Chapter 6

उग्रसेन उवाच - कर्मग्रहो गृहस्थोऽयं श्रीकृष्णस्य महात्मनः ॥ सेवां वै केन विधिना कुर्यात्तद्‍ब्रूहि मे मुने ॥१॥ भक्त्यंकुरो यस्य नास्ति वास्ति तस्य न वर्द्धते ॥ तस्य केन प्रकारेण प्रसन्नः स्याद्धरिः स्वयम् ॥२॥ श्रीव्यास उवाच - यदि भक्त्यंकुरो न स्यात्सत्संगेन स जायते ॥ बलाद्विवर्द्धते तस्मात्सतां संगं समाचरेत् ॥३॥ कृष्णसेवाविधिं तुभ्यं वक्ष्यामि सुलभं परम् ॥ यया गृहस्थोऽयं शीघ्रं श्रीकृष्णं प्राप्नुयान्नृप ॥४॥ आचार्य्यं कुलसंभूतं श्रीकृष्णध्यानतत्परम् ॥ एतादृशं गुरुं कृत्वा सिद्धो भवति मानवः ॥५॥ गुरोः सेवाविधिं शिक्षेच्छ्रीकृष्णस्य महात्मनः ॥६॥ विष्णुदीक्षाविहीनस्य सर्वं भवति निष्फलम् ॥ निर्गुरोर्दर्शनं कृत्त्वा हतपुण्यो भवेन्नरः ॥७॥ उत्तराभिमुखं शश्वत्कारयेद्धरिमंदिरम् ॥ तत्र सिंहासनं प्रोच्यं सपीठं कुंभमण्डितम् ॥८॥ सच्चिदानन्द नाम स्यात्सोपानत्रयभूषितम् ॥ महार्हवस्त्रैराच्छन्नं तत्र तुल्यासनं मृदु ॥९॥ पार्श्वोपबर्हणयुतं स्फुरद्धेमांबरावृतम् ॥ नानाचित्रयुतैः कुड्यैरन्तःपटसमन्वितैः ॥१०॥ सर्वतोमंडलैस्तद्वत्तोरणैः समलंकृतम् ॥ गवाक्षवारियन्त्राढ्यं चतुःशालसुजालकैः ॥११॥ राजतप्राङ्गणो देशः सभामण्डपमण्डितः ॥ तत्र प्राङ्गणमध्ये तु तुलसीमन्दीरं शुभम् ॥१२॥ मन्दिरस्य बहिर्द्वारि कारयेद्दीपिकाद्वयम् ॥ तथा वै कृत्रिमं राजन् सिंहद्वयमधिष्ठितम् ॥१३॥ सुवर्णशिखरस्याधश्चक्रं च शिखरोपरि ॥ द्वारेऽपि हरिनामानि प्रालेख्यानि शुभानि च ॥१४॥ शंखं पद्मं गदां शार्ङ्गमालेख्यं भित्तिपार्श्वयोः ॥ इषुधी च तथा बाणः सव्ये दक्षिण एव च ॥१५॥ तथा मन्दिरपृष्ठे वै शतचंद्रं च नंदकम् ॥ हलं च मुसलं चैव लेखनीयं प्रयत्‍नतः ॥१६॥ सिंहासनस्य पृष्ठे तु गोप्यो गावस्तथैव च ॥ गोपालास्तत्र सोपाने कपाटे विजयो जयः ॥१७॥ देहल्यां कल्पवृक्षश्च स्तम्भेषु च लतां शुभाम् ॥ यत्र तत्र च कुड्येषु श्रीगंगा पापहारिणी ॥१८॥ वृंदावनं गोवर्धनं यमुनापुलिनानि च ॥ तथा वै चीरहरणमालेख्यं रासमण्डलम् ॥१९॥ चित्रकूटः पञ्चवटी लेखनीयं प्रयत्‍नतः ॥ रामरावणयोर्युद्धं जानकीहरणं विना ॥२०॥ दशावतारचित्राणि नरनारायणाश्रमः ॥ सप्तपुर्य्यस्त्रयो ग्रामा नवारण्यं नवोपराः ॥२१॥ एवं लिखित्वा चित्राणि मन्दिरं कारयेद्‍बुधः ॥ वंशीभावोद्यतकरं वक्रीभूतांघ्रिदक्षिणम् ॥२२॥ किशोराकृति कृष्णस्य रूपं सेव्यतमं स्मृतम् ॥ तत्प्रतिष्ठां विधायाशु गुरुहस्तेन मंदिरे ॥२३॥ भक्तः परमया भक्त्या स्थापयेत्तत्परो भवेत् ॥ तत्प्रसादे च रसनां घ्राणं च तुलसीदले ॥ न्यसेत्कर्णौ तत्कथायामेवं सेवापरो भवेत् ॥२४॥ अहर्निशं कृष्णसेवां यः करोति च भाववित् ॥ तं प्रेमलक्षणं भक्तं विदुर्भागवतोत्तमाः ॥२५॥ अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च ॥ राजन् श्रीकृष्णसेवायाः कलां नार्हंति षोडशीम् ॥२६॥ श्रीकृष्णदेशिकस्यापि यः कुर्याद्दर्शनं नरः ॥ कोटिजन्मकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः ॥२७॥ देहांते तं समानेतुं श्यामसुन्दरविग्रहाः ॥ रथं नीत्वा प्रधावन्ति गोलोकात्कृष्णपार्षदाः ॥२८॥

