopyo gopā gogaṇāśca vīkṣya taṃ dudruvurbhayāt | bhagavān daityahā devo mā bhaiṣṭaityabhayaṃ dadau || 16 || gṛhītvā taṃ tu śṛṅgeṣu nodayāmāsa mādhavaḥ | so'pi taṃ nodayāmāsa śrīkṛṣṇaṃ yojanadvayam || 17 || pucche gṛhītvā taṃ kṛṣṇo bhrāmayitvā bhujaujasā | bhūpṛṣṭhe pothayāmāsa kamaṇḍalumivārbhakaḥ || 18 || ariṣṭaḥ punarutthāya krodhasaṃraktalocanaḥ | śṛṅgaiśca rohitaṃ śailaṃ samutpāṭya mahākhalaḥ || 19 || garjayanghanavadvīraḥ kṛṣṇopari samākṣipat | kṛṣṇaḥ śailaṃ saṃgṛhitvā tasyopari samākṣipat || 20 || śailasyāpi prahāreṇa kiṃcidvyākulamānasaḥ | bhūmau tatāḍa śṛṅgāgrānnirgataṃ tairjalaṃ bhuvaḥ || 21 || śrīkṛṣṇastaṃ ca śṛṅgeṣu gṛhītvā bhrāmayanmuhuḥ | bhūpṛṣṭhe pothayāmāsa vātaḥ padmamivod‌dhṛtam || 22 || tadaiva vṛṣarūpatvaṃ tyaktvā vipravapurdharaḥ | natvā śrīkṛṣṇapādābjaṃ prāha gad‌gadayā girā || 23 || dvija uvāca - bṛhaspateśca śiṣyo'haṃ varataṃturdvijottamaḥ | bṛhaspatisamīpe ca paṭhituṃ gatavānaham || 24 || pādau kṛtvā sthito'bhūvaṃ paśyatastasya saṃmukhe | tadā ruṣā''ha sa muniḥ vṛṣavatvaṃ sthitaḥ puraḥ || 25 || guruhelanakṛttasmāttvaṃ bṛṣo bhava durmate | tasya śāpād‌vṛṣo'bhūvaṃ baṃgadeśeṣu mādhava || 26 || asurāṇāṃ prasaṃgenā suratvaṃ gatavānaham | tvatprasādād‌vimukto'haṃ śāpato'surabhāvataḥ || 27 || śrīkṛṣṇāya namastubhyaṃ vāsudevāya te namaḥ | praṇatakleśanāśāya goviṃdāya namo namaḥ || 28 || śrīnārada uvāca - ityuktvā śrīhariṃ natvā sākṣācchiṣyo bṛhaspateḥ | dyotayanbhuvanaṃ rājan vimānena divaṃ yayau || 29 || idaṃ mayā te kathitaṃ khaṇḍaṃ mādhuryyamad‌bhutam | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ kṛṣṇaprāptikaraṃ param || 30 || kāmadaṃ paṭhatāṃ śaśvatkiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi || 31 || iti śrīgargasaṃhitāyāṃ mādhuryakhaṇḍe śrīnāradabahulāśvasaṃvāde vyomāsurāriṣṭāsuravadho nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ || 24 || hariḥ oṃ tatsacchrīkṛṣṇārpaṇamastu ||