Chapter 18

श्रीनारद उवाच - गोपीगृहेषु विचरन् नवनीतचौरः श्यामो मनोहरवपुर्नवकंजनेत्रः । श्रीबालचंद्र इव वृद्धिगतो नराणां चित्तं हरन्निव चकार व्रजे च शोभाम् ॥ १ ॥ श्रीनंदनंदनमतीव चलं गृहीत्वा गेहं निधाय मुमुहुर्नवनंदगोपाः । सत्कंदुकैश्च सततं परिपालयंते गायंत ऊर्जितसुखा न जगत्स्मरन्तः ॥ २ ॥ राजोवाच - नवोपनंदनामानि वद देवऋषे मम । अहोभाग्यं तु येषां वै ते पूर्वं क इहागताः ॥ ३ ॥ तथा षड्वृषभानूनां कर्माणि मंगलानि च । श्रीनारद उवाच - गयश्च विमलः श्रीशः श्रीधरो मंगलायनः ॥ ४ ॥ मंगलो रंगवल्लीशो रङ्गोजिर्देवनायकः । नवनंदाश्च कथिता बभूवुर्गोकुले व्रजे ॥ ५ ॥ वीतिहोत्रोऽग्निभुक् साम्बः श्रीकरो गोपतिः श्रुतः । व्रजेशः पावनः शांत उपनंदाः प्रकीर्तिताः ॥ ६ ॥ नीतिविन्मार्गदः शुक्लः पतंगो दिव्यवाहनः । गोपेष्टश्च व्रजे राजञ्जाताः षड्वृषभानवः ॥ ७ ॥ गोलोके कृष्णचंद्रस्य निकुंजद्वारमाश्रिताः । वेत्रहस्ताः श्यामलांगा नवनंदाश्च ते स्मृताः ॥ ८ ॥ निकुंजे कोटिशो गावस्तासां पालनतत्पराः । वंशीमयूरपक्षाढ्या उपनंदाश्च ते स्मृताः ॥ ९ ॥ निकुंजदुर्गरक्षायां दंडपाशधराः स्थिताः । षड्‌द्वारमास्थिताः षड् वै कथिता वृषभानवः ॥ १० ॥ श्रीकृष्णस्येच्छया सर्वे गोलोकादागता भुवि । तेषां प्रभावं वक्तुं हि न समर्थश्चतुर्मुखः ॥ ११ ॥ अहं किमु वदिष्यामि तेषां भाग्यं महोदयम् । येषामारोहमास्थाय बालकेलिर्बभौ हरिः ॥ १२ ॥ एकदा यमुनातीरे मृत्कृष्णेनावलीढिता । यशोदां बालकाः प्राहुरत्ति बालो मृदं तव ॥ १३ ॥ बलभद्रे च वदति तदा सा नंदगेहिनी । करे गृहीत्वा स्वसुतं भीरुनेत्रमुवाच ह ॥ १४ ॥ श्रीयशोदा उवाच - कस्मान्मृदं भक्षितवान् महाज्ञ भवान्वयस्याश्च वदंति साक्षात् । ज्यायान्बलोऽयं वदति प्रसिद्धं मा एवमर्थं न जहाति नेष्टम् ॥ १५ ॥ श्रीभगवानुवाच - सर्वे मृषावादरथा व्रजार्भका मातर्मया क्वापि न मृत्प्रभक्षिता । यदा समीचीनमनेन वाक्पथं तदा मुखं पश्य मदीयमंजसा ॥ १६ ॥ श्रीनारद उवाच - अथ गोपी बालकस्य पश्यंती सुंदरं मुखम् । प्रसारितं च ददृशे ब्रह्मांडं रचितं गुणैः ॥ १७ ॥ सप्तद्वीपान्सप्त सिंधून्सखंडान्सगिरीन्दृढान् । आब्रह्मलोकाँल्लोकाँस्त्रीन्स्वात्मभिः सव्रजैः सह ॥ १८ ॥ दृष्ट्वा निमीलिताक्षी सा भूत्वा श्रीयमुनातटे । बालोऽयं मे हरिः साक्षादिति ज्ञानमयी ह्यभूत् ॥ १९ ॥ तदा जहास श्रीकृष्णो मोहयन्निव मायया । यशोदा वैभवं दृष्टं न सस्मार गतस्मृतिः ॥ २० ॥

