Chapter 5

श्रीगायत्रीस्तोत्रवर्णनम् नारद उवाव भक्तानुकम्पिन् सर्वज्ञ हृदयं पापनाशनम् । गायत्र्याः कथितं तस्माद्‌गायत्र्याः स्तोत्रमीरय ॥ १ ॥ श्रीनारायण उवाच आदिशक्ते जगन्मातर्भक्तानुग्रहकारिणि । सर्वत्र व्यापिकेऽनन्ते श्रीसन्ध्ये ते नमोऽस्तु ते ॥ २ ॥ त्वमेव सन्ध्या गायत्री सावित्री च सरस्वती । बाह्मी च वैष्णवी रौद्री रक्ता श्वेता सितेतरा ॥ ३ ॥ प्रातर्बाला च मध्याह्ने यौवनस्था भवेत्पुनः । वृद्धा सायं भगवती चिन्त्यते मुनिभिः सदा ॥ ४ ॥ हंसस्था गरुडारूढा तथा वृषभवाहिनी । ऋग्वेदाध्यायिनी भूमौ दृश्यते या तपस्विभिः ॥ ५ ॥ यजुर्वेदं पठन्ती च अन्तरिक्षे विराजते । सा सामगापि सर्वेषु भ्राम्यमाणा तथा भुवि ॥ ६ ॥ रुद्रलोकं गता त्वं हि विष्णुलोकनिवासिनी । त्वमेव ब्रह्मणो लोकेऽमर्त्यानुग्रहकारिणी ॥ ७ ॥ ॥ सप्तर्षिप्रीतिजननी माया बहुवरप्रदा । शिवयोः करनेत्रोत्था ह्यश्रुस्वेदसमुद्‍भवा ॥ ८ ॥ आनन्दजननी दुर्गा दशधा परिपढ्यते । वरेण्या वरदा चैव वरिष्ठा वरवर्णिनी ॥ ९ ॥ गरिष्ठा च वरार्हा च वरारोहा च सप्तमी । नीलगङ्‌गा तथा सन्ध्या सर्वदा भोगमोक्षदा ॥ १० ॥ भागीरथी मर्त्यलोके पाताले भोगवत्यपि । त्रिलोकवाहिनी देवी स्थानत्रयनिवासिनी ॥ ११ ॥ भूर्लोकस्था त्वमेवासि धरित्री लोकधारिणी । भुवो लोके वायुशक्तिः स्वर्लोके तेजसां निधिः ॥ १२ ॥ महर्लोके महासिद्धिर्जनलोके जनेत्यपि । तपस्विनी तपोलोके सत्यलोके तु सत्यवाक् ॥ १३ ॥ कमला विष्णुलोके च गायत्री ब्रह्मलोकदा । रुद्रलोके स्थिता गौरी हरार्धाङ्‌गनिवासिनी । १४ ॥ अहमो महतश्चैव प्रकृतिस्त्वं हि गीयसे । साम्यावस्थात्मिका त्वं हि शबलब्रह्मरूपिणी ॥ १५ ॥ ततः परा परा शक्तिः परमा त्वं हि गीयसे । इच्छाशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिस्त्रिशक्तिदा ॥ १६ ॥ गङ्‌गा च यमुना चैव विपाशा च सरस्वती । सरयूर्देविका सिन्धुर्नर्मदैरावती तथा ॥ १७ ॥ गोदावरी शतद्रूश्च कावेरी देवलोकगा । कौशिकी चन्द्रभागा च वितस्ता च सरस्वती ॥ १८ ॥ गण्डकी तापिनी तोया गोमती वेत्रवत्यपि । इडा च पिङ्‌गला चैव सुषुम्णा च तृतीयका ॥ १९ ॥ गान्धारी हस्तिजिह्वा च पूषापूषा तथैव च । अलम्बुषा कुहूश्चैव शङ्‌खिनी प्राणवाहिनी ॥ २० ॥ नाडी च त्वं शरीरस्था गीयसे प्राक्तनैर्बुधैः । हृत्पद्मस्था प्राणशक्तिः कण्ठस्था स्वप्ननायिका ॥ २१ ॥ तालुस्था त्वं सदाधारा बिन्दुस्था बिन्दुमालिनी । मूले तु कुण्डलीशक्तिर्व्यापिनी केशमूलगा ॥ २२ ॥ शिखामध्यासना त्वं हि शिखाग्रे तु मनोन्मनी । किमन्यद्‌बहुनोक्तेन यत्किञ्चिज्जगतीत्रये ॥ २३ ॥ तत्सर्वं त्वं महादेवि श्रिये सन्ध्ये नमोऽस्तु ते । इतीदं कीर्तितं स्तोत्रं सन्ध्यायां बहुपुण्यदम् ॥ २४ ॥ महापापप्रशमनं महासिद्धिविधायकम् । य इदं कीर्तयेत्स्तोत्रं सन्ध्याकाले समाहितः ॥ २५ ॥ अपुत्रः प्राप्नुयात्युत्रं धनार्थी धनमाप्नुयात् । सर्वतीर्थतपोदानयज्ञयोगफलं लभेत् ॥ २६ ॥ भोगान्भुक्त्वा चिरं कालमन्ते मोक्षमवाप्नुयात् । तपस्विभिः कृतं स्तोत्रं स्नानकाले तु यः पठेत् ॥ २७ ॥ यत्र कुत्र जले मग्नः सन्ध्यामज्जनजं फलम् । लभते नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं च नारद ॥ २८ ॥ शृणुयाद्योऽपि तद्‍भक्त्या स तु पापात्प्रमुच्यते । पीयूषसदृशं वाक्यं सन्ध्योक्तं नारदेरितम् ॥ २९ ॥ इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वादशस्कन्धे श्रीगायत्रीस्तोत्रवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

