Chapter 7

श्रीवेदव्यास उवाच - ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय कशिपोश्च मुदा नृप ॥ गुरोर्नाम च गोविंदनामानि प्रवदन्मुहुः ॥१॥ भूमिं नत्वा न्यसेत्पादं जलं स्पृष्ट्वा हरेर्जनः ॥ उपविश्यासने शीघ्रं सकामो यो यथासुखम् ॥२॥ हस्तावुत्संग आधाय श्वासजित्प्राणमास्थितः ॥ ज्ञानमुद्राधरं शांतं श्रीगुरुं स्वस्तिकासनम् ॥३॥ ध्यात्वा कृष्णं परं ध्यायेद्‌भक्त एकाग्रमानसः ॥ किशोरं श्यामलं हृद्यं वंशीवेत्रविभूषितम् ॥४॥ एवं कृत्वा हरेर्ध्यानं पुनर्गच्छेद्‌बहिःस्थलम् ॥ तच्छौचं शृणु राजेन्द्र गृहस्थस्य यथातथम् ॥५॥ अश्वक्रांतेति मंत्रेण मृत्स्नया च जलेन च ॥ एका लिंगे गुदे तिस्रस्तथा वामकरे दश ॥६॥ एतच्चतुर्गुणं प्रोक्तं यतीनां हरिसेविनाम् ॥ तदर्धं रोगिपांथानां स्त्रीशूद्राणां तदर्धकम् ॥८॥ शौचकर्मविहीनस्य सकला निष्फलाः क्रियाः ॥ मुखशुद्धिविहीनस्य मंत्रा न फलदाः स्मृताः ॥९॥ आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च ॥ ब्रह्मप्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो देहि वनस्पते ॥१०॥ इति मंत्रं समुच्चार्य कुर्याद्वै दन्तधावनम् ॥ हरितहर्यमंत्रेण सूर्यं नत्वा कृतांजलिः ॥११॥ प्रणमेद्धरिभक्तांश्च प्रह्लादादीन्समाहितः ॥ तुलसीमृत्तिकां नीत्वा ततः स्नानं समाचरेत् ॥१२॥ पठितव्यं प्रयत्‍नेन श्रीगंगायमुनाष्टकम् ॥ अयोध्या मथुरा माया काशी कांची अवंतिका ॥१३॥ पुरी द्वारावती चैव सप्तैता मोक्षदायिकाः ॥ शालिग्रामो महायोगे शंभलो हरिमन्दिरे ॥१४॥ नंदिग्रामः कौशले तु त्रयो ग्रामाः प्रकीर्तिताः ॥ दंडकं सैधवारण्यं जंबुमार्गं च पुष्कलम् ॥१५॥ उत्पलावर्तमारण्यं नैमिषं कुरुजांगलम् ॥ अर्बुदं हेमवंतं च नवारण्यानि वै विदुः ॥१६॥ एतानि तीर्थनामानि समुच्चार्य पुनः पुनः ॥ इत्थं स्नात्वा ततो बिभ्रदंबरं क्षौममुत्तमम् ॥१७॥ द्वादशांस्तिलकान् बिभ्रदष्टमुद्राधरः परः ॥ कृतसंध्यः शुचिर्मौनी गत्वा श्रीकृष्णमंदिरम् ॥१८॥ घंटावाद्यं जयारावं तलशब्दं विधाय च ॥ उत्तष्ठोत्तिष्ठ गोविंद योगनिद्रां विहाय च ॥१९॥ उक्त्वापीमां स्मृतिं राजन् भक्त उत्थापयेद्धरिम् ॥ मंगलार्तिं समादाय भ्रामयंस्तन्मुखोपरि ॥२०॥ निवेद्य बहुपक्वान्नं नत्वा नत्वा पुनः पुनः ॥ ततः स्नानं कारयित्वा देशकालप्रभाववित् ॥२१॥ शृङ्गारं भाववित्कृत्वा वस्त्रभूषणमंगलैः ॥ आर्तिक्यं तु ततः कृत्वा भोज्यान्नं च विधाय च ॥२२॥ ततो धृत्वा महाभोगं नानारसमयं परम् ॥ महाभोगार्तिकं कृत्वा कारयेच्छयनं हरेः ॥२३॥ ततः प्रसादं परमं तुलसीगंधमिश्रितम् ॥ भुञ्जीत यो हरेर्नित्यं स कृतार्थो न संशयः ॥२४॥ राजभोगार्तिकं कृत्वा कारयेच्छयनं हरेः ॥ शंखनादेन विधिवद्‌भोगं धृत्वा यथाविधि ॥२५॥ ततः संध्यार्तिकं कृत्वा दुग्धादीन्विनिवेद्य च ॥ ततः प्रदोषसमये पुनरार्तिकमाचरेत् ॥२६॥ धृत्वा भोगं परं मिष्टं कारयेच्छयनं हरेः ॥ राजसी चैव राजेन्द्र रजसेवेयमस्ति वै ॥२७॥ सर्वं श्रीकृष्णचण्द्रस्य सेवासंलग्नमानसः ॥ तारयित्वा कुलशतं याति चात्यंतिकं पदम् ॥२८॥ जन्माष्टमी च कृष्णस्य श्रीरामनवमी तथा ॥ राधाष्टम्यन्नकूटं च द्वादशी वामनस्य च ॥२९॥ चतुर्दशी नृसिंहस्य तथानन्तचतुर्दशी ॥ एषु कालेषु कृष्णस्य महापूजां समाचरेत् ॥३०॥

