Aśvamedha-khaṇḍa · Chapter 58
Sourceअश्वमेधखण्डः - अष्टपंचाशत्तमोऽध्यायः कृष्णाह्वाने मृतानां कंसादि भ्रातृगणानां वैकुण्ठात् उग्रसेनसभागमनं तथा कंसाय तेषां उपदेशः - श्रीगर्ग उवाच - ततः सर्वे समाहूताः श्रीकृष्णेन महात्मना ॥ वैकुण्ठादाययुः शीघ्रं कंसाद्या नव भ्रातरः ॥१॥ दृष्ट्वा तानागतान्सर्वे विस्मयं परमं ययुः ॥ ते समागत्य श्रीकृष्णं बलं प्रद्युम्नमेव च ॥२॥ अनिरुद्धं च कंसाद्या नेमुः सर्वे पृथक्पृथक् ॥ ददर्श चोग्रसेनस्तु सुधर्मायां सुतान्नृप ॥३॥ शक्रसिंहासनस्थो वै रुचिमत्या समन्वितः ॥ कंसादीन्स्वसुतान्प्रीतः कृष्णाकारांश्चतुर्भुजान् ॥४॥ शंखचक्रगदापद्मैर्भूषितान्पीतवाससः ॥ कृष्णपार्श्वे स्थितान्पुत्रानाह्वयामास भूपतिः ॥५॥ ततः कृष्णस्तु भगवान्कंसादीन्प्राह सस्मितः ॥ पश्य स्वमातापितरौ युष्माकं दर्शनोत्सुकौ ॥६॥ गत्वा समीपे हे वीरा यूयं नमत भक्तितः ॥ इति कृष्णस्य वचनं कृष्णभृत्या निशम्य च ॥७॥ ऊचुः प्रहर्षिताः सर्वे कंकन्यग्रोधकादयः ॥ कंसाद्या ऊचुः - ईदृशाः पितरोऽस्माकमीदृश्यो मातरश्च वै ॥८॥ बहवश्चाभवन्नाथ भ्रमतां तव मायया ॥ हरिः पिता तु जीवस्य श्रुतिरेषा सनातनी ॥९॥ तस्माच्चान्यं न पश्यामो वयं त्वन्निकटे स्थिताः ॥ पुरा विलोकितस्त्वं वै संग्रामे बलसंयुतः ॥१०॥ पश्चाञ्जातौ द्वारकायां न दृष्टौ कार्ष्णिकार्ष्णिजौ ॥ तस्माद्द्रष्टुं चतुर्व्यूहं वयमत्र समागताः ॥११॥ श्रीकृष्णो बलभद्रश्च श्रीप्रद्युम्न उषापतिः ॥ परिपूर्णतमा एते ह्यहोऽस्माभिर्विलोकिताः ॥१२॥ केन पूर्वेण पुण्येन दृष्टो यो दुर्लभः सताम् ॥ परिपूर्णश्चचतुर्व्यूहो न जानीमो वयं किल ॥१३॥ हे संकर्षण हे कृष्ण हे प्रद्युम्न उषापते ॥ मूढानां नः कुबुद्धीनामपराधं क्षमस्व च ॥१४॥ गच्छ गोविंद वैकुण्ठं शून्यं ते धाम सुन्दरम् ॥ धन्या त्वया द्वारका तु वैकुण्ठाच्च कृताधिका ॥१५॥ यदर्चितं ब्रह्मशचीशवह्निभि- रादित्यगौरीशमरुद्यमादिभिः ॥ पौलस्त्यतारेशजलेशपूजितं पादारविंदं सततं भजामहे ॥१६॥ मुनींद्रलक्ष्मीसुरभक्तसात्वतैः सुपूजितं चंदनगंधधूपकैः ॥ लाजाक्षतैश्चांकुरपूगचर्चितं पादारविंदं सततं भजामहे ॥१७॥ गर्ग उवाच - इत्युक्त्वा ते च कंसाद्या वैकुण्ठं प्रययुर्नृप ॥ सर्वेषां पश्यतां राजा विस्मितोऽभूत्सभार्यया ॥१८॥ इति श्रीगर्गसंहितायां हयमेधखण्डे कंसादिदर्शनं नामाष्टपंचाशत्तमोऽध्यायः ॥५८॥ हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥
aśvamedhakhaṇḍaḥ - aṣṭapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ kṛṣṇāhvāne mṛtānāṃ kaṃsādi bhrātṛgaṇānāṃ vaikuṇṭhāt ugrasenasabhāgamanaṃ tathā kaṃsāya teṣāṃ upadeśaḥ - śrīgarga uvāca - tataḥ sarve samāhūtāḥ śrīkṛṣṇena mahātmanā || vaikuṇṭhādāyayuḥ śīghraṃ kaṃsādyā nava bhrātaraḥ ||1|| dṛṣṭvā tānāgatānsarve vismayaṃ paramaṃ yayuḥ || te samāgatya śrīkṛṣṇaṃ balaṃ pradyumnameva ca ||2|| aniruddhaṃ ca kaṃsādyā nemuḥ sarve pṛthakpṛthak || dadarśa cograsenastu sudharmāyāṃ sutānnṛpa ||3|| śakrasiṃhāsanastho vai rucimatyā samanvitaḥ || kaṃsādīnsvasutānprītaḥ kṛṣṇākārāṃścaturbhujān ||4|| śaṃkhacakragadāpadmairbhūṣitānpītavāsasaḥ || kṛṣṇapārśve sthitānputrānāhvayāmāsa bhūpatiḥ ||5|| tataḥ kṛṣṇastu bhagavānkaṃsādīnprāha sasmitaḥ || paśya svamātāpitarau yuṣmākaṃ darśanotsukau ||6|| gatvā samīpe he vīrā yūyaṃ namata bhaktitaḥ || iti kṛṣṇasya vacanaṃ kṛṣṇabhṛtyā niśamya ca ||7|| ūcuḥ praharṣitāḥ sarve kaṃkanyagrodhakādayaḥ || kaṃsādyā ūcuḥ - īdṛśāḥ pitaro'smākamīdṛśyo mātaraśca vai ||8|| bahavaścābhavannātha bhramatāṃ tava māyayā || hariḥ pitā