ugrasena uvāca - karmagraho gṛhastho'yaṃ śrīkṛṣṇasya mahātmanaḥ || sevāṃ vai kena vidhinā kuryāttad‍brūhi me mune ||1|| bhaktyaṃkuro yasya nāsti vāsti tasya na varddhate || tasya kena prakāreṇa prasannaḥ syāddhariḥ svayam ||2|| śrīvyāsa uvāca - yadi bhaktyaṃkuro na syātsatsaṃgena sa jāyate || balādvivarddhate tasmātsatāṃ saṃgaṃ samācaret ||3|| kṛṣṇasevāvidhiṃ tubhyaṃ vakṣyāmi sulabhaṃ param || yayā gṛhastho'yaṃ śīghraṃ śrīkṛṣṇaṃ prāpnuyānnṛpa ||4|| ācāryyaṃ kulasaṃbhūtaṃ śrīkṛṣṇadhyānatatparam || etādṛśaṃ guruṃ kṛtvā siddho bhavati mānavaḥ ||5|| guroḥ sevāvidhiṃ śikṣecchrīkṛṣṇasya mahātmanaḥ ||6|| viṣṇudīkṣāvihīnasya sarvaṃ bhavati niṣphalam || nirgurordarśanaṃ kṛttvā hatapuṇyo bhavennaraḥ ||7|| uttarābhimukhaṃ śaśvatkārayeddharimaṃdiram || tatra siṃhāsanaṃ procyaṃ sapīṭhaṃ kuṃbhamaṇḍitam ||8|| saccidānanda nāma syātsopānatrayabhūṣitam || mahārhavastrairācchannaṃ tatra tulyāsanaṃ mṛdu ||9|| pārśvopabarhaṇayutaṃ sphuraddhemāṃbarāvṛtam || nānācitrayutaiḥ kuḍyairantaḥpaṭasamanvitaiḥ ||10|| sarvatomaṃḍalaistadvattoraṇaiḥ samalaṃkṛtam || gavākṣavāriyantrāḍhyaṃ catuḥśālasujālakaiḥ ||11|| rājataprāṅgaṇo deśaḥ sabhāmaṇḍapamaṇḍitaḥ || tatra prāṅgaṇamadhye tu tulasīmandīraṃ śubham ||12|| mandirasya bahirdvāri kārayeddīpikādvayam || tathā vai kṛtrimaṃ rājan siṃhadvayamadhiṣṭhitam ||13|| suvarṇaśikharasyādhaścakraṃ ca śikharopari || dvāre'pi harināmāni prālekhyāni śubhāni ca ||14|| śaṃkhaṃ padmaṃ gadāṃ śārṅgamālekhyaṃ bhittipārśvayoḥ || iṣudhī ca tathā bāṇaḥ savye dakṣiṇa eva ca ||15|| tathā mandirapṛṣṭhe vai śatacaṃdraṃ ca naṃdakam || halaṃ ca musalaṃ caiva lekhanīyaṃ prayat‍nataḥ ||16|| siṃhāsanasya pṛṣṭhe tu gopyo gāvastathaiva ca || gopālāstatra sopāne kapāṭe vijayo jayaḥ ||17|| dehalyāṃ kalpavṛkṣaśca stambheṣu ca latāṃ śubhām || yatra tatra ca kuḍyeṣu śrīgaṃgā pāpahāriṇī ||18|| vṛṃdāvanaṃ govardhanaṃ yamunāpulināni ca || tathā vai cīraharaṇamālekhyaṃ rāsamaṇḍalam ||19|| citrakūṭaḥ pañcavaṭī lekhanīyaṃ prayat‍nataḥ || rāmarāvaṇayoryuddhaṃ jānakīharaṇaṃ vinā ||20|| daśāvatāracitrāṇi naranārāyaṇāśramaḥ || saptapuryyastrayo grāmā navāraṇyaṃ navoparāḥ ||21|| evaṃ likhitvā citrāṇi mandiraṃ kārayed‍budhaḥ || vaṃśībhāvodyatakaraṃ vakrībhūtāṃghridakṣiṇam ||22|| kiśorākṛti kṛṣṇasya rūpaṃ sevyatamaṃ smṛtam || tatpratiṣṭhāṃ vidhāyāśu guruhastena maṃdire ||23|| bhaktaḥ paramayā bhaktyā sthāpayettatparo bhavet || tatprasāde ca rasanāṃ ghrāṇaṃ ca tulasīdale || nyasetkarṇau tatkathāyāmevaṃ sevāparo bhavet ||24|| aharniśaṃ kṛṣṇasevāṃ yaḥ karoti ca bhāvavit || taṃ premalakṣaṇaṃ bhaktaṃ vidurbhāgavatottamāḥ ||25|| aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca || rājan śrīkṛṣṇasevāyāḥ kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm ||26|| śrīkṛṣṇadeśikasyāpi yaḥ kuryāddarśanaṃ naraḥ || koṭijanmakṛtaiḥ pāpairmucyate nātra saṃśayaḥ ||27|| dehāṃte taṃ samānetuṃ śyāmasundaravigrahāḥ || rathaṃ nītvā pradhāvanti golokātkṛṣṇapārṣadāḥ ||28||