Chapter 9

श्रीनारायण उवाच अथातः श्रूयतां चित्रं देवीमाहाक्त्यमुत्तमम् । अङ्‌गपुत्रेण मनुना यथाऽऽप्तं राज्यमुत्तमम् ॥ १ ॥ अङ्‌गस्य राज्ञः पुत्रोऽभूच्चाक्षुषो मनुरुत्तमः । षष्ठः सुपुलहं नाम ब्रह्मर्षिं शरणं गतः ॥ २ ॥ ब्रह्मर्षे त्वामहं प्राप्तः शरणं प्रणतार्तिहन् । शाधि मां किङ्‌करंस्वामिन् येनाहं प्राप्नुयां श्रियम् ॥ ३ ॥ मेदिन्याश्चाधिपत्यं मे स्याद्यथावदखण्डितम् । अव्याहतं भुजबलं शस्त्रास्त्रनिपुणं क्षमम् ॥ ४ ॥ सन्ततिश्चिरकालीनाप्यखण्डं वय उत्तमम् । अन्तेऽपवर्गलाभश्च स्यात्तथोपदिशाद्य मे ॥ ५ ॥ इत्येवं वचनं तस्य मनोः कर्णपथेऽभवत् । प्रत्युवाच मुनिः श्रीमान् देव्याः संराधनं परम् ॥ ६ ॥ राजन्नाकर्णय वचो मम श्रोत्रसुखं महत् । शिवामाराधयाद्य त्वं तत्प्रसादादिदं भवेत् ॥ ७ ॥ चाक्षुष उवाच कीदृगाराधनं देव्यास्तस्याः परमपावनम् । केनाकारेण कर्तव्यं कारुण्याद्वक्तुमर्हसि ॥ ८ ॥ मुनिरुवाच राजन्नाकर्ण्यतां देव्याः पूजनं परमव्ययम् । वाग्भवं बीजमव्यक्तं सञ्जप्यमनिशं तथा ॥ ९ ॥ त्रिकालं सञ्जपन्मर्त्यो भुक्तिमुक्ती लभेत्तु हि । न बीजं वाग्भवादन्यदस्ति राजन्यनन्दन ॥ १० ॥ जपात्सिद्धिकरं वीर्यबलवृद्धिकरं परम् । एतस्य जापात्पाद्मोऽपि सृष्टिकर्ता महाबलः ॥ ११ ॥ विष्णुर्यज्जपतः सृष्टिपालकः परिकीर्तितः । महेश्वरोऽपि संहर्ता यज्जपादभवन्नृप ॥ १२ ॥ लोकपालास्तथान्येऽपि निग्रहानुग्रहक्षमाः । यदाश्रयादभूवंस्ते बलवीर्यमदोद्धताः ॥ १३ ॥ एवं त्वमपि राजन्य महेशीं जगदम्बिकाम् । समाराध्य महर्द्धिं च लप्स्यसेऽचिरकालतः ॥ १४ ॥ एवं स मुनिवर्येण पुलहेन प्रबोधितः । अङ्‌गपुत्रस्तपस्तप्तुं जगाम विरजां नदीम् ॥ १५ ॥ स च तेपे तपस्तीव्रं वाग्भवस्य जपे रतः । बीजस्य पृथिवीपालः शीर्णपर्णाशनो विभुः ॥ १६ ॥ प्रथमेऽब्दे पल्लवाशो द्वितीये तोयभक्षणः । तृतीयेऽब्दे पवनभुक् तस्थौ स्थाणुरिवाचलः ॥ १७ ॥ एवं द्वादश वर्षाणि त्यक्ताहारस्य भूभुजः । वाग्भवं जपतो नित्यं मतिरासीच्छुभान्विता ॥ १८ ॥ तथा च देव्याः परमं मन्त्रं सज्जपतो रहः । प्रादुरासीज्जगन्माता साक्षाच्छ्रीपरमेश्वरी ॥ १९ ॥ तेजोमयी दुराधर्षा सर्वदेवमयीश्वरी । उवाचाङ्‌गतनूजं तं प्रसन्ना ललिताक्षरम् ॥ २० ॥ देव्युवाच पृथिवीपाल ते यत्स्याच्चिन्तितं परमं वरम् । तद्‌ ब्रूहि सम्प्रदास्यामि तपसा ते सुतोषिता ॥ २१ ॥ चाक्षुष उवाच जानासि देवदेवेशि यत्प्रार्थ्यं मनसेप्सितम् । अन्तर्यामिस्वरूपेण तत्सर्वं देवपूजिते ॥ २२ ॥ तथापि मम भाग्येन जातं यत्तव दर्शनम् । ब्रवीमि देवि मे देहि राज्यं मन्वन्तराश्रितम् ॥ २३ ॥ देव्युवाच दत्तं मन्वन्तरस्यास्य राज्यं राजन्यसत्तम । पुत्रा महाबलास्ते च भविष्यन्ति गुणाधिकाः ॥ २४ ॥ राज्यं निष्कण्टकं भावि मोक्षोऽन्ते चापि निश्चितः । एवं दत्त्वा परं देवी मनवे वरमुत्तमम् ॥ २५ ॥ जगामादर्शनं सद्यस्तेन भक्त्या च संस्तुता । सोऽपि राजा मनुः षष्ठः प्रसादात्तु तदाश्रयात् ॥ २६ ॥ बभूव मनुमान्योऽसौ सार्वभौमसुखैर्वृतः । पुत्रास्तस्य बलोद्युक्ताः कार्यभारसहादृताः ॥ २७ ॥ देवीभक्ताश्च शूराश्च महाबलपराक्रमाः । अन्यत्र माननीयाश्च महाराज्यसुखास्पदाः ॥ २८ ॥ एवं च चाक्षुषमनुर्देव्याराधनतः प्रभुः । बभूव मनुवर्योऽसौ जगामान्ते शिवापदम्॥ २९ ॥ इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां दशमस्कन्धे देवीचरित्रे चाक्षुषमनुवृत्तवर्णनं नाम नवमोऽध्यायः ॥ ९ ॥