śrīgāyatrīstotravarṇanam nārada uvāva bhaktānukampin sarvajña hṛdayaṃ pāpanāśanam | gāyatryāḥ kathitaṃ tasmād‌gāyatryāḥ stotramīraya || 1 || śrīnārāyaṇa uvāca ādiśakte jaganmātarbhaktānugrahakāriṇi | sarvatra vyāpike'nante śrīsandhye te namo'stu te || 2 || tvameva sandhyā gāyatrī sāvitrī ca sarasvatī | bāhmī ca vaiṣṇavī raudrī raktā śvetā sitetarā || 3 || prātarbālā ca madhyāhne yauvanasthā bhavetpunaḥ | vṛddhā sāyaṃ bhagavatī cintyate munibhiḥ sadā || 4 || haṃsasthā garuḍārūḍhā tathā vṛṣabhavāhinī | ṛgvedādhyāyinī bhūmau dṛśyate yā tapasvibhiḥ || 5 || yajurvedaṃ paṭhantī ca antarikṣe virājate | sā sāmagāpi sarveṣu bhrāmyamāṇā tathā bhuvi || 6 || rudralokaṃ gatā tvaṃ hi viṣṇulokanivāsinī | tvameva brahmaṇo loke'martyānugrahakāriṇī || 7 || || saptarṣiprītijananī māyā bahuvarapradā | śivayoḥ karanetrotthā hyaśrusvedasamud‍bhavā || 8 || ānandajananī durgā daśadhā paripaḍhyate | vareṇyā varadā caiva variṣṭhā varavarṇinī || 9 || gariṣṭhā ca varārhā ca varārohā ca saptamī | nīlagaṅ‌gā tathā sandhyā sarvadā bhogamokṣadā || 10 || bhāgīrathī martyaloke pātāle bhogavatyapi | trilokavāhinī devī sthānatrayanivāsinī || 11 || bhūrlokasthā tvamevāsi dharitrī lokadhāriṇī | bhuvo loke vāyuśaktiḥ svarloke tejasāṃ nidhiḥ || 12 || maharloke mahāsiddhirjanaloke janetyapi | tapasvinī tapoloke satyaloke tu satyavāk || 13 || kamalā viṣṇuloke ca gāyatrī brahmalokadā | rudraloke sthitā gaurī harārdhāṅ‌ganivāsinī | 14 || ahamo mahataścaiva prakṛtistvaṃ hi gīyase | sāmyāvasthātmikā tvaṃ hi śabalabrahmarūpiṇī || 15 || tataḥ parā parā śaktiḥ paramā tvaṃ hi gīyase | icchāśaktiḥ kriyāśaktirjñānaśaktistriśaktidā || 16 || gaṅ‌gā ca yamunā caiva vipāśā ca sarasvatī | sarayūrdevikā sindhurnarmadairāvatī tathā || 17 || godāvarī śatadrūśca kāverī devalokagā | kauśikī candrabhāgā ca vitastā ca sarasvatī || 18 || gaṇḍakī tāpinī toyā gomatī vetravatyapi | iḍā ca piṅ‌galā caiva suṣumṇā ca tṛtīyakā || 19 || gāndhārī hastijihvā ca pūṣāpūṣā tathaiva ca | alambuṣā kuhūścaiva śaṅ‌khinī prāṇavāhinī || 20 || nāḍī ca tvaṃ śarīrasthā gīyase prāktanairbudhaiḥ | hṛtpadmasthā prāṇaśaktiḥ kaṇṭhasthā svapnanāyikā || 21 || tālusthā tvaṃ sadādhārā bindusthā bindumālinī | mūle tu kuṇḍalīśaktirvyāpinī keśamūlagā || 22 || śikhāmadhyāsanā tvaṃ hi śikhāgre tu manonmanī | kimanyad‌bahunoktena yatkiñcijjagatītraye || 23 || tatsarvaṃ tvaṃ mahādevi śriye sandhye namo'stu te | itīdaṃ kīrtitaṃ stotraṃ sandhyāyāṃ bahupuṇyadam || 24 || mahāpāpapraśamanaṃ mahāsiddhividhāyakam | ya idaṃ kīrtayetstotraṃ sandhyākāle samāhitaḥ || 25 || aputraḥ prāpnuyātyutraṃ dhanārthī dhanamāpnuyāt | sarvatīrthatapodānayajñayogaphalaṃ labhet || 26 || bhogānbhuktvā ciraṃ kālamante mokṣamavāpnuyāt | tapasvibhiḥ kṛtaṃ stotraṃ snānakāle tu yaḥ paṭhet || 27 || yatra kutra jale magnaḥ sandhyāmajjanajaṃ phalam | labhate nātra sandehaḥ satyaṃ satyaṃ ca nārada || 28 || śṛṇuyādyo'pi tad‍bhaktyā sa tu pāpātpramucyate | pīyūṣasadṛśaṃ vākyaṃ sandhyoktaṃ nāraderitam || 29 || iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe śrīgāyatrīstotravarṇanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ || 5 ||