śrīvedavyāsa uvāca - brāhme muhūrte cotthāya kaśipośca mudā nṛpa || gurornāma ca goviṃdanāmāni pravadanmuhuḥ ||1|| bhūmiṃ natvā nyasetpādaṃ jalaṃ spṛṣṭvā harerjanaḥ || upaviśyāsane śīghraṃ sakāmo yo yathāsukham ||2|| hastāvutsaṃga ādhāya śvāsajitprāṇamāsthitaḥ || jñānamudrādharaṃ śāṃtaṃ śrīguruṃ svastikāsanam ||3|| dhyātvā kṛṣṇaṃ paraṃ dhyāyed‌bhakta ekāgramānasaḥ || kiśoraṃ śyāmalaṃ hṛdyaṃ vaṃśīvetravibhūṣitam ||4|| evaṃ kṛtvā harerdhyānaṃ punargacched‌bahiḥsthalam || tacchaucaṃ śṛṇu rājendra gṛhasthasya yathātatham ||5|| aśvakrāṃteti maṃtreṇa mṛtsnayā ca jalena ca || ekā liṃge gude tisrastathā vāmakare daśa ||6|| etaccaturguṇaṃ proktaṃ yatīnāṃ harisevinām || tadardhaṃ rogipāṃthānāṃ strīśūdrāṇāṃ tadardhakam ||8|| śaucakarmavihīnasya sakalā niṣphalāḥ kriyāḥ || mukhaśuddhivihīnasya maṃtrā na phaladāḥ smṛtāḥ ||9|| āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca || brahmaprajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dehi vanaspate ||10|| iti maṃtraṃ samuccārya kuryādvai dantadhāvanam || haritaharyamaṃtreṇa sūryaṃ natvā kṛtāṃjaliḥ ||11|| praṇameddharibhaktāṃśca prahlādādīnsamāhitaḥ || tulasīmṛttikāṃ nītvā tataḥ snānaṃ samācaret ||12|| paṭhitavyaṃ prayat‍nena śrīgaṃgāyamunāṣṭakam || ayodhyā mathurā māyā kāśī kāṃcī avaṃtikā ||13|| purī dvārāvatī caiva saptaitā mokṣadāyikāḥ || śāligrāmo mahāyoge śaṃbhalo harimandire ||14|| naṃdigrāmaḥ kauśale tu trayo grāmāḥ prakīrtitāḥ || daṃḍakaṃ saidhavāraṇyaṃ jaṃbumārgaṃ ca puṣkalam ||15|| utpalāvartamāraṇyaṃ naimiṣaṃ kurujāṃgalam || arbudaṃ hemavaṃtaṃ ca navāraṇyāni vai viduḥ ||16|| etāni tīrthanāmāni samuccārya punaḥ punaḥ || itthaṃ snātvā tato bibhradaṃbaraṃ kṣaumamuttamam ||17|| dvādaśāṃstilakān bibhradaṣṭamudrādharaḥ paraḥ || kṛtasaṃdhyaḥ śucirmaunī gatvā śrīkṛṣṇamaṃdiram ||18|| ghaṃṭāvādyaṃ jayārāvaṃ talaśabdaṃ vidhāya ca || uttaṣṭhottiṣṭha goviṃda yoganidrāṃ vihāya ca ||19|| uktvāpīmāṃ smṛtiṃ rājan bhakta utthāpayeddharim || maṃgalārtiṃ samādāya bhrāmayaṃstanmukhopari ||20|| nivedya bahupakvānnaṃ natvā natvā punaḥ punaḥ || tataḥ snānaṃ kārayitvā deśakālaprabhāvavit ||21|| śṛṅgāraṃ bhāvavitkṛtvā vastrabhūṣaṇamaṃgalaiḥ || ārtikyaṃ tu tataḥ kṛtvā bhojyānnaṃ ca vidhāya ca ||22|| tato dhṛtvā mahābhogaṃ nānārasamayaṃ param || mahābhogārtikaṃ kṛtvā kārayecchayanaṃ hareḥ ||23|| tataḥ prasādaṃ paramaṃ tulasīgaṃdhamiśritam || bhuñjīta yo harernityaṃ sa kṛtārtho na saṃśayaḥ ||24|| rājabhogārtikaṃ kṛtvā kārayecchayanaṃ hareḥ || śaṃkhanādena vidhivad‌bhogaṃ dhṛtvā yathāvidhi ||25|| tataḥ saṃdhyārtikaṃ kṛtvā dugdhādīnvinivedya ca || tataḥ pradoṣasamaye punarārtikamācaret ||26|| dhṛtvā bhogaṃ paraṃ miṣṭaṃ kārayecchayanaṃ hareḥ || rājasī caiva rājendra rajaseveyamasti vai ||27|| sarvaṃ śrīkṛṣṇacaṇdrasya sevāsaṃlagnamānasaḥ || tārayitvā kulaśataṃ yāti cātyaṃtikaṃ padam ||28|| janmāṣṭamī ca kṛṣṇasya śrīrāmanavamī tathā || rādhāṣṭamyannakūṭaṃ ca dvādaśī vāmanasya ca ||29|| caturdaśī nṛsiṃhasya tathānantacaturdaśī || eṣu kāleṣu kṛṣṇasya mahāpūjāṃ samācaret ||30||