śrīnārada uvāca - gopīgṛheṣu vicaran navanītacauraḥ śyāmo manoharavapurnavakaṃjanetraḥ | śrībālacaṃdra iva vṛddhigato narāṇāṃ cittaṃ haranniva cakāra vraje ca śobhām || 1 || śrīnaṃdanaṃdanamatīva calaṃ gṛhītvā gehaṃ nidhāya mumuhurnavanaṃdagopāḥ | satkaṃdukaiśca satataṃ paripālayaṃte gāyaṃta ūrjitasukhā na jagatsmarantaḥ || 2 || rājovāca - navopanaṃdanāmāni vada devaṛṣe mama | ahobhāgyaṃ tu yeṣāṃ vai te pūrvaṃ ka ihāgatāḥ || 3 || tathā ṣaḍvṛṣabhānūnāṃ karmāṇi maṃgalāni ca | śrīnārada uvāca - gayaśca vimalaḥ śrīśaḥ śrīdharo maṃgalāyanaḥ || 4 || maṃgalo raṃgavallīśo raṅgojirdevanāyakaḥ | navanaṃdāśca kathitā babhūvurgokule vraje || 5 || vītihotro'gnibhuk sāmbaḥ śrīkaro gopatiḥ śrutaḥ | vrajeśaḥ pāvanaḥ śāṃta upanaṃdāḥ prakīrtitāḥ || 6 || nītivinmārgadaḥ śuklaḥ pataṃgo divyavāhanaḥ | gopeṣṭaśca vraje rājañjātāḥ ṣaḍvṛṣabhānavaḥ || 7 || goloke kṛṣṇacaṃdrasya nikuṃjadvāramāśritāḥ | vetrahastāḥ śyāmalāṃgā navanaṃdāśca te smṛtāḥ || 8 || nikuṃje koṭiśo gāvastāsāṃ pālanatatparāḥ | vaṃśīmayūrapakṣāḍhyā upanaṃdāśca te smṛtāḥ || 9 || nikuṃjadurgarakṣāyāṃ daṃḍapāśadharāḥ sthitāḥ | ṣaḍ‌dvāramāsthitāḥ ṣaḍ vai kathitā vṛṣabhānavaḥ || 10 || śrīkṛṣṇasyecchayā sarve golokādāgatā bhuvi | teṣāṃ prabhāvaṃ vaktuṃ hi na samarthaścaturmukhaḥ || 11 || ahaṃ kimu vadiṣyāmi teṣāṃ bhāgyaṃ mahodayam | yeṣāmārohamāsthāya bālakelirbabhau hariḥ || 12 || ekadā yamunātīre mṛtkṛṣṇenāvalīḍhitā | yaśodāṃ bālakāḥ prāhuratti bālo mṛdaṃ tava || 13 || balabhadre ca vadati tadā sā naṃdagehinī | kare gṛhītvā svasutaṃ bhīrunetramuvāca ha || 14 || śrīyaśodā uvāca - kasmānmṛdaṃ bhakṣitavān mahājña bhavānvayasyāśca vadaṃti sākṣāt | jyāyānbalo'yaṃ vadati prasiddhaṃ mā evamarthaṃ na jahāti neṣṭam || 15 || śrībhagavānuvāca - sarve mṛṣāvādarathā vrajārbhakā mātarmayā kvāpi na mṛtprabhakṣitā | yadā samīcīnamanena vākpathaṃ tadā mukhaṃ paśya madīyamaṃjasā || 16 || śrīnārada uvāca - atha gopī bālakasya paśyaṃtī suṃdaraṃ mukham | prasāritaṃ ca dadṛśe brahmāṃḍaṃ racitaṃ guṇaiḥ || 17 || saptadvīpānsapta siṃdhūnsakhaṃḍānsagirīndṛḍhān | ābrahmalokā~llokā~strīnsvātmabhiḥ savrajaiḥ saha || 18 || dṛṣṭvā nimīlitākṣī sā bhūtvā śrīyamunātaṭe | bālo'yaṃ me hariḥ sākṣāditi jñānamayī hyabhūt || 19 || tadā jahāsa śrīkṛṣṇo mohayanniva māyayā | yaśodā vaibhavaṃ dṛṣṭaṃ na sasmāra gatasmṛtiḥ || 20 ||