Chapter 3

सन्नन्द उवाच - गोलोके हरिणाऽऽज्ञप्ता कालिन्दी सरितां वरा । कृष्णं प्रदक्षिणीकृत्य गन्तुमभ्युद्यताभवत् ॥ १ ॥ तदैव विरजा साक्षाद्‌गङ्गा ब्रह्मद्रवोद्‌भवा । द्वे नद्यौ यमुनायां तु संप्रलीने बभूवतुः ॥ २ ॥ परिपूर्णतमां कृष्णां तस्मात् कृष्णस्य नन्दराट् । परिपूर्णतमस्यापि पट्टराज्ञीं विदुर्जनाः ॥ ३ ॥ ततो वेगेन महता कालिन्दी सरितां वरा । बिभेद विरजावेगं निकुंजद्वारनिर्गता ॥ ४ ॥ असंख्यब्रह्मांडचयं स्पृष्ट्वा ब्रह्मद्रवं गता । भिन्दन्ती तज्जलं दीर्घं स्ववेगेन महानदी ॥ ५ ॥ वामपादांगुष्ठनखभिन्नब्रह्मांडमस्तके । श्रीवामनस्य विवरे ब्रह्मद्रवसमाकुले ॥ ६ ॥ तस्मिन् श्रीगंगया सार्धं प्रविष्टाऽभूत्सरिद्वरा । वैकुंठं चाजितपदं संप्राप्य ध्रुवमंडले ॥ ७ ॥ ब्रह्मलोकमभिव्याप्य पतन्ती ब्रह्ममंडलात् । ततः सुराणां शतशो लोकाल्लोकं जगाम ह ॥ ८ ॥ ततः पपात वेगेन सुमेरुगिरिमूर्धनि । गिरिकूटानतिक्रम्य भित्त्वा गंडशिलातटान् ॥ ९ ॥ सुमेरोर्दक्षिणदिशं गन्तुमभ्युदिताभवत् । ततः श्रीयमुना साक्षाच्छ्रीगंगायां विनिर्गता ॥ १० ॥ गंगा तु प्रययौ शैलं हिमवन्तं महानदी । कृष्णा तु प्रययौ शैलं कलिन्दं प्राप्य सा तदा ॥ ११ ॥ कालिंदीति समाख्याता कालिंदप्रभवा यदा । कलिंदगिरिसानूनां गंडशैलतटान् दृढान् ॥ १२ ॥ भित्त्वा लुठन्ती भूखंडे कृष्णा वेगवती सती । देशान्पुनन्ती कालिन्दी प्राप्तवान् खांडवे वने ॥ १३ ॥ परिपूर्णतमं साक्षाच्छ्रीकृष्णं वरमिच्छती । धृत्वा वपुः परं दिव्यं तपस्तेपे कलिन्दजा ॥ १४ ॥ पित्रा विनिर्मिते गेहे जलेऽद्यापि समाश्रिता । ततो वेगेन कालिन्दी प्राप्ताभूद्‌व्रजमंडले ॥ १५ ॥ वृन्दावनसमीपे च मथुरानिकटे शुभे । श्रीमहावनपार्श्वे च सैकते रमणस्थले ॥ १६ ॥ श्रीगोकुले च यमुना यूथीभूत्वातिसुंदरी । श्रीकृष्णचंद्ररासार्थं निजवासं चकार ह ॥ १७ ॥ अथो व्रजाद्‌व्रजंती सा व्रजविक्षेपविह्वला । प्रेमानन्दाश्रुसंयुक्ता भूत्वा पश्चिमवाहिनी ॥ १८ ॥ ततस्त्रिवारं वेगेन नत्वाथो व्रजमंडले । देशान् पुनन्ती प्रययौ प्रयागं तीर्थसत्तमम् ॥ १९ ॥ पुनः श्रीगंगया सार्धं क्षीराब्धिं सा जगाम ह । देवाः सुवर्षं पुष्पाणां चक्रुर्दिवि जयध्वनिम् ॥ २० ॥ कृष्णा श्रीयमुना साक्षात् कालिन्दी सरितां वरा । समुद्रमेत्य श्रीगंगां प्राह गद्‌गदया गिरा ॥ २१ ॥ यमुनोवाच - हे गंगे त्वं तु धन्याऽसि सर्वब्रह्माण्डपावनी । कृष्णपादाब्जसंभूता सर्वलोकैकवन्दिता ॥ २२ ॥ ऊर्ध्वं यामि हरेर्लोकं गच्छ त्वमपि हे शुभे । त्वत्समानं हि दिव्यं च न भूतं न भविष्यति ॥ २३ ॥ गंगोवाच - सर्वतीर्थमयी गंगा तस्मात्त्वां प्रणमाम्यहम् । यत्किंचिद्वा प्रकथितं तत्क्षमस्व सुमंगले ॥ २४ ॥ हे कृष्णे त्वं तु धन्याऽसि सर्वब्रह्माण्डपावनी । कृष्णवामांससंभूता परमानन्दरूपिणी ॥ २५ ॥ परिपूर्णतमा साक्षात्सर्वलोकैकवन्दिता । परिपूर्णतमस्यापि श्रीकृष्णस्य महात्मनः ॥ २६ ॥ पट्टराज्ञीं परां कृष्णे कृष्णां त्वां प्रणमाम्यहम् । तीर्थैर्देवैर्दुर्लभा त्वं गोलोकेऽपि च दुर्घटा ॥ २७ ॥ अहं यास्यामि पातालं श्रीकृष्णस्याज्ञया शुभे । त्वद्वियोगातुराऽहं वै पानं कर्तुं न च क्षमा ॥ २८ ॥ यूथीभूत्वा भविष्यामि श्रीव्रजे रासमंडले । यत्किंचिन्मे प्रकथितं तत्क्षमस्व हरिप्रिये ॥ २९ ॥ इत्थं परस्परं नत्वा द्वे नद्यौ ययतुर्द्रुतम् । लोकान् पवित्रीकुर्वन्ती पाताले स्वःसरिद्‌गता ॥ ३० ॥ सापि भोगवतीनाम्ना बभौ भोगवतीवने । यज्जलं सत्रिनयनः शेषो मूर्ध्ना बिभर्ति हि ॥ ३१ ॥ अथ कृष्णा सवेगेन भित्त्वा सप्ताधिमंडलम् । सप्तद्वीपमहीपृष्ठे लुठन्ती वेगवत्तरा ॥ ३२ ॥ गत्वा स्वर्णमयीं भूमिं लोकालोकाचलं गता । तत्सानुगण्डशैलानां तटं भित्त्वा कलिन्दजा ॥ ३३ ॥ तन्मूर्ध्नि चोत्पपाताशु स्फारवज्जलधारया । उद्‌गच्छन्ती तदूर्ध्वं सा ययौ स्वर्गं तु नाकिनाम् ॥ ३४ ॥ आब्रह्मलोकं लोकांस्तानभिव्याप्य हरेः पदम् । ब्रह्माडरंध्रं श्रीब्रह्म द्रवयुक्तं समेत्य सा ॥ ३५ ॥ पुष्पवर्षं प्रवर्षत्सु देवेषु प्रणतेषु च । पुनः श्रीकृष्णगोलोकमारुरोह सरिद्वरा ॥ ३६ ॥ कलिन्दगिरिनन्दिनीनवचरित्रमेतत् शुभं श्रुतं च यदि पाठितं भुवि तनोति सन्मंगलम् । जनोऽपि यदि धारयेत्किल पठेच्च यो नित्यशः स याति परमं पदं निजनिकुंजलीलावृतम् ॥ ३७ ॥

sannanda uvāca - goloke hariṇā''jñaptā kālindī saritāṃ varā | kṛṣṇaṃ pradakṣiṇīkṛtya gantumabhyudyatābhavat || 1 || tadaiva virajā sākṣād‌gaṅgā brahmadravod‌bhavā | dve nadyau yamunāyāṃ tu saṃpralīne babhūvatuḥ || 2 || paripūrṇatamāṃ kṛṣṇāṃ tasmāt kṛṣṇasya nandarāṭ | paripūrṇatamasyāpi paṭṭarājñīṃ vidurjanāḥ || 3 || tato vegena mahatā kālindī saritāṃ varā | bibheda virajāvegaṃ nikuṃjadvāranirgatā || 4 || asaṃkhyabrahmāṃḍacayaṃ spṛṣṭvā brahmadravaṃ gatā | bhindantī tajjalaṃ dīrghaṃ svavegena mahānadī || 5 || vāmapādāṃguṣṭhanakhabhinnabrahmāṃḍamastake | śrīvāmanasya vivare brahmadravasamākule || 6 || tasmin śrīgaṃgayā sārdhaṃ praviṣṭā'bhūtsaridvarā | vaikuṃṭhaṃ cājitapadaṃ saṃprāpya dhruvamaṃḍale || 7 || brahmalokamabhivyāpya patantī brahmamaṃḍalāt | tataḥ surāṇāṃ śataśo lokāllokaṃ jagāma ha || 8 || tataḥ papāta vegena sumerugirimūrdhani | girikūṭānatikramya bhittvā gaṃḍaśilātaṭān || 9 || sumerordakṣiṇadiśaṃ gantumabhyuditābhavat | tataḥ śrīyamunā sākṣācchrīgaṃgāyāṃ vinirgatā || 10 || gaṃgā tu prayayau śailaṃ himavantaṃ mahānadī | kṛṣṇā tu prayayau śailaṃ kalindaṃ prāpya sā tadā || 11 || kāliṃdīti samākhyātā kāliṃdaprabhavā yadā | kaliṃdagirisānūnāṃ gaṃḍaśailataṭān dṛḍhān || 12 || bhittvā luṭhantī bhūkhaṃḍe kṛṣṇā vegavatī satī | deśānpunantī kālindī prāptavān khāṃḍave vane || 13 || paripūrṇatamaṃ sākṣācchrīkṛṣṇaṃ varamicchatī | dhṛtvā vapuḥ paraṃ divyaṃ tapastepe kalindajā || 14 || pitrā vinirmite gehe jale'dyāpi samāśritā | tato vegena kālindī prāptābhūd‌vrajamaṃḍale || 15 || vṛndāvanasamīpe ca mathurānikaṭe śubhe | śrīmahāvanapārśve ca saikate ramaṇasthale || 16 || śrīgokule ca yamunā yūthībhūtvātisuṃdarī | śrīkṛṣṇacaṃdrarāsārthaṃ nijavāsaṃ cakāra ha || 17 || atho vrajād‌vrajaṃtī sā vrajavikṣepavihvalā | premānandāśrusaṃyuktā bhūtvā paścimavāhinī || 18 || tatastrivāraṃ vegena natvātho vrajamaṃḍale | deśān punantī prayayau prayāgaṃ tīrthasattamam || 19 || punaḥ śrīgaṃgayā sārdhaṃ kṣīrābdhiṃ sā jagāma ha | devāḥ suvarṣaṃ puṣpāṇāṃ cakrurdivi jayadhvanim || 20 || kṛṣṇā śrīyamunā sākṣāt kālindī saritāṃ varā | samudrametya śrīgaṃgāṃ prāha gad‌gadayā girā || 21 || yamunovāca - he gaṃge tvaṃ tu dhanyā'si sarvabrahmāṇḍapāvanī | kṛṣṇapādābjasaṃbhūtā sarvalokaikavanditā || 22 || ūrdhvaṃ yāmi harerlokaṃ gaccha tvamapi he śubhe | tvatsamānaṃ hi divyaṃ ca na bhūtaṃ na bhaviṣyati || 23 || gaṃgovāca - sarvatīrthamayī gaṃgā tasmāttvāṃ praṇamāmyaham | yatkiṃcidvā prakathitaṃ tatkṣamasva sumaṃgale || 24 || he kṛṣṇe tvaṃ tu dhanyā'si sarvabrahmāṇḍapāvanī | kṛṣṇavāmāṃsasaṃbhūtā paramānandarūpiṇī || 25 || paripūrṇatamā sākṣātsarvalokaikavanditā | paripūrṇatamasyāpi śrīkṛṣṇasya mahātmanaḥ || 26 || paṭṭarājñīṃ parāṃ kṛṣṇe kṛṣṇāṃ tvāṃ praṇamāmyaham | tīrthairdevairdurlabhā tvaṃ goloke'pi ca durghaṭā || 27 || ahaṃ yāsyāmi pātālaṃ śrīkṛṣṇasyājñayā śubhe | tvadviyogāturā'haṃ vai pānaṃ kartuṃ na ca kṣamā || 28 || yūthībhūtvā bhaviṣyāmi śrīvraje rāsamaṃḍale | yatkiṃcinme prakathitaṃ tatkṣamasva haripriye || 29 || itthaṃ parasparaṃ natvā dve nadyau yayaturdrutam | lokān pavitrīkurvantī pātāle svaḥsarid‌gatā || 30 || sāpi bhogavatīnāmnā babhau bhogavatīvane | yajjalaṃ satrinayanaḥ śeṣo mūrdhnā bibharti hi || 31 || atha kṛṣṇā savegena bhittvā saptādhimaṃḍalam | saptadvīpamahīpṛṣṭhe luṭhantī vegavattarā || 32 || gatvā svarṇamayīṃ bhūmiṃ lokālokācalaṃ gatā | tatsānugaṇḍaśailānāṃ taṭaṃ bhittvā kalindajā || 33 || tanmūrdhni cotpapātāśu sphāravajjaladhārayā | ud‌gacchantī tadūrdhvaṃ sā yayau svargaṃ tu nākinām || 34 || ābrahmalokaṃ lokāṃstānabhivyāpya hareḥ padam | brahmāḍaraṃdhraṃ śrībrahma dravayuktaṃ sametya sā || 35 || puṣpavarṣaṃ pravarṣatsu deveṣu praṇateṣu ca | punaḥ śrīkṛṣṇagolokamāruroha saridvarā || 36 || kalindagirinandinīnavacaritrametat śubhaṃ śrutaṃ ca yadi pāṭhitaṃ bhuvi tanoti sanmaṃgalam | jano'pi yadi dhārayetkila paṭhecca yo nityaśaḥ sa yāti paramaṃ padaṃ nijanikuṃjalīlāvṛtam || 37 ||