śrīnārāyaṇa uvāca athātaḥ śrūyatāṃ citraṃ devīmāhāktyamuttamam | aṅ‌gaputreṇa manunā yathā''ptaṃ rājyamuttamam || 1 || aṅ‌gasya rājñaḥ putro'bhūccākṣuṣo manuruttamaḥ | ṣaṣṭhaḥ supulahaṃ nāma brahmarṣiṃ śaraṇaṃ gataḥ || 2 || brahmarṣe tvāmahaṃ prāptaḥ śaraṇaṃ praṇatārtihan | śādhi māṃ kiṅ‌karaṃsvāmin yenāhaṃ prāpnuyāṃ śriyam || 3 || medinyāścādhipatyaṃ me syādyathāvadakhaṇḍitam | avyāhataṃ bhujabalaṃ śastrāstranipuṇaṃ kṣamam || 4 || santatiścirakālīnāpyakhaṇḍaṃ vaya uttamam | ante'pavargalābhaśca syāttathopadiśādya me || 5 || ityevaṃ vacanaṃ tasya manoḥ karṇapathe'bhavat | pratyuvāca muniḥ śrīmān devyāḥ saṃrādhanaṃ param || 6 || rājannākarṇaya vaco mama śrotrasukhaṃ mahat | śivāmārādhayādya tvaṃ tatprasādādidaṃ bhavet || 7 || cākṣuṣa uvāca kīdṛgārādhanaṃ devyāstasyāḥ paramapāvanam | kenākāreṇa kartavyaṃ kāruṇyādvaktumarhasi || 8 || muniruvāca rājannākarṇyatāṃ devyāḥ pūjanaṃ paramavyayam | vāgbhavaṃ bījamavyaktaṃ sañjapyamaniśaṃ tathā || 9 || trikālaṃ sañjapanmartyo bhuktimuktī labhettu hi | na bījaṃ vāgbhavādanyadasti rājanyanandana || 10 || japātsiddhikaraṃ vīryabalavṛddhikaraṃ param | etasya jāpātpādmo'pi sṛṣṭikartā mahābalaḥ || 11 || viṣṇuryajjapataḥ sṛṣṭipālakaḥ parikīrtitaḥ | maheśvaro'pi saṃhartā yajjapādabhavannṛpa || 12 || lokapālāstathānye'pi nigrahānugrahakṣamāḥ | yadāśrayādabhūvaṃste balavīryamadoddhatāḥ || 13 || evaṃ tvamapi rājanya maheśīṃ jagadambikām | samārādhya maharddhiṃ ca lapsyase'cirakālataḥ || 14 || evaṃ sa munivaryeṇa pulahena prabodhitaḥ | aṅ‌gaputrastapastaptuṃ jagāma virajāṃ nadīm || 15 || sa ca tepe tapastīvraṃ vāgbhavasya jape rataḥ | bījasya pṛthivīpālaḥ śīrṇaparṇāśano vibhuḥ || 16 || prathame'bde pallavāśo dvitīye toyabhakṣaṇaḥ | tṛtīye'bde pavanabhuk tasthau sthāṇurivācalaḥ || 17 || evaṃ dvādaśa varṣāṇi tyaktāhārasya bhūbhujaḥ | vāgbhavaṃ japato nityaṃ matirāsīcchubhānvitā || 18 || tathā ca devyāḥ paramaṃ mantraṃ sajjapato rahaḥ | prādurāsījjaganmātā sākṣācchrīparameśvarī || 19 || tejomayī durādharṣā sarvadevamayīśvarī | uvācāṅ‌gatanūjaṃ taṃ prasannā lalitākṣaram || 20 || devyuvāca pṛthivīpāla te yatsyāccintitaṃ paramaṃ varam | tad‌ brūhi sampradāsyāmi tapasā te sutoṣitā || 21 || cākṣuṣa uvāca jānāsi devadeveśi yatprārthyaṃ manasepsitam | antaryāmisvarūpeṇa tatsarvaṃ devapūjite || 22 || tathāpi mama bhāgyena jātaṃ yattava darśanam | bravīmi devi me dehi rājyaṃ manvantarāśritam || 23 || devyuvāca dattaṃ manvantarasyāsya rājyaṃ rājanyasattama | putrā mahābalāste ca bhaviṣyanti guṇādhikāḥ || 24 || rājyaṃ niṣkaṇṭakaṃ bhāvi mokṣo'nte cāpi niścitaḥ | evaṃ dattvā paraṃ devī manave varamuttamam || 25 || jagāmādarśanaṃ sadyastena bhaktyā ca saṃstutā | so'pi rājā manuḥ ṣaṣṭhaḥ prasādāttu tadāśrayāt || 26 || babhūva manumānyo'sau sārvabhaumasukhairvṛtaḥ | putrāstasya balodyuktāḥ kāryabhārasahādṛtāḥ || 27 || devībhaktāśca śūrāśca mahābalaparākramāḥ | anyatra mānanīyāśca mahārājyasukhāspadāḥ || 28 || evaṃ ca cākṣuṣamanurdevyārādhanataḥ prabhuḥ | babhūva manuvaryo'sau jagāmānte śivāpadam|| 29 || iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe devīcaritre cākṣuṣamanuvṛttavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ || 9 ||