Chapter 41

श्रीगर्ग उवाच - आहूतो राधया कृष्णः सन्ध्यायां नन्दनंदनः ॥ जगाम शश्वदेकान्ते शीतलं कदलीवनम् ॥१॥ रंभादलैश्चंदनस्य पंकयुक्तं मनोहरम् ॥ स्फारास्फुरन्नभ्रगेहं यमुनावायुशीकरम् ॥२॥ एतादृशं राधिकायाः सुन्दरं मेघमंदिरम् ॥ सर्वं दुःखाग्निना नित्यं भस्मीभूतं बभूव ह ॥३॥ श्रीदामशापेन नृप दुःखेन वृषभानुजा ॥ तनुं रक्षति तत्रापि कृष्णागमनहेतवे ॥४॥ निशम्य कृष्णं स्ववने समागतं सखीमुखाच्छ्रीवृषभानुनंदिनी ॥ आनेतुमुत्थाय वरासनात्त्वरं द्वारे सखीभिर्नृप सा जगाम ह ॥५॥ ददौ ह्यासनपाद्याद्यानुपचारान्व्रजेश्वरी ॥ वदंती कुशलं वाक्यं कृष्णा कृष्णं व्रजेश्वरम् ॥६॥ परिपूर्णतमं दृष्ट्वा परिपूर्णतमा नृप ॥ जहौ विरहजं दुःखं संयोगे हर्षपूरिता ॥७॥ चकार स्वस्याः शृङ्गारं वस्त्रालंकारचंदनैः ॥ कुशस्थल्यां गते नाथे शृङ्गारो न कृतस्तया ॥८॥ पुरा तया न भुक्तं च तांबूलं मिष्टभोजनम् ॥ कृतं न शय्याशयनं क्वचिद्धास्यं न वा कृतम् ॥९॥ सिंहासने स्थितं राधा देवं मदनमोहनम् ॥ हर्षाश्रूणि प्रमुंचंती जगौ गद्‌गदया गिरा ॥१०॥ राधोवाच - गोकुलं मथुरां त्यक्त्वा गतः कस्मात्कुशस्थलीम् ॥ वद तन्मे हृषीकेश त्वं साक्षाद्‌गोकुलेश्वरः ॥११॥ क्षणं युगसमं नाथ जानामि त्वद्वियोगतः ॥ घटीं मन्वंतरसमां द्विपरार्द्धसमं दिनम् ॥१२॥ कस्मिन्कुकाले विरहो मे बभूव च दुःखदः ॥ येन त्वच्चरणौ देव न पश्यामि सुखप्रदौ ॥१३॥ यथा रामं तु सीतेव मानसं वरटेव च ॥ तथा रासेश्वरं त्वां तु मानदं हि समुत्सहे ॥१४॥ सर्वं जानासि सर्वज्ञ किं दुःखं कथयाम्यहम् ॥ शतवर्षं गतं नाथ वियोगो न गतो मम ॥१५॥ इत्युक्त्वा वचनं राजन्स्वामिनी स्वामिनं परम् ॥ वियोगखिन्ना दुःखानि स्मरंती सा रुरोद ह ॥१६॥ दृष्ट्वा प्रियां रुदंतीं तां प्रियः प्राह प्रियं वचः ॥ तस्माश्च शमयन्वाक्यैः कृष्णः कश्मलमेव च ॥१७॥ श्रीकृष्ण उवाच - न कर्तव्यस्त्वया राधे शोकश्च तनुशोषकः ॥ तेजश्चैकं द्विधाभूतभावयोः ऋषयो विदुः ॥१८॥ यत्राहं त्वं सदा तत्र यत्र त्वं ह्यहमेव च ॥ वियोग आवयोर्नास्ति मायापुरुषयोर्यथा ॥१९॥ भेदं हि चावयोर्मध्ये ये पश्यंति नराधमाः ॥ देहांते नरकान्‌राधे ते प्रयांति स्वदोषतः ॥२०॥ अथातस्त्वं तु मां राधे नित्यं द्रक्ष्यसि चांतिके ॥ प्रभाते चक्रवाकीव चक्रवाकं प्रियंकरम् ॥२१॥ किंचित्कालेन दयिते गोपगोपीभिरेव च ॥ साकं त्वयाक्षरं ब्रह्म श्रीगोलोकं व्रजाम्यहम् ॥२२॥ गर्ग उवाच - माधवस्य वचः श्रुत्वा गोपीभिः सह राधिका ॥ प्रसन्ना पूजयामास रमेशं च रमा यथा ॥२३॥ श्रीराधया पुनः कृष्णो रासार्थं प्रार्थितो नृप ॥ प्रस्रन्नो वृंदकारण्ये रासं कर्तुं मनो दधे ॥२४॥ इति श्रीगर्गसंहितायां हयमेधखण्डे राधाकृष्णमेलनं नामैकचत्वारिंशोऽध्यायः ॥४१॥ हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