tu jīvasya śrutireṣā sanātanī ||9|| tasmāccānyaṃ na paśyāmo vayaṃ tvannikaṭe sthitāḥ || purā vilokitastvaṃ vai saṃgrāme balasaṃyutaḥ ||10|| paścāñjātau dvārakāyāṃ na dṛṣṭau kārṣṇikārṣṇijau || tasmāddraṣṭuṃ caturvyūhaṃ vayamatra samāgatāḥ ||11|| śrīkṛṣṇo balabhadraśca śrīpradyumna uṣāpatiḥ || paripūrṇatamā ete hyaho'smābhirvilokitāḥ ||12|| kena pūrveṇa puṇyena dṛṣṭo yo durlabhaḥ satām || paripūrṇaścacaturvyūho na jānīmo vayaṃ kila ||13|| he saṃkarṣaṇa he kṛṣṇa he pradyumna uṣāpate || mūḍhānāṃ naḥ kubuddhīnāmaparādhaṃ kṣamasva ca ||14|| gaccha goviṃda vaikuṇṭhaṃ śūnyaṃ te dhāma sundaram || dhanyā tvayā dvārakā tu vaikuṇṭhācca kṛtādhikā ||15|| yadarcitaṃ brahmaśacīśavahnibhi- rādityagaurīśamarudyamādibhiḥ || paulastyatāreśajaleśapūjitaṃ pādāraviṃdaṃ satataṃ bhajāmahe ||16|| munīṃdralakṣmīsurabhaktasātvataiḥ supūjitaṃ caṃdanagaṃdhadhūpakaiḥ || lājākṣataiścāṃkurapūgacarcitaṃ pādāraviṃdaṃ satataṃ bhajāmahe ||17|| garga uvāca - ityuktvā te ca kaṃsādyā vaikuṇṭhaṃ prayayurnṛpa || sarveṣāṃ paśyatāṃ rājā vismito'bhūtsabhāryayā ||18|| iti śrīgargasaṃhitāyāṃ hayamedhakhaṇḍe kaṃsādidarśanaṃ nāmāṣṭapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ ||58|| hariḥ oṃ tatsat śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||
English translation
Kamsa Adika invocation by Lord Krishna and his departure to Vaikuntha Loka without meeting this man's parents by referring to Lord Krishna as the Father.
Srigarji says - Rajan! After this, on the call of Mahatma Krishna, nine brothers like Kansa and Sab-Ke-Sab soon arrived there from Vaikuntha. Everyone there was amazed when they saw him come. After reaching Dwarakama, all the brothers like Kansa took turns to bow to Krishna, Balarama, Pradyumna, and Aniruddha. 1-2.
O Lord! While sitting on Indra's throne with Queen Ruchimati at the Sudharma-sabha, Maharaja Ugrasena saw his sons Kansa and others as Krishna and holding four arms. He was very happy to see her. He was adorned with a conch shell, a chakra, a mace, and a lotus, and stood beside Lord Krishna wearing a Pitambara. The king called his sons to him. Then Lord Krishna with a gentle smile said to Kansa Adi - 'Look, they are both your parents and are eager to see you. Hero! Go to them and bow down in reverence. " 3 - 6.
All the brothers like Kansa, Nyagrodha, etc., who heard this word of Lord Krishna, were filled with joy. 7.
Shree Gargaji says - Nareshwar. Having said this, all the brothers, including Kansa, went to Vaikuntha-dham in view of everyone, and King Ugrasena, with his wife, was astonished. 18.
Thus was completed the fifty-eighth chapter called 'Kansadika Darshan' in the Ashvamedha Khanda under the Srigarghasamhita. 58.
Complete chapter-aligned witnesses. Sanskrit Wikisource page 32069, revision 216486 (2019-11-08T02:08:35Z). English was rendered from the complete Hindi chapter at https://www.mahakavya.com/ashwamedh-khand-chapter-51-to-58/ as a transparent machine-assisted translation using the pinned IndicTrans2 Indic–English Distilled 200M model and retained without claiming verse-by-verse alignment.