Chapter 4

श्रीनारद उवाच - इत्थं सेनावृतं वीराः प्रद्युम्नं धन्विनां वरम् ॥ श्रीकृष्णबलदेवाभ्यामुग्रसेन उवाच ह ॥१॥ उग्रसेन उवाच - हे प्रद्युम्न महाप्राज्ञ श्रीकृष्णकृपया त्वरम् ॥ विजित्य नृपतीन् सर्वान् द्वारकामागयिष्यसि ॥२॥ मत्तं प्रमत्तमुन्मत्तं सुप्तं बालं जडं स्त्रियम् ॥ प्रपन्नं विरथं भीतं न रिपुं हंति धर्मवित् ॥३॥ राज्ञो हि परमो धर्म आर्तानामार्तिनिग्रहः ॥ उत्पथानां वधश्चेत्थमाततायी वधार्हणः ॥४॥ पुमान् योषिदुत क्लीब आत्मसंभावितोऽधमः ॥ भूतेषु निरनुक्रोशो नृपाणां तद्वधोऽवधः ॥५॥ नैनो राज्ञः प्रजाभर्तु-र्धर्मयुद्धे वधो द्विषाम् ॥ आदिराज्ञो नृपान्पूर्वं प्राह स्वायंभुवो मनुः ॥६॥ यो रणे निर्भयो भूत्वा कृत्वाङ्‌घ्रिं प्रागतो व्यसुः ॥ स गच्छेद्धाम परमं भित्वा मार्तंडमंडलम् ॥७॥ भयाद्‌रणादुपरतस्त्यक्त्वा युद्धे पतिं च यः ॥ व्रजेद्यः क्षत्रियो भूत्वा स महारौरवं व्रजेत् ॥८॥ सेनां रक्षेत्तु राजा हि सेना राजानमेव हि ॥ सूतः कृच्छ्रगतं रक्षेद्‌रथिनं सारथिं रथी ॥९॥ यूयं च यादवाः सर्वे समर्थबलवाहनाः ॥ कार्ष्णिमेवाभीरक्षंतु कार्ष्णिर्वः परिरक्षतु ॥१०॥ गावो विप्राः सुरा धर्मच्छंदांसि भुवि साधवः ॥ पूजनीयाः सदा सर्वैर्मनुष्यैर्मोक्षकांक्षिभिः ॥११॥ वेदा विष्णुवचो विप्रा मुखं गावस्तनुर्हरेः ॥ अंगानि देवताः साक्षात्साधवो ह्यसवः स्मृताः ॥१२॥ श्रीकृष्णोऽयं हरिः साक्षात्परिपूर्णतमः प्रभुः ॥ येषां चित्ते स्थितो भक्त्या तेषां तु विजयः सदा ॥१३॥ श्रीनारद उवाच - शिरसा जगृहुः साक्षादुग्रसेनस्य शासनम् ॥ प्रणेमुर्यादवाः सर्वे कृतांजलिपुटा नृप ॥१४॥ उग्रसेनं नृपं शूरं वसुदेवं बलं हरिम् ॥ ननाम कार्ष्णिः शिरसा गर्गाचार्यं महामुनिम् ॥१५॥ श्रीकृष्णबलदेवाभ्यां पुरीं याते नृपेश्वर ॥ दिग्जयार्थी हरेः पुत्रः प्रययौ यादवैः सह ॥१६॥ चतुर्योजनलम्बीत्थं राजमार्गोऽपि यस्य वै ॥ बभौ हेममयैः सर्वैः शिबिरैर्मैथिलेश्वर ॥१७॥ अग्रतो वाहिनीयुक्तः कृतवर्मा महाबलः ॥ ध्वजिनीसहितः पश्चादक्रूरो धन्विनां वरः ॥१८॥ तत्पश्चादुद्धवो मंत्री प्रतिमापंचसंयुतः ॥ तत्पश्चात्कृष्णचंद्रस्य सुतास्त्वष्टादश स्मृताः ॥१९॥ ययुर्महारथा राजन् ये शताक्षौहिणीयुताः ॥ प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च दीप्तिमान्भानुरेव च ॥२०॥ सांबो मधुर्बृहद्‌भानुश्चित्रभानुर्वृकोऽरुणः ॥ पुष्करो वेदबाहुश्च श्रुतदेवः सुनंदनः ॥२१॥ चित्रभानुर्विरूपश्च कविर्न्यग्रोध एव च ॥ तत्पश्चात्प्रययुः सर्वे गदाद्याः कृष्णनोदिताः ॥२२॥ भोजवृष्ण्यंधकमधु-शूरसेनदशार्हकाः ॥ ऋतुबाणकोटिसंख्या यादवानां प्रकथ्यते ॥ तत्सैन्यसंख्यां नृपते कः करिष्यति भूमिषु ॥२३॥ इत्थं यदूनां चलतां नृपाणां विकर्षतां तां महतीं च सेनाम् ॥ कोदंडटंकारयुतोऽभवत्कौ धुंकार आताडित दुंदुभीनाम् ॥२४॥ इभेंद्रचीत्कारहयेंद्रहेषणै- र्नदद्‌भुशुंडीदृढवीरगर्जनैः ॥ ढक्कानिनादैर्यदवस्तडित्स्वनैः प्रचंडमेघा इव ते विडिंडिरे ॥२५॥ राजद्‌भुवो मंडलमेव दिग्गजा महत्स्वनैस्ते बधिरीकृता इव ॥ सद्योऽथ दुर्गं रिपवो विदुद्रुवु- र्निःसाहसाः कौ चलतां महात्मनाम् ॥२६॥ कूर्मास्तु किं काविति के वदंतः कुतः क्व गच्छाम इति द्रवंतः ॥ उपद्रवो ह्येष विधे क्व याति चचाल लोकैः सहिता चलेति ॥२७॥ छलेन यज्ञस्य हरिः परेश्वरो भारं विदेहेश भुवोऽवतारयन् ॥ योऽभूच्चतुर्व्यूहधरो यदोः कुले तस्मै नमोऽनंतगुणाय भूभृते ॥२८॥

śrīnārada uvāca - itthaṃ senāvṛtaṃ vīrāḥ pradyumnaṃ dhanvināṃ varam || śrīkṛṣṇabaladevābhyāmugrasena uvāca ha ||1|| ugrasena uvāca - he pradyumna mahāprājña śrīkṛṣṇakṛpayā tvaram || vijitya nṛpatīn sarvān dvārakāmāgayiṣyasi ||2|| mattaṃ pramattamunmattaṃ suptaṃ bālaṃ jaḍaṃ striyam || prapannaṃ virathaṃ bhītaṃ na ripuṃ haṃti dharmavit ||3|| rājño hi paramo dharma ārtānāmārtinigrahaḥ || utpathānāṃ vadhaścetthamātatāyī vadhārhaṇaḥ ||4|| pumān yoṣiduta klība ātmasaṃbhāvito'dhamaḥ || bhūteṣu niranukrośo nṛpāṇāṃ tadvadho'vadhaḥ ||5|| naino rājñaḥ prajābhartu-rdharmayuddhe vadho dviṣām || ādirājño nṛpānpūrvaṃ prāha svāyaṃbhuvo manuḥ ||6|| yo raṇe nirbhayo bhūtvā kṛtvāṅ‌ghriṃ prāgato vyasuḥ || sa gaccheddhāma paramaṃ bhitvā mārtaṃḍamaṃḍalam ||7|| bhayād‌raṇāduparatastyaktvā yuddhe patiṃ ca yaḥ || vrajedyaḥ kṣatriyo bhūtvā sa mahārauravaṃ vrajet ||8|| senāṃ rakṣettu rājā hi senā rājānameva hi || sūtaḥ kṛcchragataṃ rakṣed‌rathinaṃ sārathiṃ rathī ||9|| yūyaṃ ca yādavāḥ sarve samarthabalavāhanāḥ || kārṣṇimevābhīrakṣaṃtu kārṣṇirvaḥ parirakṣatu ||10|| gāvo viprāḥ surā dharmacchaṃdāṃsi bhuvi sādhavaḥ || pūjanīyāḥ sadā sarvairmanuṣyairmokṣakāṃkṣibhiḥ ||11|| vedā viṣṇuvaco viprā mukhaṃ gāvastanurhareḥ || aṃgāni devatāḥ sākṣātsādhavo hyasavaḥ smṛtāḥ ||12|| śrīkṛṣṇo'yaṃ hariḥ sākṣātparipūrṇatamaḥ prabhuḥ || yeṣāṃ citte sthito bhaktyā teṣāṃ tu vijayaḥ sadā ||13|| śrīnārada uvāca - śirasā jagṛhuḥ sākṣādugrasenasya śāsanam || praṇemuryādavāḥ sarve kṛtāṃjalipuṭā nṛpa ||14|| ugrasenaṃ nṛpaṃ śūraṃ vasudevaṃ balaṃ harim || nanāma kārṣṇiḥ śirasā gargācāryaṃ mahāmunim ||15|| śrīkṛṣṇabaladevābhyāṃ purīṃ yāte nṛpeśvara || digjayārthī hareḥ putraḥ prayayau yādavaiḥ saha ||16|| caturyojanalambītthaṃ rājamārgo'pi yasya vai || babhau hemamayaiḥ sarvaiḥ śibirairmaithileśvara ||17|| agrato vāhinīyuktaḥ kṛtavarmā mahābalaḥ || dhvajinīsahitaḥ paścādakrūro dhanvināṃ varaḥ ||18|| tatpaścāduddhavo maṃtrī pratimāpaṃcasaṃyutaḥ || tatpaścātkṛṣṇacaṃdrasya sutāstvaṣṭādaśa smṛtāḥ ||19|| yayurmahārathā rājan ye śatākṣauhiṇīyutāḥ || pradyumnaścāniruddhaśca dīptimānbhānureva ca ||20|| sāṃbo madhurbṛhad‌bhānuścitrabhānurvṛko'ruṇaḥ || puṣkaro vedabāhuśca śrutadevaḥ sunaṃdanaḥ ||21|| citrabhānurvirūpaśca kavirnyagrodha eva ca || tatpaścātprayayuḥ sarve gadādyāḥ kṛṣṇanoditāḥ ||22|| bhojavṛṣṇyaṃdhakamadhu-śūrasenadaśārhakāḥ || ṛtubāṇakoṭisaṃkhyā yādavānāṃ prakathyate || tatsainyasaṃkhyāṃ nṛpate kaḥ kariṣyati bhūmiṣu ||23|| itthaṃ yadūnāṃ calatāṃ nṛpāṇāṃ vikarṣatāṃ tāṃ mahatīṃ ca senām || kodaṃḍaṭaṃkārayuto'bhavatkau dhuṃkāra ātāḍita duṃdubhīnām ||24|| ibheṃdracītkārahayeṃdraheṣaṇai- rnadad‌bhuśuṃḍīdṛḍhavīragarjanaiḥ || ḍhakkāninādairyadavastaḍitsvanaiḥ pracaṃḍameghā iva te viḍiṃḍire ||25|| rājad‌bhuvo maṃḍalameva diggajā mahatsvanaiste badhirīkṛtā iva || sadyo'tha durgaṃ ripavo vidudruvu- rniḥsāhasāḥ kau calatāṃ mahātmanām ||26|| kūrmāstu kiṃ kāviti ke vadaṃtaḥ kutaḥ kva gacchāma iti dravaṃtaḥ || upadravo hyeṣa vidhe kva yāti cacāla lokaiḥ sahitā caleti ||27|| chalena yajñasya hariḥ pareśvaro bhāraṃ videheśa bhuvo'vatārayan || yo'bhūccaturvyūhadharo yadoḥ kule tasmai namo'naṃtaguṇāya bhūbhṛte ||28||