śrīgarga uvāca - āhūto rādhayā kṛṣṇaḥ sandhyāyāṃ nandanaṃdanaḥ || jagāma śaśvadekānte śītalaṃ kadalīvanam ||1|| raṃbhādalaiścaṃdanasya paṃkayuktaṃ manoharam || sphārāsphurannabhragehaṃ yamunāvāyuśīkaram ||2|| etādṛśaṃ rādhikāyāḥ sundaraṃ meghamaṃdiram || sarvaṃ duḥkhāgninā nityaṃ bhasmībhūtaṃ babhūva ha ||3|| śrīdāmaśāpena nṛpa duḥkhena vṛṣabhānujā || tanuṃ rakṣati tatrāpi kṛṣṇāgamanahetave ||4|| niśamya kṛṣṇaṃ svavane samāgataṃ sakhīmukhācchrīvṛṣabhānunaṃdinī || ānetumutthāya varāsanāttvaraṃ dvāre sakhībhirnṛpa sā jagāma ha ||5|| dadau hyāsanapādyādyānupacārānvrajeśvarī || vadaṃtī kuśalaṃ vākyaṃ kṛṣṇā kṛṣṇaṃ vrajeśvaram ||6|| paripūrṇatamaṃ dṛṣṭvā paripūrṇatamā nṛpa || jahau virahajaṃ duḥkhaṃ saṃyoge harṣapūritā ||7|| cakāra svasyāḥ śṛṅgāraṃ vastrālaṃkāracaṃdanaiḥ || kuśasthalyāṃ gate nāthe śṛṅgāro na kṛtastayā ||8|| purā tayā na bhuktaṃ ca tāṃbūlaṃ miṣṭabhojanam || kṛtaṃ na śayyāśayanaṃ kvaciddhāsyaṃ na vā kṛtam ||9|| siṃhāsane sthitaṃ rādhā devaṃ madanamohanam || harṣāśrūṇi pramuṃcaṃtī jagau gad‌gadayā girā ||10|| rādhovāca - gokulaṃ mathurāṃ tyaktvā gataḥ kasmātkuśasthalīm || vada tanme hṛṣīkeśa tvaṃ sākṣād‌gokuleśvaraḥ ||11|| kṣaṇaṃ yugasamaṃ nātha jānāmi tvadviyogataḥ || ghaṭīṃ manvaṃtarasamāṃ dviparārddhasamaṃ dinam ||12|| kasminkukāle viraho me babhūva ca duḥkhadaḥ || yena tvaccaraṇau deva na paśyāmi sukhapradau ||13|| yathā rāmaṃ tu sīteva mānasaṃ varaṭeva ca || tathā rāseśvaraṃ tvāṃ tu mānadaṃ hi samutsahe ||14|| sarvaṃ jānāsi sarvajña kiṃ duḥkhaṃ kathayāmyaham || śatavarṣaṃ gataṃ nātha viyogo na gato mama ||15|| ityuktvā vacanaṃ rājansvāminī svāminaṃ param || viyogakhinnā duḥkhāni smaraṃtī sā ruroda ha ||16|| dṛṣṭvā priyāṃ rudaṃtīṃ tāṃ priyaḥ prāha priyaṃ vacaḥ || tasmāśca śamayanvākyaiḥ kṛṣṇaḥ kaśmalameva ca ||17|| śrīkṛṣṇa uvāca - na kartavyastvayā rādhe śokaśca tanuśoṣakaḥ || tejaścaikaṃ dvidhābhūtabhāvayoḥ ṛṣayo viduḥ ||18|| yatrāhaṃ tvaṃ sadā tatra yatra tvaṃ hyahameva ca || viyoga āvayornāsti māyāpuruṣayoryathā ||19|| bhedaṃ hi cāvayormadhye ye paśyaṃti narādhamāḥ || dehāṃte narakān‌rādhe te prayāṃti svadoṣataḥ ||20|| athātastvaṃ tu māṃ rādhe nityaṃ drakṣyasi cāṃtike || prabhāte cakravākīva cakravākaṃ priyaṃkaram ||21|| kiṃcitkālena dayite gopagopībhireva ca || sākaṃ tvayākṣaraṃ brahma śrīgolokaṃ vrajāmyaham ||22|| garga uvāca - mādhavasya vacaḥ śrutvā gopībhiḥ saha rādhikā || prasannā pūjayāmāsa rameśaṃ ca ramā yathā ||23|| śrīrādhayā punaḥ kṛṣṇo rāsārthaṃ prārthito nṛpa || prasranno vṛṃdakāraṇye rāsaṃ kartuṃ mano dadhe ||24|| iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe rādhākṛṣṇamelanaṃ nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||41|| hariḥ oṃ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||