Chapter 5

श्रीनारद उवाच - अयोध्यावासिनीनां तु गोपीनां वर्णनं शृणु । चतुष्पदार्थदं साक्षात्कृष्णप्राप्तिकरं परम् ॥ १ ॥ सिन्धुदेशेषु नगरी चंपका नाम मैथिल । बभूव तस्यां विमलो राजा धर्मपरायणः ॥ २ ॥ कुवेर इव कोशाढ्यो मनस्वी मृगराडिव । विष्णुभक्तः प्रशांतात्मा प्रह्लाद इव मूर्तिमान् ॥ ३ ॥ भार्याणां षट्सहस्राणि बभूवुस्तस्य भूपतेः । रूपवत्यः कंजनेत्रा वंध्यात्वं ताः समागताः ॥ ४ ॥ अपत्यं केन पुण्येन भूयान् मेऽत्र शुभं नृप । एवं चिन्तयतस्तस्य बहवो वत्सरा गताः ॥ ५ ॥ एकदा याज्ञवल्क्यस्तु मुनीन्द्रस्तमुपागतः । तं नत्वाभ्यर्च विधिवन्नृपस्तत्संमुखे स्थितः ॥ ६ ॥ चिंताकुलं नृपं वीक्ष्य याज्ञवल्क्यो महामुनिः । सर्वज्ञः सर्वविच्छान्तः प्रत्युवाच नृपोत्तमम् ॥ ७ ॥ श्रीयाज्ञवल्क्य उवाच - राजन् कृशोऽसि कस्मात्त्वं का चिंता ते हृदि स्थिता । सप्रस्वगेषु कुशलं दृश्यते सांप्रतं तव ॥ ८ ॥ विमल उवाच - ब्रह्मंस्त्वं किं न जानासि तपसा दिव्यचक्षुषा । तथाऽप्यहं वदिष्यामि भवतो वाक्यगौरवात् ॥ ९ ॥ आनपत्येन दुःखेन व्याप्तोऽहं मुनिसत्तम । किं करोमि तपो दानं वद येन भवेत्प्रजा ॥ १० ॥ श्रीनारद उवाच - इति श्रुत्वा याज्ञवल्क्यो ध्यानस्तिमितलोचनः । दीर्घं दध्यौ मुनिश्रेष्ठो भूतं भव्यं विचिंतयन् ॥ ११ ॥ श्रीयाज्ञवल्क्य उवाच - अस्मिन् जन्मनि राजेन्द्र पुत्रो नैव च नैव च । पुत्र्यस्तव भविष्यन्ति कोटिशो नृपसत्तम ॥ १२ ॥ राजोवाच - पुत्रं विना पूर्वऋणान्न कोऽपि प्रमुच्यते भूमितले मुनीन्द्र । सदा ह्यपुत्रस्य गृहे व्यथा स्या- त्परं त्विहामुत्र सुखं न किंचित् ॥ १३ ॥ श्रीयाज्ञवल्क्य उवाच - मा खेदं कुरु राजेन्द्र पुत्र्यो देयास्त्वया खलु । श्रीकृष्णाय भविष्याय परं दायादिकैः सह ॥ १४ ॥ तेनैव कर्मणा त्वं वै देवर्षिपितृणामृणात् । विमुक्तो नृपशार्दूल परं मोक्षमवाप्स्यसि ॥ १५ ॥ श्रीनारद उवाच - तदाऽतिहर्षितो राजा श्रुत्वा वाक्यं महामुनेः । पुनः पप्रच्छ संदेहं याज्ञवल्क्यं महामुनिम् ॥ १६ ॥ राजोवाच - कस्मिन् कुले कुत्र देशे भविष्यः श्रीहरिः स्वयम् । कीदृग्‌रूपश्च किंवर्णो वर्षैश्च कतिभिर्गतैः ॥ १७ ॥ श्रीयाज्ञवल्क्य उवाच - द्वापरस्य युगस्यास्य तव राज्यान्महाभुज । अवशेषे वर्षशते तथा पञ्चदशे नृप ॥ १८ ॥ तस्मिन् वर्षे यदुकुले मथुरायां यदोः पुरे । भाद्रे बुधे कृष्णपक्षे धात्रर्क्षे हर्षणे वृषे ॥ १९ ॥ बवेऽष्टम्यामर्धरात्रे नक्षत्रेशमहोदये । अंधकारावृते काले देवक्यां शौरिमन्दिरे ॥ २० ॥ भविष्यति हरिः साक्षादरण्यामध्वरेऽग्निवत् । श्रीवत्सांको घनश्यामो वनमाल्यतिसुन्दरः ॥ २१ ॥ पीतांबरः पद्मनेत्रो भविष्यति चतुर्भुजः । तस्मै देया त्वया कन्या आयुस्तेऽस्ति न संशयः ॥ २२ ॥ इति श्रीगर्गसंहितायां माधुर्यखण्डे श्रीनारदबहुलाश्वसंवादे अयोध्यापुरवासिन्युपाख्यानं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥ हरिः ॐ तत्सच्छ्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥

śrīnārada uvāca - ayodhyāvāsinīnāṃ tu gopīnāṃ varṇanaṃ śṛṇu | catuṣpadārthadaṃ sākṣātkṛṣṇaprāptikaraṃ param || 1 || sindhudeśeṣu nagarī caṃpakā nāma maithila | babhūva tasyāṃ vimalo rājā dharmaparāyaṇaḥ || 2 || kuvera iva kośāḍhyo manasvī mṛgarāḍiva | viṣṇubhaktaḥ praśāṃtātmā prahlāda iva mūrtimān || 3 || bhāryāṇāṃ ṣaṭsahasrāṇi babhūvustasya bhūpateḥ | rūpavatyaḥ kaṃjanetrā vaṃdhyātvaṃ tāḥ samāgatāḥ || 4 || apatyaṃ kena puṇyena bhūyān me'tra śubhaṃ nṛpa | evaṃ cintayatastasya bahavo vatsarā gatāḥ || 5 || ekadā yājñavalkyastu munīndrastamupāgataḥ | taṃ natvābhyarca vidhivannṛpastatsaṃmukhe sthitaḥ || 6 || ciṃtākulaṃ nṛpaṃ vīkṣya yājñavalkyo mahāmuniḥ | sarvajñaḥ sarvavicchāntaḥ pratyuvāca nṛpottamam || 7 || śrīyājñavalkya uvāca - rājan kṛśo'si kasmāttvaṃ kā ciṃtā te hṛdi sthitā | saprasvageṣu kuśalaṃ dṛśyate sāṃprataṃ tava || 8 || vimala uvāca - brahmaṃstvaṃ kiṃ na jānāsi tapasā divyacakṣuṣā | tathā'pyahaṃ vadiṣyāmi bhavato vākyagauravāt || 9 || ānapatyena duḥkhena vyāpto'haṃ munisattama | kiṃ karomi tapo dānaṃ vada yena bhavetprajā || 10 || śrīnārada uvāca - iti śrutvā yājñavalkyo dhyānastimitalocanaḥ | dīrghaṃ dadhyau muniśreṣṭho bhūtaṃ bhavyaṃ viciṃtayan || 11 || śrīyājñavalkya uvāca - asmin janmani rājendra putro naiva ca naiva ca | putryastava bhaviṣyanti koṭiśo nṛpasattama || 12 || rājovāca - putraṃ vinā pūrvaṛṇānna ko'pi pramucyate bhūmitale munīndra | sadā hyaputrasya gṛhe vyathā syā- tparaṃ tvihāmutra sukhaṃ na kiṃcit || 13 || śrīyājñavalkya uvāca - mā khedaṃ kuru rājendra putryo deyāstvayā khalu | śrīkṛṣṇāya bhaviṣyāya paraṃ dāyādikaiḥ saha || 14 || tenaiva karmaṇā tvaṃ vai devarṣipitṛṇāmṛṇāt | vimukto nṛpaśārdūla paraṃ mokṣamavāpsyasi || 15 || śrīnārada uvāca - tadā'tiharṣito rājā śrutvā vākyaṃ mahāmuneḥ | punaḥ papraccha saṃdehaṃ yājñavalkyaṃ mahāmunim || 16 || rājovāca - kasmin kule kutra deśe bhaviṣyaḥ śrīhariḥ svayam | kīdṛg‌rūpaśca kiṃvarṇo varṣaiśca katibhirgataiḥ || 17 || śrīyājñavalkya uvāca - dvāparasya yugasyāsya tava rājyānmahābhuja | avaśeṣe varṣaśate tathā pañcadaśe nṛpa || 18 || tasmin varṣe yadukule mathurāyāṃ yadoḥ pure | bhādre budhe kṛṣṇapakṣe dhātrarkṣe harṣaṇe vṛṣe || 19 || bave'ṣṭamyāmardharātre nakṣatreśamahodaye | aṃdhakārāvṛte kāle devakyāṃ śaurimandire || 20 || bhaviṣyati hariḥ sākṣādaraṇyāmadhvare'gnivat | śrīvatsāṃko ghanaśyāmo vanamālyatisundaraḥ || 21 || pītāṃbaraḥ padmanetro bhaviṣyati caturbhujaḥ | tasmai deyā tvayā kanyā āyuste'sti na saṃśayaḥ || 22 || iti śrīgargasaṃhitāyāṃ mādhuryakhaṇḍe śrīnāradabahulāśvasaṃvāde ayodhyāpuravāsinyupākhyānaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ || 5 || hariḥ oṃ tatsacchrīkṛṣṇārpaṇamastu ||